Костреш Арамбаша

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето

Костреш Арамбаша (српски: Костреш Харамбаша) - српска епска (ајдучка) песна.

Содржина[уреди | уреди извор]

Во Истанбул, царот му пишува писмо на Зуко (Зуле) од Удбина во кој му се жали на некој Костреш кој правел проблеми во Босна. Зуле го чита писмото и лее солзи, зашто не знае каде да ги најде Костреш и планината Тијана во која се крие тој. Сепак, Зуле сака да собере дружина за да го фати Костреш, но неговиот бајрактар Чулко го одвраќа, велејќи му дека Тијана е далеку, како и дека Костреш е многу опасен. Притоа, Чулко му раскажува дека еднаш Костреш го заробил и му го отсекол ушите. Меѓутоа, Зуле мора да ја изврши царевата наредба и собира војска со која оди на планината Тијана. Додека се одмара војската на Зуле, нив ги забележува Костреш и го убива Чулко, а другите Турци бегаат од страв. Другите ајдуци го слушаат пукотот на Костреш и ја заробуваат војската на Зуко. Тогаш, Костреш му ја отсекува главата на Зуко, а ајдуците ги бесат останатите Турци.[1] [2]

Осврт кон песната[уреди | уреди извор]

Песната прв ја запишал Вук Караџиќ, кој ја слушнал од Марко Немањиќ.[3] Иако се одликува со стереотипен почеток и крај, овие стереотипи воопшто не одат на штета на убавината на песната.[4]За Костреш Арамбаша се претпоставува дека е вистинита историска личност, но за него не се знае ништо конкретно. Сепак, тој е опеан во повеќе српски и босански народни песни. Дејството во песната се одвива во местото Удбина (Удбиња) кое се наоѓа меѓу Велебит и Јаворник, а за време на османлиското ропство, таму се наоѓала Силан тврдина. Планината Тијана не постои, а се претпоставува дека името погрешно го сфатил пејачот или запишувачот на песната, т.е. дека зборот „тијана“ означува тивка планина, а не име на планината.[5] Костреш е типичен лик на праведен судија. На злосторниците тој им удира срамен белег за да се познаваат уште од далечина, а неговото име сее страв кај Турците. Тој личи на кип на одмаздата кој оживува веднаш кога ќе се појават поробувачите, а неговите зборови сечат како нож.[6]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Хајдуци. Београд: Народна књига, 1965, стр. 57-61.
  2. Војислав Ђурић, Антологија српских народних јуначких песама. Београд: Српска књижевна задруга, 2012, стр. 409-412.
  3. В.Ђ., „Поговор - О певачима“, во: Војислав Ђурић, Антологија српских народних јуначких песама. Београд: Српска књижевна задруга, 2012, стр. 490.
  4. Војислав Ђурић, „О народним епским песмама“, во: Војислав Ђурић, Антологија српских народних јуначких песама. Београд: Српска књижевна задруга, 2012, стр. 25.
  5. Хајдуци. Београд: Народна књига, 1965, стр. 149.
  6. Војислав Ђурић, „О народним епским песмама“, во: Војислав Ђурић, Антологија српских народних јуначких песама. Београд: Српска књижевна задруга, 2012, стр. 17.