Порак

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Порак
Аксарбахар
PorakVolcano.jpg
Највисока точка
Надм. вис.2800 м
Координати40°01′N 45°47′E / 40.017° СГШ; 45.783° ИГД / 40.017; 45.783Координати: 40°01′N 45°47′E / 40.017° СГШ; 45.783° ИГД / 40.017; 45.783
Географија
Местограницата помеѓу Ерменија и Азербејџан
Матичен венецВарденис
Геологија
Видстратовулкан
Последен избув778 BCE ± 5 years

Порак или Аксарбахарстратовулкан кој се наоѓа во вулканскиот предел Варденис. Се наоѓа на околу 20 километри југоисточно од езерото Севан, а вулканското поле ја опфаќа границата помеѓу Ерменија и Азербејџан (Нагорно-Карабах) со лавински текови кои се наоѓаат во двете земји. Десет сателитски конуси и фисурни отвори лежат на страните на вулканот[1].

Самиот вулкан Порак е датиран околу 15 ± 15 ka според Калиум-аргонското датирање[2]. Два долги лавински текови, од кои едниот е со должина од 21 километри, се протегаат од вулканското поле северно и североисточно. Во областа има термални извори, а средината на плеистоценот Хонарасар се наоѓа на север од Порак[3][4]. Комплексот е изграден од делумно седиментни карпи и делумно вулканогенски серии од Доцната Креда и Еоцен.[2].

Опис[уреди | уреди извор]

Постојат четири етапи на трахијандезитски лавински текови, од кои најстариот го формирал самиот вулкан Порак и помладите три добиени од конуси и фисури[2]. Двата видови на лавински текови ги прекриваат депозитите на Севанското Езеро со тенка покривка на почвата од раната фаза на Холоценот. Втората фаза формирала текови на лава кои влегуваат во езерото Алагел и не се покриени со почвата[3].

Неколку археолошки локалитети (еден од нив датиран со анализа на радиокарбон според која анализа датираат од 3080 ± 40 ПС - 3200 ± 40 ПС) се изградени во двете најстари фази на Холоценот, но не и најновата фаза. Лавинските текови во третата фаза се протегаат на работ од една од овие локации, која била изградена врз лава од претходните две фази, што укажува на тоа дека местоположбата била погодена од историска вулканска активност. Исто така, постојат докази за силна активност на земјотреси датирани од 6640 ± 90 ПС и помеѓу 782 и 773 п.н.е.[3]

Натписот од Хорхор[уреди | уреди извор]

На натписот Хорхор, во кој Аргишти I од Урарту го евидентира освојувањето на градот Беура, се забележува дека за време на опсадата градот бил уништен од земјотрес и ерупција на „планината Бамни“. Историчарите сметаат дека веројатно вулканот Порак всушност е планината Бамни и дека Беура бил еден од археолошките локалитети во областа[3]. Меѓутоа, местоположбата на Беура е контроверзна. Идентификацијата на уште еден натпис од наследникот на Аргиштис, Сардури II, дава доказ за уште една ерупција на Порак[5][6].

Постарите докази за вулканска активност укажуваат на привремено исчезнување на шумите во областа пред 6.270 ПС, најверојатно поради шумски пожари предизвикани од вулканска активност. Петроглифите од околу 5.000 ПС, исто така, портретираат вулканска активност[3][5].

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. „Porak“. Глобална програма за вулканизмот. Смитсонова установа. конс. 20 July 2015.  (англиски)
  2. 2,0 2,1 2,2 Bubnov, S. N.; Lebedev, V. A.; Chernyshev, I. V.; Sagatelyan, A. K.; Dokuchaev, A. Ya.; Gol’tsman, Yu. V.; Oleinikova, T. I.; Griboedova, I. G.. The potentially active Porak neovolcanic center (Lesser Caucasus, Armenia): The composition of lavas and melt sources. „Doklady Earth Sciences“ том  459 (1): 1365–1370. doi:10.1134/S1028334X14110014. ISSN 1028-334X. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Karakhanian, A.; Djrbashian, R.; Trifonov, V.; Philip, H.; Arakelian, S.; Avagian, A.. Holocene-historical volcanism and active faults as natural risk factors for Armenia and adjacent countries. „Journal of Volcanology and Geothermal Research“ том  113 (1–2): 319–344. doi:10.1016/S0377-0273(01)00264-5. ISSN 0377-0273. 
  4. „Porak“. Search. Volcano Global Risk Identification & Analysis Project. May 2, 2012. конс. July 21, 2015. 
  5. 5,0 5,1 Karakhanian, A.; Jrbashyan, R.; Trifonov, V.; Philip, H.; Arakelian, S.; Avagyan, A.; Baghdassaryan, H.; Davtian, V.. Historical volcanoes of Armenia and adjacent areas: What is revisited?. „Journal of Volcanology and Geothermal Research“ том  155 (3–4): 338–345. doi:10.1016/j.jvolgeores.2006.04.008. ISSN 0377-0273. 
  6. Haroutiunian, Rouben A.. The historical volcanoes of Armenia and adjacent areas revisited. „Journal of Volcanology and Geothermal Research“ том  155 (3-4): 334–337. doi:10.1016/j.jvolgeores.2006.04.005. ISSN 0377-0273. 

Надворешни врски[уреди | уреди извор]