Кмерски јазик

Од Википедија, слободна енциклопедија

Скокни на: навигација, барај
Кмерски
Слика:hiesaKhmae.gif [pʰiːəsaː kʰmaːe]
Зборуван во: Камбоџа, Виетнам, Тајланд, Народна Република Кина, САД, Франција, Австралија
Вкупно зборувачи: 15,7 до 21,6 милиони (2004)
  • Мајчин јазик: 14,7 до 20,6 милиони
    • Камбоџа: 12,1 милиони
    • Виетнам: 1 055 174[1]
    • Тајланд: 1,2 милиони
    • САД: 190 000
    • Франција: о. 50 000
    • Австралија: 22 000
    • Канада: 16 500
  • Како втор јазик: 1 милион во Камбоџа
Јазично семејство: Мон-кмерски
 [Источно мон-кмерски]]
  Кмерски 
Писмо: Кмерско писмо (абугида
Официјален статус
Официјален јазик во: Камбоџа
Регулиран од:
Јазични кодови
ISO 639-1: km
ISO 639-2: khm
ISO 639-3:

Кмерски (ភាសាខ្មែរ), или Камбоџански е јазикот на народот Кмер и официјален јазик на Камбоџа. Тој е најпознатиот јазик од групата на Аустроазијатички јазици, јазикот бил доста под влијание на Санскритскиот и Пали јазикот особено преку религијата и кралството а особено преку Хиндуизмот и Будизмот. Според географската положба Кмерскиот јазик бил под влијание но и влијаел врз Тајландскиот, Лао, Виетнамскиот и Чам јазикот.

Кмерскиот јазик се разликува од околните јазици како што се Тајландскиот, Лао и Виетнамскиот јазик по тоа што не е тоналне јазик. Има три главни дијалекти што се многу слични:

Содржина

[уреди] Фонологија

Стандардниот Кмерски јазик го има следниот фонолошки систем:

[уреди] Согласки

Лабијални Корнални Напчани Веларни Глотални
Звучни експлозивни
Незвучни експлозивни p t c k ʔ
Неексплозивни ɓ ɗ
Носни m n ɲ ŋ
Ликвидни r l
Фрикативни s h
Априксимантни ʋ j

Согласките /f/, /ʃ/, /z/ и /ɡ/ можат да се сретнат во странски зборови како на пример од Француски или други јазици. Тие не се напишани во табелата затоа што не се сметаат како Кмерски согласки и гласовите не се сретнуваат во Кмерскиот јазик.

[уреди] Самогласки

Странски гласови (МФА) Кмерски Кмерска транскрипција (МФА)
/ɡ/ ហ្គ /k/
/ʃ/ ហ្ស /s/
/f/ ហ្វ /h/ or /pʰ/
/z/ ហ្ស /s/

Точниот број и фонетската вредност на самогласките варира од дијалект до дијалект. Кратките и долгите самогласки од ист квалитет се одделени според должината.

[уреди] Слоговна структура

Кмерските зборови се најчесто од два или три слогови. Има 85 можни структури на две согласки на почетокот на слогот и две- три согласни структури како што е покажано подолу:

p ɓ t ɗ c k ʔ m n ɲ ŋ j l r s h ʋ
p pʰt- - pʰc pʰk- - pʰn- pʰɲ- pʰŋ- pʰj- pʰl- pr- ps-
t tʰp- tʰk- - tʰm- tʰn- tʰŋ- tʰj- tʰl- tr- tʰʋ
c cʰp- cʰk- - cʰm- cʰn- cʰŋ- cʰl- cr- cʰʋ-
k kʰp- kʰt- - kʰc - kʰm- kʰn- kʰɲ- - kʰj- kʰl- kr- ks- kʰʋ-
s sp- st- - sk- - sm- sn- - - sl- sr-
ʔ ʔʋ-
m mt- - mc - mʰn- mʰɲ- ml- mr- ms- mh-
l lp- lk- - lm- - lh- -

[уреди] Броеви

Броевите се:

0 សូន្យ (son) /soːu̯n/
1 មួយ (muŏy) /muːə̯j/
2 ពីរ (pi) /piː/
3 បី (bei) /ɓəj/
4 បួន (buŏn) /ɓuːə̯n/
5 ប្រាំ (prăm) /pram/
6 ប្រាំមូយ (prăm muŏy) /pram muːə̯j/
7 ប្រាំពីរ (prăm pi) /pram piː/ (also /pram pɨl/)
8 ប្រាំបី (prăm bei) /pram ɓəj/
9 ប្រាំបួន (prăm buŏn) /pram ɓuːə̯n/
10 ១០ ដប់ (dâp) /ɗɑp/
100 ១០០ មួយរយ (muŏy rôy) /muːə̯j rɔj/
1,000 ១០០០ មួយពាន់ (muŏy péan) /muːə̯j piːə̯n/
10,000 ១០០០០ មួយម៉ឺន (muŏy mein) /muːə̯j məɨn/
100,000 ១០០០០០ មួយសែន (muŏy sên) /muːə̯j saːe̯n/
1,000,000 ១០០០០០០ មួយលាន (muŏy léan) /muːə̯j liːə̯n/
Лични алатки