Отпорник

Од Википедија, слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Отпорник
Resistor.jpg
Типичен надолжен отпорник
Тип пасивен
Принцип на работа електричен отпор
Симбол
Симбол за отпорник по IEC

Отпорник е електричен или електронски елемент кој се спротивставува на течењето на електричната струја низ него (т.е. прави електричен отпор), и со тоа предизвикува пад на напонот меѓу своите два изводи според Омовиот закон: R = \frac {V}{I} каде I е струјата која поминува низ спроводникот во ампери , V е потенцијалната разлика во волти , и R е отпорот на спроводникот во оми. Поспецифично , Омовиот закон вели дека отпорот R во релацијата е константен , без разлика на струјата I.

Електричната отпорност е еднаква на падот на напонот низ отпорникот поделена со струјата низ него при константна температура. Отпорниците се употребуваат во електрични и електронски кола. Електричната отпорност се мери во Оми (Ω). Бидејќи отпорниците се произведени со голем опсег на отпор , се користат и милиоми(1 mΩ = 10−3 Ω) , киломи(1 kΩ = 103 Ω) како и мегаоми(1 MΩ = 106 Ω)

Resistor symbol America.svg Resistor symbol Europe.svg Variable resistor symbol.svg Potentiometer symbol Europe.svg Variable resistor symbol Europe.svg

Симболи на отпорник: симболите со стрелка означуваат променлив отпорник (потенциометар)

Преферирани вредности[уреди]

Отпорниците се произведуваат во вредности од мили-оми до гига-ом, обично во серии од вредности определени од Меѓународната Електротехничка Комисија[1]. Сериите се наречени E6, E12, E24, E96 и E192, зависно од тоа колку вредности има од 10 до 100 (нпр. серијата Е6 има 6 вредности: 1; 2,2; 3,3; 4,7; 5,6 и 6,8.

Означување на отпорниците[уреди]

Означување со 4 прстени[уреди]

Отпорник означен со четири прстени (син, сив, црн, златен) од 68 ома и толеранција од ±5%.

Иако на некои отпорници е напишана вредноста на нивната електрична отпорност, најчесто означување е со четири обоени прстени околу телото на отпорникот. Кодирањето е едноставно: првите две бои ја означуваат вредноста, третиот е мултипликатор (бројот на нули - 10n), а четвртиот прстен ја означува прецизноста односно толеранцијата.

Боја на прстенот 1. 2. 3.(мултипликатор) 4.(толеранција)
Црна 0 0 ×100(=1)  
Кафена 1 1 ×101 ±1% (F)
Црвена 2 2 ×102 ±2% (G)
Портокалова 3 3 ×103  
Жолта 4 4 ×104  
Зелена 5 5 ×105 ±0,5% (D)
Сина 6 6 ×106 ±0,25% (C)
Виолетова 7 7 ×107 ±0,1% (B)
Сива 8 8 ×108 ±0,05% (A)
Бела 9 9 ×109
Златна     ×10-1 ±5% (J)
Сребрена     ×10-2 ±10% (K)
Без боја       ±20% (M)

Означување со 5 прстени[уреди]

Означувањето со 5 прстени се користи за поголема прецизност и за отпорници со пониска толеранција (1%, 0.5%, 0.25%, 0.1%). Принципот е ист како кај означувањето со 4 бои, разликата е во тоа што првите 3 прстени го означуваат вредноста, четвртиот е мултипликаторот (бројот на нули - 10n), а петтиот е толеранцијата.


Означување на отпорници за површинско нанесување[уреди]

Четири отпорници (елементот горе лево е кондензатор), вклучувајќи два отпорници од 27 Оми и два отпорници од нула Оми. Отпорниците од нула Оми се користат за премостување бидејќи може да се вметнат со машина за нанесување на отпорници.

Технологијата за површинско нанесување особено се користи во производството на високо-интегрирани уреди, нпр. компјутерите. Во тој случај, отпорниците се означуваат со 3 бројки, од кои првите две се однесуваат на значајниот број, а третиот е мултипликатор (бројот на нули - 10n). Тука не е означена толеранцијата. На пример:

"334" = 33 × 10,000 Ома = 330 кило-ома (kΩ)
"222" = 22 × 100 Ома = 2,2 kΩ
"473" = 47 × 1,000 Ома = 47 kΩ
"105" = 10 × 100,000 Ома = 1 мега-ома (МΩ)
"220" = 22 × 1 Ома = 22 ома (Ω)

Наводи[уреди]

Видете и: Отпорници

Поврзано[уреди]