Јужна Србија

Јужна Србија, нарекувана како југ на Србија, југоисточна Србија, југ на Централна Србија, Јужно Поморавље е историско-географска област^[1]^[2] во Србија која на исток се граничи со Бугарија, на југ со Македонија, југозапад со Косово, а на север со линија Копаоник—Јастребац—Алексинац—Стара планина. Територијата опфаќа Нишавски, Јабланички, Пчињски, Пиротски и Топлички Управен Округ.^[3] Површината е околу 14.000 km² со околу 877.000 жители според пописот од 2022. година. Жителите на Јужна Србија се нарекуваат Јужњаци^[4]^[5]^[6] и зборуваат торлачки кои е многу различен од српски стандардниот јазик.

Историја

Историски во XIX век овие краеви по подпаѓањето под Кнежевство Србија 1878 година нарекувани су Нови Крајеви или Нова Србија. Со текот на времето поимот го менувал значењето. Во првата половина на 20 век терминот се употребуваше за означување на просторот на денешна Македонија, односно просторот на Вардарска Бановина (кој ја опфаќал скоро истата територија), со желбата за србизиранието на македонско население.

Србите го употребуваа овој термин во својата пропаганда и во историска конотација поради тоа што во времето на Стефан Милутин, Стефан Дечански и Стефан Душан (1284 - 1355), Немањичите владеат со областа Македонија.

Од територијалната реорганизација по Втората светска војна, овој термин активно не се употребува, поради тоа што од тогаш поголемиот дел на јужниот дел на Србија го опфаќа Косово и Метохија, додека преостанатиот дел географски се нарекува југоисточна Србија.

Население

Словенско население на Јужна Србија зборува торлачки, освен во Куршумлија и Блаце каде се зборува косовско-ресавски дијалект на српски јазик. Претежно се сметав за Срби, освен во Димитровград и Босилеград, каде мнозина Словени се смета за Бугари. Поред словенско население во Јужна Србија живее албанско население во општини Прешево, Бујановац и Медвеѓа, и ромско население. Албанци се мнозина во Прешево и Бујановац.^[7]

Градови и општини

Управен Округ	Седиште	Градови и општини	Насрлби
Нишавски	Ниш	Алексинац Сврљиг Мерошина Ражањ Дољевац Гаџин Хан Град Ниш Црвени Крст Медијана Пантелеј Палилула Нишка Бања	285
Јабланички	Лесковац	Град Лесковац Бојник Лебане Медвеѓа Власотинце Црна Трава	336
Пчиески	Врање	Град Врање Врање Врањска Бања Владичин Хан Сурдулица Босилеград Трговиште Бујановац Прешево	363
Пиротски	Пирот	Град Пирот Бела Паланка Бабушница Димитровфрад	214
Топлички	Прокупље	Град Прокупље Блаце Куршумлија Житораѓа	267

Галерија

Ѓавоља варош
Сиќевачка клисура
Нишка тврдина
Врањанска народна носија
Биста на царот Константин Велики најдена во Ниш (неговиот роден град)
Камени куќи во Гостуша кај Пирот
Долина на реката Пќиња
Нишкиот аеродром Константин Велики
Бели мост во Врање
Роштиљијада во Лесковац
Царичин Град (Justiniana Prima) кај Лебане
Власинско Еѕеро

Познати личности

Драгиша Цветковиќ
Тома Здравковиќ
Цеца
Бора Станковиќ
Рајко Митиќ
Драган Стојковиќ

Драгиша Цветковиќ, југословенски и српски политичар, правник и премиер на Кралството Југославија
Тома Здравковиќ, југословенски и српски пејач, композитор и поет
Светлана Ражнатовиќ-Цеца, српска пејачка
Станиша Стошиќ, српски пејач, татко за јужњачки мелос (на торлачки)
Фејат Сејдиќ, српски музичар и трубач
Шабан Бајрамовиќ, српски музичар
Милица Павловиќ, српска пејачка
Гојко Митиќ, српски глумац во Источна Германија
Слобода Миќаловиќ, српска глумица
Кокан Младеновиќ, српски театарски режисер
Душан Радовиќ, српски поет и новинар
Борисав Станковиќ, српски писател
Бранко Миљковиќ, југословенски и српски поет
Светислав Пешиќ, српски кошаркарски тренер
Рајко Митиќ, југословенски и српски фудбалер и прва Ѕвездина ѕвезда
Драган Стојковиќ, југословенски и српски фудбалер и пета Ѕвездина ѕвезда
Никола Карабатиќ, француски ракометар
Преподобен Јустин Ќелиски, православен светец
Ивица Дачиќ, српски политичар, министер, претседател на Народно собрание на Србија и премиер на Србија (потекло)
Ана Брнабиќ, српска политичарка, министерка, премиерка на Србија и претседателка на Народно собрание на Србија (потекло)
Владо Георгиев, српски пејач (потекло)
Аца Лукас, српски пејач (потекло)
Мирослав Антиќ, српски поет (потекло)
Дејан Петковиќ Рамбо, српски фудбалер, ѕвезда во Бразил (потекло)

Наводи

↑ Calic Marie-Janine (2019). A History of Yugoslavia. p.26.
↑ Bechev Dimitar (2019). Historical Dictionary of North Macedonia. p 302.
↑ Регион Јужне Србије optimizacijazdravstva.rs
↑ „Да ли јужњаци довољно штеде?“. juznasrbija.info.
↑ „Južnjak – Prvi portal bez gramatiku“. jugmedia.rs.
↑ „Beograd ima padeže, a južnjaci dušu“. aljazeera.net.
↑ Ethnic composition: 2022 census pop-stat.mashke.org

Надворешни врски

Мрежно место за Јужна Србија (српски)
Južna Srbija - Vodič kroz lepote juga Srbije (српски)
Južna Srbija - turistička oblast (српски)
Južne vesti (српски)

[1] Calic Marie-Janine (2019). A History of Yugoslavia. p.26.

[2] Bechev Dimitar (2019). Historical Dictionary of North Macedonia. p 302.

[3] Регион Јужне Србије optimizacijazdravstva.rs

[4] „Да ли јужњаци довољно штеде?“. juznasrbija.info.

[5] „Južnjak – Prvi portal bez gramatiku“. jugmedia.rs.

[6] „Beograd ima padeže, a južnjaci dušu“. aljazeera.net.

[7] Ethnic composition: 2022 census pop-stat.mashke.org

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]