Фонетика

Од Википедија

Лингвистика

Теоретска лингвистика

Генеративна лингвистика · Фонологија Морфологија · Синтакса · Лексика Семантика · Прагматика

Дескриптивна лингвистика

Споредбена лингвистика · Етимологија Историска лингвистика · Фонетика Социолингвистика

Применета лингвистика

Когнитивна лингвистика Сметачка лингвистика Форензичарска лингвистика Јазична аквизиција Јазично испитување Јазичен развој Јазично образование Лингвистички рецепт Лингвистичка антропологија Невролингвистика Психолингвистика Стилистика

Поврзани статии

Историја на лингвистика Список на лингвисти Нерешени проблеми во лингвистиката

Портал

п • р • у

Фонетика (од грч. φωνή [фоне́] - „звук“, „глас“) е науката која ги изучува физичките гласови (звуци) на човечкиот говор. Таа се занимава со физичките својства на говорните (гласови) и сето она што физиолошки се одвива при нивната изведба, слушниот прием на гласовите, како и нивното неврофизиолошко восприемање (перцепција).

Фонетиката се изучувала уште пред 2,500 години во древна Индија. Напредокот во фонетиката ззапочнал со делото на индискиот јазичар Панини (V век п.н.е.) во кое тој расправа за местото и начинот на артикулација на согласките. Најзначајните индиски азбуки денес го следат редоследот воспоставен со класификацијата на Панини.

Содржина 1 Гранки на фонетиката 2 Фонетика и фонологија 3 Видете исто така 4 Надворешни врски и наводи 5 Библиографија

[уреди] Гранки на фонетиката

Фонетиката како истражна дисциплина се дели на три главни гранки:

• артикулаторна фонетика, која се занимава со творбата на говорни гласови (артикулацијата) при говорењето: Местото, обликот и движењата на т.н. артикулатори или говорни органи, како усните, јазикот и гласните жици.
• акустична фонетика, која се занимава со акустиката на говорот: својствата на звучните бранови, како нивната фреквенција и хармонија.
• аудитивна фонетика, која се занимава со восприемање на говорот: како звукот (гласот) влегува во внатрешното уво и како тој се восприема во мозокот.

Тука може да се додаде и четврта гранка:

• судска фонетика, што претставува употреба на фонетиката за правни цели, т.е. во судската експертиза.

[уреди] Фонетика и фонологија

Наспроти фонетиката, фонологијата со конкретни јазично-определени системи и шеми на гласови и гестикулации, во однос на други нивоа и аспекти на јазикот. Иако фонологијата се заснова на фонетиката, таа се има развиено во засебна лингвистичка гранка, која се занимава со апстрактни системи на гласовни и гестикулативни единици (на пр. фонема, карактеристики, мора, и тн.) и нивните варијанти (како на пр. алофони), карактеристичните својства (црти) кои ја сочинуваат основата на смисловниот контраст помеѓу тие единици, како и нивната класификација поприродни класи базирана на заеднички појави и фонолошки процеси. Фонетиката пак, повеќе се занимава со физичките процеси на гласовите и физиолошките аспекти на творбата на говорот и неговото восприемање. Таа во помала мера се занимава со тоа како гласовите образуваат to значење.

[уреди] Видете исто така

• Листа на фонетски теми
• Обработка на говор
• Акустика
• X-SAMPA
• НАТО-ва фонетска азбука

[уреди] Надворешни врски и наводи

• Компаративна фонетика (англиски)
• Фонетска лабораторија при Универзитетот на Квебек и Монтреал (англиски)
• the Лабораторија за фонетски науки при Универзитетот на Монтреал. (англиски)
• Меѓународно друштво на фонетски науки (англиски)
• Мала фонетска енциклопедија, Питер Роуч, професор по фонетика, Ридиншки универзитет, Велика Британија. (pdf) (англиски)
• Податоци од лобораторијата на УКЛА (англиски)
• Архива на лабораторијата на УКЛА (англиски)
• Квалитет на ЕГГ и звук (електроглотографија, фонација и сл.) (англиски)
• МФА прирачник (англиски)
• МФа-САМ фонетски фонтови (англиски)
• Семинар по анализа на говор (англиски)
• Видео снимка со артикулација на гласовите (англиски)
• Почетнички курс по фонетика со некои вежби (англиски)
• Праат - Софтвер за фонетска анализа (англиски)

[уреди] Библиографија

• Abercrombie, D. (1967). Elements of General Phonetics. Edinburgh University Press: Edinburgh.
• Ashby, Michael & Maidment, John. (2005). Introducing Phonetic Science. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-80882-0 (hbk); ISBN 0-521-00496-9 (pbk).
• Catford, J. C. (1977). Fundamental problems in phonetics. Bloomington, IN: Indiana University Press. ISBN 0-253-32520-X.
• Clark, John; & Yallop, Colin. (1995). An introduction to phonetics and phonology (2nd ed.). Oxford: Blackwell. ISBN 0-631-19452-5.
• Gussenhoven, C & Broeders, A. (1997). English pronunciation for student teachers. Wolters-Noordhoff BV Groningen, the Netherlands. ISBN 90 01 16703 9
• Hardcastle, William J.; & Laver, John (Eds.). (1997). The handbook of phonetic sciences. Oxford: Blackwell Publishers. ISBN 0-631-18848-7.
• Ladefoged, Peter. (1982). A course in phonetics (2nd ed.). London: Harcourt Brace Jovanovich.
• Ladefoged, Peter. (2003). Phonetic data analysis: An introduction to fieldwork and instrumental techniques. Malden, MA: Blackwell Publishing. ISBN 0-631-23269-9 (hbk); ISBN 0-631-23270-2 (pbk).
• Ladefoged, Peter & Ian Maddieson (1996), The Sounds of the World's Languages, Oxford: Blackwell, ISBN 0-631-19814-8
• Maddieson, Ian. (1984). Patterns of sounds. Cambridge studies in speech science and communication. Cambridge: Cambridge University Press.
• Laver, J. (1994).Principles of Phonetics. Cambridge: Cambridge University Press.
• Pike, Kenneth L. (1943). Phonetics: A critical analysis of phonetic theory and a technic for the practical description of sounds. Ann Arbor: University of Michigan Press.
• Pisoni, David B.; & Remez, Robert E. (Eds.). (2004). The handbook of speech perception. Oxford: Blackwell. ISBN 0-631-22927-2.
• Rogers, Henry. (2000). The Sounds of Language: An Introduction to Phonetics. Harlow, Essex: Pearson. ISBN 0-582-38182-7.
• Stevens, Kenneth N. (1998). Acoustic phonetics. Current studies in linguistics (No. 30). Cambridge, MA: MIT Press. ISBN 0-262-19404-X.