Масло

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Општ хемиски состав на мастите и маслата

Масловискозна течна хемиска супстанца, нерастворлива во вода, но растворлива во алкохол и етер.[1] Содржи големо количество на јаглерод и водород, а според физичките особини е запаливо и лизгаво. По потекло маслото може да биде животинско, растително или минерално. Постојат испарливи или неиспарливи масла.

Видови масла[уреди]

Органски масла[уреди]

Органските масла се добиваат од најразлични видови растенија, животни и други организми што се лачат со природните метаболични процеси. Научниот поим „липид“ се однесува на масните киселини, стероиди и слични хемиски супстанции што се содржат во маслата и мастите на живите организми, а маслото е поим за општата мешавина од супстанции. Освен липиди, органските масла може да содржат други состојки како белковини, восок и алкалоиди.

Липидите можат да се поделат според начинот на кој се создаваат во организмот, нивната хемиска структура и ограниченоста на растворливостта споредени со масла. Содржат многу јаглерод и водород, со значаен недостаток на кислород во споредба со органските соединенија и минералите.

Минерални масла[уреди]

Минералните масла се добиваат со рафинирање на сирова нафта и играат значајна улога во современото стопанство. Самата нафта доаѓа од фосилизирани органски материи, како зоопланктони и алги, кои со текот на долг временски период се претвораат во нафта по геохемиски пат.[2] Овие масла не се буквално минерални — нафтата не се добива од минерали, туку се нарекува така бидејќи органските материи се помешани со и сместени помеѓу минерали во земјата.

Примена[уреди]

Исхрана[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Масло за јадење.

Маслото за јадење (зејтин) се добива од животни (во облик на путер, животинска маст и сл.) или растенија (сончогледово, маслиново, пченкарно, маргарин и многу други).

Козметика[уреди]

Во козметиката, маслото се нанесува како омекнувач кожата и косата, поттикнувајќи го нејзиниот раст.[3][4]

Религија[уреди]

Маслото има видно место во религијата, во обредот миропомазание и како гориво за кандила.

Сликарство[уреди]

Сликарските пигменти се мешаат со масла за да добивање на трајна боја во масленото сликарство. Најстарите постоечки слики во маслена техника датират од 650 г.[5]

Разладување[уреди]

Маслата се користат како разладувачи во електрични строеви како што се трансформаторите.

Подмачкување[уреди]

Во индустријата и механиката, маслото има важна улога како мазиво (подмачкувач) за намалување на триењето на деловите. Ова се претежно минерални масла (машинско мазиво, моторно масло и др.), но има и механизми што се подмачкуваат со растителни масла како што е лененото.

Органските масла се користат во еколошката хемија („зелена хемија“).

Поврзано[уреди]

Наводи[уреди]

  1. „масло“ — Дигитален речник на македонскиот јазик
  2. Kvenvolden, Keith A. (2006). „Organic geochemistry – A retrospective of its first 70 years“. „Organic Geochemistry“ 37: 1. doi:10.1016/j.orggeochem.2005.09.001. 
  3. Basil (Ocimum basilicum)
  4. Најдобро масло за раст на косата (англиски)
  5. Во Авганистан пронајдени најстарите маслени слики — Discovery News, 19 февруари 2008 (англиски)

Надворешни врски[уреди]