Брахми

Од Википедија, слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај


Брахми
Тип Abugida
Јазици рани пракритски јазици
Врем. период околу 3 век п.н.е. до околу 5 век
Матични системи
Изведени системи гуптанско писмо, палава и поголем број индиски писма.
Сродни системи кароштиско писмо (?)
ISO 15924 Brah, 300
Насока од лево надесно
Уникоден назив Brahmi
Уникоден опсег U+11000–U+1107F
Напомена: Страницава може да содржи фонетски симболи од МФА.

Брахми е современо име дадено за најстарото писмо користено во Индија, за време на крајните векови на старата и почетокот на новата ера. Како и останатите индиски писма, така и брахми е абугида.

Најпознати споменици на брахми се натписите од Ашока, кои се наоѓаат во централна Индија и датираат од 3 век п.н.е. Се верува дека натписите на тамилско брахми пронајдени во јужна Индија се постари од натписите од Ашока.[1] Гуптанското писмо од 5 век понекогаш се нарекува доцно брахми. Од 6 век па навака, брахми се распаднало на неколку локални писма, кои денес ја сочинуваат групата на индиски писма. Писмото било дешифрирано од Џејмс Принсеп, археолог и филолог.[2]

Содржина

Потекло [уреди]

Дел од натписите од Ашока.

Научниците, како што е Рејмонд Алчин на пример, тврдат дека брахми е локално писмо и се развило самостојно, најверојатно во доцната бронзена ера. Г. Р. Хантер во неговата книга „Писмото од Харапа и Мохенџодро и неговата поврзаност со останатите писма“ (1934), дава детален опис за потеклото на брахми од индското писмо.

Иако има малу пишано докази за потеклото на брахми од индското писмо и иако има голем период меѓу падот на цивилизацијата Инд (1900 г.п.н.е.) и првото појавување на брахми во 4 век, сепак оваа хипотеза е сè повеќе прифатлива, за разлика од семитската хипотеза. Главен проблем за семитската хипотеза е самата природа на писмата.[3]

Споредба на стари писма
грчко Α Β Γ Δ Ε Υ Ζ Η Θ Ι Κ Λ Μ Ν Ξ Ο Π Ϻ Ϙ Ρ Σ Τ
феникиска Aleph Beth Gimel Daleth He Waw Zayin Heth Teth Yodh Kaph Lamedh Mem Nun Samekh Ayin Pe Sadek Qoph Res Sin Taw
арамејско Aleph.svg Beth.svg Gimel.svg Daleth.svg He0.svg Waw.svg Zayin.svg Heht.svg Teth.svg Yod.svg Kaph.svg Lamed.svg Mem.svg Nun.svg Samekh.svg Ayin.svg Pe0.svg Sade 1.svg, Sade 2.svg Qoph.svg Resh.svg Shin.svg Taw.svg
брахми Brahmi a.svg Brahmi b.svg Brahmi g.svg Brahmi dh.svg Brahmi ddh.svg  ? Brahmi v.svg Brahmi d.svg Brahmi dd.svg  ? Brahmi th.svg Brahmi tth.svg Brahmi y.svg Brahmi k.svg Brahmi c.svg Brahmi l.svg Brahmi m.svg Brahmi n.svg Brahmi nn.svg Brahmi sh.svg  ? Brahmi p.svg Brahmi ph.svg Brahmi s.svg Brahmi kh.svg Brahmi ch.svg Brahmi r.svg Brahmi ss.svg Brahmi t.svg Brahmi tt.svg
бенгалско অ ব গ ধ ঢ ভ দ ড থ ঠ য ক চ ল ম ন ণ শ প ফ স খ ছ র ষ ত ট
деванагари अ ब ग ध ढ व द ड थ ठ य क च ल म न ण श प फ स ख छ र ष त ट
тамилско அ ப க த ட வ த ட த ட ய க ச ல ம ந ண ப ப க ச ர த ட
канада ಅ ಬ ಗ ಧ ಢ ವ ದ ಡ ಥ ಠ ಯ ಕ ಚ ಲ ಮ ನ ಣ ಶ ಪ ಫ ಸ ಖ ಛ ರ ಷ ತ ಟ
телугу అ బ గ ధ ఢ వ ద డ థ ఠ య క చ ల మ న ణ శ ప ఫ స ఖ ఛ ర ష త ట
МАТС a ba ga dha ḍha va da? ḍa? tha ṭha ya ka ca la ma na ṇa śa* pa pha sa* kha cha ra ṣa* ta ṭa

Уникод [уреди]

брахми[1]
Unicode.org
  0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 A B C D E F
U+1100x 𑀀 𑀁 𑀂 𑀃 𑀄 𑀅 𑀆 𑀇 𑀈 𑀉 𑀊 𑀋 𑀌 𑀍 𑀎 𑀏
U+1101x 𑀐 𑀑 𑀒 𑀓 𑀔 𑀕 𑀖 𑀗 𑀘 𑀙 𑀚 𑀛 𑀜 𑀝 𑀞 𑀟
U+1102x 𑀠 𑀡 𑀢 𑀣 𑀤 𑀥 𑀦 𑀧 𑀨 𑀩 𑀪 𑀫 𑀬 𑀭 𑀮 𑀯
U+1103x 𑀰 𑀱 𑀲 𑀳 𑀴 𑀵 𑀶 𑀷 𑀸 𑀹 𑀺 𑀻 𑀼 𑀽 𑀾 𑀿
U+1104x 𑁀 𑁁 𑁂 𑁃 𑁄 𑁅 𑁆 𑁇 𑁈 𑁉 𑁊 𑁋 𑁌 𑁍
U+1105x 𑁒 𑁓 𑁔 𑁕 𑁖 𑁗 𑁘 𑁙 𑁚 𑁛 𑁜 𑁝 𑁞 𑁟
U+1106x 𑁠 𑁡 𑁢 𑁣 𑁤 𑁥 𑁦 𑁧 𑁨 𑁩 𑁪 𑁫 𑁬 𑁭 𑁮 𑁯
U+1107x
Notes
1.↑ Според верзија 6.1

Наводи [уреди]

  1. ↑ Dates for Tamil-Brahmi as early as the 6th century have been claimed, but all dates before the 3rd century are uncertain or controversial; "the scientifically proved earliest date [for Southern Brahmi] is from Tissamaharama in southern Sri Lanka, where a Tamil-Brahmi script is dated to 200 BCE." Subramanian, T.S. „Palani excavation triggers fresh debate“, „The Hindu“, The Hindu, 29 August 2011 (проверено на 7 October 2011).
  2. ↑ More details about Buddhist monuments at Sanchi, Archaeological Survey of India, 1989.
  3. ↑ Salomon, Richard, „On The Origin Of The Early Indian Scripts: A Review Article. Journal of the American Oriental Society 115.2 (1995), 271–279“ 

Литература [уреди]

  • Kenneth R. Norman, The Development of Writing in India and its Effect upon the Pâli Canon, in Wiener Zeitschrift für die Kunde Südasiens (36), 1993
  • Oscar von Hinüber, Der Beginn der Schrift und frühe Schriftlichkeit in Indien, Franz Steiner Verlag, 1990 (in German)
  • Gérard Fussman, Les premiers systèmes d'écriture en Inde, in Annuaire du Collège de France 1988–1989 (in French)
  • Siran Deraniyagala, The prehistory of Sri Lanka; an ecological perspective (revised ed.), Archaeological Survey Department of Sri Lanka, 1992.

Поврзано [уреди]

Надвоешни врски [уреди]

Search Wikimedia Commons Заедничката Ризница има податотеки поврзани со:
„Брахми“
Quill and ink.svg Оваа статија поврзана со писмо е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.
Преземено од „http://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=Брахми&oldid=3008855“