Буџетска линија

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето

Буџетска линија — гранична линија којашто ги содржи сите комбинации на добра и услуги што потрошувачот може да ги набави со својот расположлив доход по тековните цени. Ако на потрошувачот му стојат на располагање две добра, тогаш буџетеската линија може да се прикаже графички, при што секое од двете добра ќе биде означена на оските во координатниот систем.

Поединечен избор[уреди | уреди извор]

Потрошувачот ја максимизира својата корисност во точката со координати Qx и Qy.

Однесувањето на потрошувачот претставува максимизациски проблем. То значи дека е потребно ограничените ресурси да се искористат на начин којшто предизвикува максимизирање на корисноста. Со оглед на тоа што потрошувачите се желни за повеќе, а функцијата на корисност расте со зголемување на количеството, единственото нешто коешто ја ограничува потрошувачката е расположливиот доход, т.е. буџетот. Со цел да ја максимизира својата корисност, поединечниот потрошувач треба да ја избере комбинацијата на добра во точката на допир нанивната крива на рамнодушност со буџетската линија. Со други зборови, кривата на рамнодушност чијашто тангента е буџетската линија ја претставува максималната корисност добиена со искористување на целокупниот буџет на потрошувачот. Координатите на точката на допир покажуваат по колку единици од секое добро потрошувачот треба данабави за целосно да го искористи својот буџет за да ја постигне максималната корисност.[1] Линијата што ги поврзува сите точки на допир на кривата на рамнодушност со буџетската линија се нарекува патека на проширување.[2]

Случај со две добра[уреди | уреди извор]

Претпоставуваме дека на потрошувачот му стојат на располагање два вида на добро: јаболки и портокали. Притоа, количеството на побарувани јаболка е означено со и количеството на побарувани портокали со . Цената на двете добра е дадена и за едно јаболко изнесува , а за еден портокал . Конечно, потрошувачот располага со буџет во висина од . Оттука, буџетската линија може да се претстави со помош на неравенството:

.

Вкупните издатоци за јаболки, односно производот на поединечната цена на јаболки со количеството, и вкупните издатоци за портокали, односно производот на поединечната цена на портокали со количеството, може да бидат најмногу до висина на располоѓливиот буџет. Тоа значи дека не еможно да се прават поголеми издатоци отколку што изнесува буџетот на потрошувачот.

Случај со повеќе добра[уреди | уреди извор]

Буџетската линија може да се изведе и во случај кога на потрошувачот му стојат на располагање повеќе добра. Претпоставуваме дека побаруваното количество на некое добро е означено со , каде што . Понатаму, претпоставуваме дека е зададен векторот , којшто ја прикажува вкупната побарувачка за сите добра. Цената за секое добро е позитивна и е означена со за сите , при што е ценовниот вектор преку којшто се означени цените на сите добра. [3] Врз основа на тоа, буџетската линија може да се прикаже со помош на неравенството:

.

Буџетското множество соодветствува на множеството на сите добра, коишто ја задоволуваат буџетската линија или:

.

Поврзано[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Lipsey (1975). p 182.
  2. Salvatore, Dominick (1989). Schaum's outline of theory and problems of managerial economics, McGraw-Hill, ISBN 978-0-07-054513-7
  3. е множество на сите подредени низи на реални броеви , додека е множество на сите подредени низи на реални броеви .

Литература[уреди | уреди извор]

  • Lipsey, Richard G. (1975). An introduction to positive economics (fourth издание). Weidenfeld & Nicolson. стр. 214–7. ISBN 0-297-76899-9. 
  • Friedrich Breyer: Mikroökonomik. Eine Einführung. 5. Aufl. Springer, Heidelberg u.a. 2011, ISBN 978-3-642-22150-7.
  • Hal Varian: Grundzüge der Mikroökonomik. Übersetzt aus dem Amerikanischen von Reiner Buchegger (Originaltitel: Intermediate Microeconomics. A Modern Approach.). 8. Aufl. Oldenbourg, München 2011, ISBN 978-3-486-70453-2.
  • Robert S. Pindyck und Daniel L. Rubinfeld: Mikroökonomie. 6. Auflage. Pearson Studium, München u.a. 2005, ISBN 3-8273-7164-3.
  • Susanne Wied-Nebbeling und Helmut Schott: Grundlagen der Mikroökonomik. Springer, Heidelberg u.a. 2007, ISBN 978-3-540-73868-8.