Меѓународен стандарден библиографски опис

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај

Меѓународен стандарден библиографски опис[1] (крат. ISBD, од англ. International Standard Bibliographic Description) — збир правила осмислени од Меѓународниот сојуз на библиотекарски здруженија и установи (IFLA) со цел да се создаде библиографски опис во стандарден, читателски облик, со особена примена во библиографијата и библиотечните каталози. Во 2007 г. е објавено консолидирано издание на стандардот, преработено во 2011, како замена за постарите наменски делови на ISBD посветени посебно на монографии, постари монографски публикации, картографски материјали, сериски и други ресурси во продолженија, електронски ресурси, некнижни материјали и музички партитури (нотна граѓа). Со ISBD раководи Рецензентската група за ISBD во составот на IFLA.

Една од првичните цели на ISBD е воведување на стандарден облик на библиографски опис погоден за меѓународна размена на записи. Ова оди во прилог на програмот на IFLA за единствена и сеприсутна библиографска контрола.

Во Република Македонија за ISBD е одговорна Националната и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“[2]

Рамковна шема на записот[уреди]

ISBD пропишува осум оддели на описот.[3][4] Секој оддел (освен одделот 7) е составен од повеќе елементи со распоредени класификации. Елементите и одделите што не важат за дадена единица се изоставаат од описот. Елементите и одделите се одвојуваат со стандардизирана интерпункција (две точки, точки-запирки, коси црти, тириња, запирки и точки). Редоследот на елементите и стандардизираната интерпункција го олеснуваат толкувањето на библиографскиот запис кога лицето не го познава јазикот на кој е напишан описот.

  • 1: наслов и изјава за одговорност, со следнава содржина [5]
    • 1.1 Стварни наслови и податоци за одговорност
    • 1.2 Општа материјална определница
    • 1.3 Напореден наслов
    • 1.4 Други насловни информации
    • 1.5 Изјави за одговорност
  • 2: издание
  • 3: материјал или вид граѓа (на пр. размер на карта, нумериација на сериската публикација)
  • 4: издавање, дистрибуција и тн.
  • 5: физички опис (на пр. број на страници во книгата или број на ЦД-а во комплетот)
  • 6: издавачка целина (серија)
  • 7: забелешки
  • 8: стандарден број (на пр. ISBN, ISSN) и услови на достапноста

ISBD(A) го пропишува претставувањето на библиографски публикации за стари и ретки книги, што може да се однесува на оние од областа на археологијата, музеите, лицитации на старини (антиквитети), канонски текстови и сл.[6]

Најчести англиски кратенки во физичкиот опис[уреди]

Кратенка Макед. еквив. Значење Превод Објаснување
v. т. volume(s) томови Некои дела се состојат од неколку посебни книги, на пр. том 1, том 2 и тн.
lowercase roman numerals (preceding "p.") мали римски букви (пред „стр.“) number of pages of front matter број на страници во предниот дел предниот дел на книгата обично не се нумерира со арапски бројки во рамките на главната содржина на книгата.
p. стр. page(s) страници Број на страници нумерирани со арапски бројки што ја сочинуваат главната содржина на книгата
lowercase roman numerals (по „стр.“) мали римски бројки number of pages of back matter број на страници во задниот дел По избор; во задниот дел прилозите и индексите и сл. честопати нумерираат во рамките на арапската нумерација на главната содржина на книгата.
л. leaf/leaves лист(ови) Секој лист хартија содржи две страници - лице и опачина. Понекогаш под „л“ се вбројуваат и разни ненумерирани страници. Денес оваа кратенка е застарена бидејќи се изразува со цел збор (лист, листови). Ова мало ракописно л се претставува со уникодната шифра U+2113.
ill. или illus. илустр. illustration(s) илустрации  
ports. портр. portrait(s) портрети Понекогаш е наведен бројот на илустрации што се портрети.
cm см height of book in centimeters висина на книгата во сантиметри Висината се изразува во сантиметри, мерејќи од долниот до горниот крај на корицата т.е. колку би била висока кога стои на полицата.
s.l. б.м. sine loco („без место“ на латински) без место Кај библиографиите - местото на издавање на документот не е познато.
s.n. б.и. sine nomine („без име“ на латински) без име Кај библиографиите - издавачот на документот не е познат.

Пример[уреди]

Еве пример за типичен запис според ISBD:

A manual for writers of research papers, theses, and dissertations : Chicago style for students and researchers / Kate L. Turabian ; revised by Wayne C. Booth, Gregory G. Colomb, Joseph M. Williams, and University of Chicago Press editorial staff. — 7th ed. — Chicago : University of Chicago Press, 2007. — xviii, 466 p. : ill. ; 23 cm. — (Chicago guides to writing, editing, and publishing). — Includes bibliographical references (p. 409-435) and index. — ISBN 978-0-226-82336-2 (cloth : alk. paper) : USD35.00. — ISBN 978-0-226-82337-9 (pbk. : alk. paper) : USD17.00

Поврзано[уреди]

Белешки[уреди]

Наводи[уреди]

  • Chan, Lois Mai. Cataloging and Classification: an introduction. New York: McGraw-Hill Humanities, 1994.
  • International Standard Bibliographic Description (ISBD). Preliminary consolidated ed. München: K.G. Saur, 2007. (IFLA series on bibliographic control, vol. 31)[2]
  • Svenonius, Elaine. The Intellectual Foundation of Information Organization. Boston: The MIT Press, 2000.

Надворешни врски[уреди]