Кетон

Од Википедија, слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Кето група, карбонилна група во која има два радикали поврзани за карбонилниот С-атом.
Ацетон, најпростиот кетон.

Кетоните, заедно со алдехидите, се карбонилни органски соединенија чија функционална група е кето групата. Таа е всушност карбонилна група во која јаглеродниот атом е поврзан со два радикали, што не е случај кај алдехидите, каде тој е поврзан со еден радикал и еден водороден атом.

Поделба и изомерија[уреди]

Кетоните се класифицирани на следниот начин:

  • Според радикалите на симетрични кетони (со еднакви радикали) и несиметрични (мешани) кетони (со различни радикали).
  • Според бројот на кето групите на монокетони, дикетони итн.

За кетоните е типична положбената изомерија која се јавува поради различната местоположба на кето групата. Меѓутоа, кај првиот кетон од хомолошката низа (пропанон) нема ваква изомерија. Алдехидите и кетоните, пак, од друга страна, меѓу себе покажуваат функционална изомерија.

Именување (номенклатура)[уреди]

Според правилата на МУЧПХ (IUPAC), кетоните се именуваат така што за основа се зема името на јаглеводородот со ист број на јаглеродни атоми како и кетонот, вклучувајќи го и карбонилниот C-атом, и на крај се додава наставката -он. Нумерирањето на C-атомите се врши така што јаглеродот од кето групата да добие помала бројна вредност. За повеќе кетони, во употреба се тривијални имиња. Прифатена е и номенклатура според која името на кетонот се состои од имињата на радикалите и зборот кетон, кои се пишуваат одделно. На пример:

\mbox{CH}_3\mbox{COCH}_3 — пропанон или диметил кетон (тривијално ацетон)
\mbox{CH}_3\mbox{COCH}_2\mbox{CH}_3 — бутанон или етил метил кетон.

Добивање[уреди]

Главниот начин за добивање на кетоните е со оксидација на алкохоли. Најчесто таа се изведува со силно оксидационо средство во присуство на концентрирана сулфурна киселина. Кетоните се добиваат со оксидација на секундарни алкохоли.

Хемиски реакции[уреди]