Баханалии

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Баханалија на римски саркофаг од 210-220 година н.е.

Баханалиирелигиозни празнувања кои се славеле во античко време. Во грчкиот и римскиот свет, баханалии (латински: bacchanalia) биле празнувања поврзани со дионизиските мистерии во чест на боговите Бахус или Дионис, на кои луѓето пиеле без мерка. Свештеничките кои ја организирале церемонијата биле наречени баханти, а името било поврзано со римските оргии. Примитивниот култ бил исклучиво женски и потекнувал од првичниот култ на богот Пан.

Воведен во Рим (околу 200 г.н.е.) од Стара Грција или од грчкото влијание во [[Етрури, баханалиите се славеле тајно и со единствено учество на жени во шумичката Симила, близу планината Авентин. Денот на прославата е првата полна месечина во јануари и први март, како и 16 и 17 март. Подоцна, учеството во обредите било проширено и на мажите и прославите се одржувале пет пати месечно.

Потекло и еволуција[уреди | уреди извор]

Баханта, видена од сликарката Виже ле Брен

Инспирирани од античките грчки дионизии прославувани во чест на Дионис, церемониите на баханалиите биле воведени во Италија околу 300 пр.н.е., измешани со други обичаи, особено етрурски. Од самиот почеток, тие имале карактер на суеверие. Поминувајќи низ Рим, култот на Дионис го нагласил неговиот субверзивен карактер, „кој преминува од мит во реалност“ и кој ја губи секоја врска со виното. Овие празнувања тогаш се одржувале најмалку трипати годишно под надзор на почитувани матрони. Тие станале јавни и се славеле низ цела Стара Грција, во Египет и главно во Рим. Овие празнувања, кои траеле околу 3 до 5 дена во зависност од областа, биле главно фокусирани на театарски претстави кои служеле како верска церемонија[1].

Тие наскоро послужиле како изговор за најекстравагантни нереди затоа што тие еволуирале во сè почести ноќни празнувања со оргии (до пет пати месечно според сведочењето на Хиспала, забележено од Тит Ливиј, кој го открил скандалот со баханалиите[2]) што честопати имало лоша репутација, поради јавното пијанчење и сексуалните претерувања што ги предизвикувале[1].

Баханалиите во Рим[уреди | уреди извор]

Римјаните биле претпазливи во врска со овој оргијастичен култ кој сеел неред (Рим сè уште живее во грчко-римски мистерии, барајќи таинственост од мистиците, што претставува ризик за државата).

Мажите глумеле свет бес, жените маскирани во баханти, трчале кон Тибар со факели. Сектата на иницирани била наскоро толку бројна што скоро формирала народ (jam prope populum, вели Тит Ливиј). Во своите редови вклучувал членови (мажи и жени) од висок ранг.

Било одлучено на церемониите учено да се примаат само млади луѓе на возраст под дваесет години, послушни инструменти за време на иницијативните оргии.

Скандал на баханалиите[уреди | уреди извор]

Младоста на Бахус, оргијастична слика од Вилијам Бугеро (1884)

Скандалот на баханалиите е политичко-религиозна афера што се случила во Рим во 186 година пр.н.е.[1]

Куртизана по име Хиспала Феценија му ја открила тајната на овие постапки на еден млад човек кого го сакала, Публиј Аебутиј, со цел да го заштити од неговата мајка која сакала да го иницира во тајните на Бахус. Следејќи го советот на Хиспала, Публиј одбил да биде инициран во мистериите. Тогаш мајка му и нејзиниот маж го избркале од дома. Тој се засолнил кај една од неговите тетки која го советувала за оваа случка да зборува со конзулот Постумиј[1].

Конзулот одлучил да спроведе тајна истрага. Сенатот бил трогнат и се стравувало дека сектата крие заговор против Републикатал, па ги задолжил конзулите да известуваат вонредно против баханалиите и ноќните жртви, да им ветуваат награди на информаторите и да забранат собири на иницијанти[1].

Скандалот довел до репресија на друштвата организирани да го слават култот на Бахус, сфатени како опасен елемент за политичката и религиозната кохезија на Рим[3].

Баханалии во културата[уреди | уреди извор]

Сликарство[уреди | уреди извор]

Оваа тема им се допаднала на уметниците затоа што дозволувала да се покаже голотијата на жената и да се нурне назад во антиката[4]. Се појавува кај Филипо Лаури, Вилијам Бугеро, Елизабет Виже Ле Брен, Никола Пусен, Лео Пуц, Себастијано Ричи.

Книжевност[уреди | уреди извор]

  • Господар на илузиите, роман на Дона Тарт .
  • Зборот „Баханалија“ се појавува во насловот на романите на Морис Оден[5] или во Сан-Антонио[6] .

Белешки и наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Giulio Giannelli (1930). „Baccanali in "Enciclopedia Italiana" (италијански). Посетено на 31 janvier 2021. Проверете ги датумските вредности во: |accessdate= (help).
  2. Tite Live. Histoire romaine (француски).
  3. Jean-Marie Pailler, Les Bacchanales : du scandale domestique à l'affaire d'État et au modèle pour les temps à venir (Rome, 186 Предлошка:Av JC, Politix, 2005/3 (n° 71 ), pages 39 à 59
  4. „dossier pédagogique Bacchanales modernes“ (PDF).
  5. Audin, Maurice (1895-1975) Auteur du texte (1946). Bacchanale, roman / Maurice Audin (француски). Посетено на 2020-03-16.
  6. SAN-ANTONIO (2011-02-10). Bacchanale chez la mère Tatzi (француски). Univers Poche. ISBN 978-2-265-09199-3. Посетено на 2020-03-16.

Библиографија[уреди | уреди извор]

  • Bacchanales. Actes des colloques Dionysos de Montpellier (1996-1998). Textes réunis par Pierre Sauzeau Архивирано на 24 јули 2009 г.. Montpellier : Publications de l'Université Paul Valéry, 2000, 300 p.
  • Bacchus. Figures et pouvoirs. ISBN 978-2-251-38029-2. Занемарен непознатиот параметар |prénom1= (се препорачува |first1=) (help); Занемарен непознатиот параметар |éditeur= (се препорачува |editor=) (help); Занемарен непознатиот параметар |collection= (help); Занемарен непознатиот параметар |pages totales= (help); Занемарен непознатиот параметар |année= (се препорачува |year=) (help); Занемарен непознатиот параметар |nom1= (се препорачува |last1=) (help)
  • „Les Bacchanales, du scandale exemplaire à l'improbable affaire“. стр. 25–32. ISBN 9782234066632. Занемарен непознатиот параметар |éditeur= (се препорачува |editor=) (help); Занемарен непознатиот параметар |périodique= (се препорачува |publisher=) (help); Занемарен непознатиот параметар |prénom1= (се препорачува |first1=) (help); Занемарен непознатиот параметар |année= (се препорачува |year=) (help); Занемарен непознатиот параметар |lieu= (се препорачува |location=) (help); Занемарен непознатиот параметар |nom1= (се препорачува |last1=) (help); Отсутно или празно |url= (help)
  • Les cultes à mystères dans l'Antiquité. ISBN 978-2-251-32436-4. Занемарен непознатиот параметар |éditeur= (се препорачува |editor=) (help); Занемарен непознатиот параметар |prénom1= (се препорачува |first1=) (help); Занемарен непознатиот параметар |pages totales= (help); Занемарен непознатиот параметар |collection= (help); Занемарен непознатиот параметар |nom1= (се препорачува |last1=) (help); Занемарен непознатиот параметар |année= (се препорачува |year=) (help); Занемарен непознатиот параметар |lien auteur1= (help)
  • Maria Daraki, Dionysos et la déesse Terre, Champs Flammarion, 1983.

Надворешни врски[уреди | уреди извор]