Даскал Камче

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Даскал Камче
Daskal Kamce.jpg
Портрет на Даскал Камче
Роден околу 1790
с.Корешница, денес Република Македонија
Починал 1848
с.Ваташа, денес Република Македонија

Даскал Камче со вистинско име Камче Ников Поп-Ангелов[1] (околу 1790 - 1848) бил македонски просветен деец, учител и печатар. Ја отворил една од првите печатници во Македонија, во екот на македонското просветителство и борбата против грцизмот, во првата половина на XIX век. Во чест на неговата печатарска дејност, печатницата во Кавадарци го носи неговото име.

Живот, учителско-просветна и творечко-книжевна дејност[уреди]

Роден е околу 1790 година во селото Корешница, близу Демир Капија во сиромашно семејство кое во почетокот на XIX век се доселува во кавадаречкото село Ваташа[2]. Во Ваташа го започнува своето школување, кое набргу го напушта поради материјалните тешкотии и самоучки го совладвуа писмото[3]. Бидејќи бил природно надарен за пеење, станал црковен певец во ваташката црква. Во текот на 1827/1828 година престојувал во Света Гора, каде што го научил грчкиот јазик и го усовршил црковното пеење[4]. Престојувал и во Србија, од каде што набавил учебникарска литература[5]. По враќањето во Македонија, станал учител (наусничар) во Ваташа, каде што останал со извесни мали прекини до крајот на својот живот[6]. Поради своето учителско занимање и дејност, тој го добил прекарот даскал по кој бил познат додека бил жив, а тоа останало и како дел од неговиот личен идентитет и подоцна во македонската историја и историографија. Го предводел народното незадоволство против грчкото свештенство и бил иницијатор за изградба на ново училиште одвоено од црквата ,а истовремено одржувал врски со архимандритот Теодосиј Синаитски[7]. Ги насочувал луѓето од Тиквешијата при патувањето во Света Гора и за да им го олесни патувањето и престојот таму, составил опис на светогорските манастири под наслов „Кратко описание двадесјат манастиреј обретајуштесја во Светој Гору Атонској“, кој бил објавен од Теодосиј Синаитски во февруари 1839 година[8]. Книгата е напишана на црковнословенски јазик, а само описот на манастирот Зограф е на македонски народен јазик. Според Марин Дринов, книгата била превод од сличен грчки текст[9], но тоа не го намалува значењето и фактот дека Даскал Камче имал творечки обиди, меѓу кои делумно и на народен македонски јазик во екот на македонското просветителство на почетокот на XIX век.

Печатарска дејност[уреди]

Со материјална помош од кавадаречкиот богатник Јовко Марков и од Теодосиј Синаитски, тајно ја отворил познатата Ваташка печатница во 1836 година, една од првите во Македонија, набавувајќи го печатарскиот материјал во Белград[10]. Сместена во неговиот дом, печатницата почнала да печати мали книшки. Нејзината работа ќе биде оневозможена во моментот кога ќе биде откриена од грчкото свештенство. Сепак, таа благовремено е префрлена во Солун од страна на Синаитски во 1839 и таму продолжува да работи се до 1842 година, кога изгорела во подметнат пожар[11]. Во 1847 година, Даскал Камче, повторно потпомогнат од Јовко Марков, купува во Белград букви за нејзината обнова, но тоа му создава нови непријатности[12]. Смртта во 1848 година го спасува од поголеми малтретирања[13].

Наводи[уреди]

  1. Тодоровски, д-р Томислав. Македонија - настани, личности, дела. Општ книжевно-историски прирачник. „Матица македонска“, Скопје-Мелбурн, 1999. стр.226
  2. Тодоровски, д-р Томислав. Македонија - настани, личности, дела. Општ книжевно-историски прирачник. „Матица македонска“, Скопје-Мелбурн, 1999. стр.92
  3. Тодоровски, д-р Томислав. Македонија - настани, личности, дела. Општ книжевно-историски прирачник. „Матица македонска“, Скопје-Мелбурн, 1999. стр.92
  4. Тодоровски, д-р Томислав. Македонија - настани, личности, дела. Општ книжевно-историски прирачник. „Матица македонска“, Скопје-Мелбурн, 1999. стр.92
  5. Тодоровски, д-р Томислав. Македонија - настани, личности, дела. Општ книжевно-историски прирачник. „Матица македонска“, Скопје-Мелбурн, 1999. стр.92
  6. Тодоровски, д-р Томислав. Македонија - настани, личности, дела. Општ книжевно-историски прирачник. „Матица македонска“, Скопје-Мелбурн, 1999. стр.92
  7. Тодоровски, д-р Томислав. Македонија - настани, личности, дела. Општ книжевно-историски прирачник. „Матица македонска“, Скопје-Мелбурн, 1999. стр.92
  8. Тодоровски, д-р Томислав. Македонија - настани, личности, дела. Општ книжевно-историски прирачник. „Матица македонска“, Скопје-Мелбурн, 1999. стр.92-93
  9. Тодоровски, д-р Томислав. Македонија - настани, личности, дела. Општ книжевно-историски прирачник. „Матица македонска“, Скопје-Мелбурн, 1999. стр.93
  10. Тодоровски, д-р Томислав. Македонија - настани, личности, дела. Општ книжевно-историски прирачник. „Матица македонска“, Скопје-Мелбурн, 1999. стр.93
  11. Тодоровски, д-р Томислав. Македонија - настани, личности, дела. Општ книжевно-историски прирачник. „Матица македонска“, Скопје-Мелбурн, 1999. стр.93
  12. Тодоровски, д-р Томислав. Македонија - настани, личности, дела. Општ книжевно-историски прирачник. „Матица македонска“, Скопје-Мелбурн, 1999. стр.93
  13. Тодоровски, д-р Томислав. Македонија - настани, личности, дела. Општ книжевно-историски прирачник. „Матица македонска“, Скопје-Мелбурн, 1999. стр.93