Функционална група

Од Википедија, слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај

Во органската хемија, функционални групи се специфични групи на атоми во молекулите кои се одговорни за карактеристичните хемиски реакции на тие молекули. Една иста функционална група ќе подлежи на иста или слична реакција(и), без разлика на големината на молекулот од кој е дел.

Подолу е претставена листа на најпознатите функционални групи. Во формулите, симболите R и R' обично означуваат приврзан водород или странична низа на јаглеводород од било која должина, но понекогаш може да се однесуваат на било која група од атоми. Подолу има слики на повеќе функционални групи кои се пронајдени во органската хемија.


Хемиска класа Група Формула Графичка формула Претставка Наставка Пример
Ацил халид Халоформил RCOX Ацил халид халоформил- -оил халид Ацетил хлорид
Ацетил хлорид
Алкохол Хидроксил ROH Хидроксил хидрокси- -ол Метанол
Метанол
Алдехид Алдехид RCHO Алдехид оксо- -ал Ацеталдехид
Ацеталдехид
Алкан Алкил RH Алкил алкил- -ан Метан
Метан
Алкен Алкенил R2C=CR2 Алкен алкенил- -ен Етилен
Етилен
Алкин Алкинил RC≡CR' Алкин алкинил- -ин Ацетилен (етин)
Етин
Амид Карбоксамид RCONR2 Амид карбоксамидо- -амид Ацетамид
Ацетамид
Амини Примарен амин RNH2 Примарен амин амино- -амин Метиламин
Метиламин
Секундарен амин R2NH Секундарен амин амино- -амин Диметиламин
Диметиламин
Терцијарен амин R3N Терцијарен амин амино- -амин Триметиламин
Триметиламин
4° амониум јон R4N+ Кватерен амониум катјон амонио- -амониум Холин
Холин
Азосоединение Азо
(Диимид)
RN2R' Azo.pngl азо- -диазен
Деривативен толуен Бензил

RCH2C6H5
RBn

Бензил бензил- 1-(супституент)толуен Бензил бромид
Бензил бромид
(1-бромотолуен)
Карбонат Карбонатен естер ROCOOR Карбонат алкил карбонат
Карбоксилат Карбоксилат RCOO Карбоксилат

Карбоксилат

карбокси- -оат
Карбоксилна киселина Карбоксил RCOOH Карбоксилна киселина карбокси- -на киселина
Цијанати Цијанат ROCN Цијанат цијанато- алкил цијанат
Тиоцијанат RSCN Тиоцијанат тиоцијанато- алкил тиоцијанат
Етер Етер ROR' Етер алкокси- алкил алкил етер
Естер Естер RCOOR' Естер -оат
Халоалкан Хало RX Халидна група хало- алкил халид
Имин Примарен кетимин RC(=NH)R' Имин имино- -имин
Секундарен кетимин RC(=NR)R' Имин имино- -имин
Примарен алдимин RC(=NH)H Имин имино- -имин
Секундарен алдимин RC(=NR')H Имин имино- -имин
Изоцијанид Изоцијанид RNC изоцијано- алкил изоцијанид
Изоцијанат Изоцијанат RNCO Изоцијанат изоцијанато- алкил изоцијанат
Изотиоцијанат RNCS Изотиоцијанат изотиоцијанато- алкил изотиоцијанат
Кетон Кетон RCOR' Кетон кето-, оксо- -он
Нитрил Нитрил RCN Нитрил цијано-

алканнитрил
алкил цијанид

Нитро соединение Нитро RNO2 Нитро нитро-  
Нитрозо соединение Нитрозо RNO Нитрозо нитрозо-  
Пероксид Перокси ROOR Перокси перокси- алкил пероксид
Деривативн бензен Фенил RC6H5 Фенил фенил- -бензен
Фосфин Фосфино R3P Терциерен фосфин фосфино- -фосфан Метилпропилфосфан
Метилпропилфосфан
Фосфодиестер Фосфат HOPO(OR)2 Фосфодиестер фосфорна киселина ди(супституент) естер ди(супституент) хидрогенфосфат
Фосфонска киселина Фосфоно RP(=O)(OH)2 Фосфоно групаtd> фосфоно- супституент фосфонска киселина
Фосфат Фосфат ROP(=O)(OH)2 Фосфатна група фосфо-
Деривативен пиридин Пиридил RC5H4N

4-пиридилна група
3-пиридилна група
2-пиридилна група

4-пиридил / пиридин-4-ил
3-пиридил / пиридин-3-ил
2-пиридил / пиридин-2-ил

-пиридин
Сулфон Сулфонил RSO2R' Сулфонилна група сулфонил- ди(супституент) сулфон
Сулфонска киселина Сулфо RSO3H Сулфонилна група сулфо- супституент сулфонска киселина
Сулфоксид Сулфинил RSOR' Сулфинилна група сулфинил- ди(супституент) сулфоксид Дифенил сулфоксид
Дифенил сулфоксид
Тиол Сулфхидрил RSH Сулфхидрил меркапто-, сулфанил- -тиол

Со комбинирање на имињата на функционалните групи со имињата на родителските алкани се генерира моќна систематска номенклатура за именување на органските соединенија.

Неводородните атоми на функционалните групи се секогаш сврзани меѓусебе и со остатокот од молекулот по пат на ковалентна врска. Кога групата од атоми е сврзана со остатокот од молекулот првично со јонски сили, тогаш групата посоодветно се именува како полиатомски јон или комплексен јон. Сите овие атоми се нарекуваат радикали.

Првиот јаглерод после јаглеродот кој се сврзува за функционалната група се вика алфа јаглерод (или α C).

Надворешни врски[уреди]