Качунка

Crocus
Crocus sativus
Научна класификација
Царство:	Plantae
Надоддел:	Spermatophyta
Нерангирано:	Angiospermae
Нерангирано:	Monocotyledoneae
Ред:	Asparagales
Фамилија:	Iridaceae
Потфамилија:	Crocoideae
Род:	Crocus L.
Типски вид
Crocus sativus L.
Видови
Во текстот.

Родот качунка (латински: Crócus) обединува многугодишни тревести растенија од фамилијата на перуники (Iridaceae). Видовите од овој род се распространети од источното Средоземје до Централна Азија.

Распространување

Ареалот го вклучува Средоземјето (особено Јужна Европа и Северна Африка), Централна Европа, Мала Азија, Блискиот Исток и Централна Азија сè до западна Кина, при што се среќаваат во различни биотопи - степи, ливади (меѓу кои и високопланински) и шуми.

За претставниците од овој род се потребни отворени сончеви станишта и пропуслива почва.

Опис

Луковици од Crocus sieberi.

Луковицата е 3 cm во дијаметар, округла или плосната, облечена во лушпи.

Стебло не се развива.

Листовите се линејни, се појавуваат за време или по цветањето.

Цветовите се единечни, понекогаш 2-3 од една луковица, опкружени со мембранозни лушпи. Околуцветникот е голем, во вид на долга инка, венчето се состои од 6 дела кои преминуваат во долга цилиндрична трубичка. Прашниците се прикачени за вратот на околуцветникот и се пократки од него; прашничките филаменти се кратки; антерите се исправени, линеарни, обично подолги од филаментите. Столпчето е нишковидно со три жига.

Плодовите се од типот на триделни кутијки; семињата се мали и зааглени.

Периодот на цветање е од пролет до есен (кај различните видови).

Според бојата на цветовите, качунките се делат на две групи: жолтоцветни (со жолта до портокалова боја) и синоцветни (со светлолилјакова до темновиолетова боја); се среќаваат и албино форми - почесто кај синоцветните, а поретко кај жолтоцветните.

Систематика

Crocus aleppicus и Crocus versicolor.

Култивирани форми на Crocus vernus и Crocus flavus (лево) и Crocus banaticus (десно).

• Подрод Crocus
  • Секција Crocus
    • Серија Verni
      • Crocus vernus, Crocus tommasinianus, Crocus etruscus, Crocus kosaninii, Crocus baytopiorum
    • Серија Scardici
      • Crocus scardicus, Crocus pelistericus
    • Серија Versicolores
      • Crocus versicolor, Crocus malyi, Crocus imperati, Crocus minimus, Crocus corsicus, Crocus cambessedesii
    • Серија Longiflori
      • Crocus longiflorus, Crocus nudiflorus, Crocus serotinus, Crocus niveus, Crocus goulimyi, Crocus ligusticus** (syn. Crocus medius hort, non Balbis) (Mariotti, 1988)
    • Серија Kotschyani
      • Crocus kotschyanus, Crocus scharojanii, Crocus vallicola, Crocus autranii, Crocus karduchorum, Crocus gilanicus, Crocus ochroleucus
    • Серија Crocus
      • Crocus sativus, Crocus pallasii, Crocus thomasii, Crocus cartwrightianus, Crocus moabiticus, Crocus oreocreticus, Crocus asumaniae, Crocus hadriaticus, Crocus mathewii* (Kerndorff & Pasche, 1994), Crocus naqabensis* (Al-Eisawi, 2001)
  • Секција Nudiscapus
    • Серија Reticulati
      • Crocus reticulatus, Crocus veluchensis, Crocus cvijicii, Crocus dalmaticus, Crocus sieberi, Crocus robertianus, Crocus cancellatus, Crocus hermoneus, Crocus abantensis, Crocus angustifolius, Crocus ancyrensis, Crocus gargaricus, Crocus sieheanus, Crocus rujanensis* (Randjelović & al., 1990), Crocus herbertii* (B.Matthew, 2009)
    • Серија Biflori
      • Crocus biflorus, Crocus chrysanthus, Crocus almehensis, Crocus danfordiae, Crocus pestalozzae, Crocus aerius, Crocus cyprius, Crocus hartmannianus, Crocus adanensis, Crocus leichtlinii, Crocus caspius, Crocus kerndorffiorum* (Pasche, 1993), Crocus wattiorum* (Mathew, 1995; 2000), Crocus nerimaniae* (Yüzbasioglu & Varol, 2004)
    • Серија Orientales
      • Crocus korolkowii, Crocus michelsonii, Crocus alatavicus
    • Серија Flavi
      • Crocus flavus, Crocus antalyensis, Crocus olivieri, Crocus candidus, Crocus vitellinus, Crocus graveolens, Crocus hyemalis, Crocus paschei* (Kerndorff, 1993)
    • Серија Aleppici
      • Crocus aleppicus, Crocus veneris, Crocus boulosii
    • Серија Carpetani
      • Crocus carpetanus, Crocus nevadensis
    • Серија Intertexti
      • Crocus fleischeri
    • Серија Speciosi
      • Crocus speciosus, Crocus pulchellus
    • Серија Laevigati
      • Crocus laevigatus, Crocus boryi, Crocus tournefortii
• Подрод Crociris
  • Crocus banaticus