Бугари: Разлика помеѓу преработките

Од Википедија — слободната енциклопедија
[непроверена преработка][проверена преработка]
Избришана содржина Додадена содржина
Ознаки: Мобилно уредување Мобилно семрежно уредување
Jingiby (разговор | придонеси)
Откажано уредувањето 3952384 на уредникот 79.125.246.229 (разговор)
Ознака: Отповикај
Ред 407: Ред 407:
== Генетски истражувања ==
== Генетски истражувања ==
{{главна|Генетски истражувања на Бугарите}}
{{главна|Генетски истражувања на Бугарите}}
По развојот на популационата генетика, во 21. век почнуваат истражувања за бугарскиот [[ДНК]]-профил. Меѓу праисториските настани наведени во набљудуваните халпогрупи, најголем е придонесот на земјоделците од [[неолит]]от. Бугарскиот [[генетски фонд]] носи исто така траги од постледникова реколонизација од различни палеолитски засолништа и експанзијата на неолитски земјоделци од [[Блиски Исток|Блискиот Исток]]. Според резултатите од анализата на Y-ДНК и мтДНК, Бугарите припаѓаат во групата на европските народи, но се наоѓаат малку настрана од главното јато. Генетски, денешните Бугари се потесно поврзани со соседните балкански народи, како да се натанале од Македонците.([[Македонци]], [[Срби]], [[Романци]], [[Грци]] и [[Албанци]]), отколку со другите [[Европејци]].<ref>[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12713147 Five polymorphisms of the apolipoprotein B gene in healthy Bulgarians.Department of Chemistry and Biochemistry, Medical University of Sofia, Bulgaria.PMID: 12713147]</ref><ref>[http://www.springerlink.com/content/8300nn2q37527183/ Bulgarian Bone Marrow Donors Registry—past and future directions - Asen Zlatev, Milena Ivanova, Snejina Michailova, Anastasia Mihaylova and Elissaveta Naumova, Central Laboratory of Clinical Immunology, University Hospital “Alexandrovska”, Sofia, Bulgaria, Published online: 2 June 2007]</ref><ref>[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?cmd=Retrieve&db=PubMed&list_uids=8835097&dopt=AbstractPlus From Asia to Europe: mitochondrial DNA sequence variability in Bulgarians and Turks. Ann Hum Gen.1996.Jan;60 (Pt 1):35–49.]</ref><ref>[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=PubMed&list_uids=12542743&dopt=Abstract HLA polymorphism in Bulgarians defined by high-resolution typing methods in comparison with other populations.]</ref><ref>[http://www.blackwell-synergy.com/doi/abs/10.1034/j.1399-0039.2001.057003208.x Distributions of HLA class I alleles and haplotypes in Bulgarians – contribution to understanding the origin of the population. M. Ivanova, P. Spassova, A. Michailova, E. Naumova. Division of Clinical and Transplantation Immunology, Medical University, Sofia, Bulgaria.]</ref> Според комбинирани ДНК истражуванија со различни варијанти тестови, конструирани на основа на автосомна ДНК, хаплоидна ДНК, Y-ДНК и мтДНК, кои даваат најдобра идеја за "потеклото" и "сличноста" помеѓу популациите, во балканскиот генетски кластер постојат неколку генетски субкластери, така во источниот спаѓаат Бугарите со Македонците и Романците. Иако Бугарите се дел од [[Словени|словенската група на народи]], тие, како и повеќето други [[Јужни Словени]] се карактеризираат со доминантен генетски супстрат кој е различен од оној на [[Западни Словени|Западните]] и [[Источни Словени|Источните Словени]]. Овој феномен се објаснува со јазичната асимилација на бројно домородно балканско население од средновековните словенски доселеници.<ref>Genetic Heritage of the Balto-Slavic Speaking Populations: A Synthesis of Autosomal, Mitochondrial and Y-Chromosomal Datap Alena Kushniarevich et al., September 2, 2015, Plos One, http://dx.doi.org/10.1371/journal.pone.0135820</ref><ref>Standing at the Gateway to Europe - The Genetic Structure of Western Balkan Populations Based on Autosomal and Haploid Markers, Lejla Kovacevic et al, Plos One, August 22, 2014, http://dx.doi.org/10.1371/journal.pone.0105090</ref><ref>Y-STR variation among Slavs: evidence for the Slavic homeland in the middle Dnieper basin, Krzysztof Rebala et al. Japan Society of Human Genetics and Springer 2007, DOI 10.1007/s10038-007-0125-6</ref><ref>Expansions: Competition and Conquest in Europe Since the Bronze Age, Reykjavíkur Akademían, 2010, ISBN 9979992212, p. 194.</ref>
По развојот на популационата генетика, во 21. век почнуваат истражувања за бугарскиот [[ДНК]]-профил. Меѓу праисториските настани наведени во набљудуваните халпогрупи, најголем е придонесот на земјоделците од [[неолит]]от. Бугарскиот [[генетски фонд]] носи исто така траги од постледникова реколонизација од различни палеолитски засолништа и експанзијата на неолитски земјоделци од [[Блиски Исток|Блискиот Исток]]. Според резултатите од анализата на Y-ДНК и мтДНК, Бугарите припаѓаат во групата на европските народи, но се наоѓаат малку настрана од главното јато. Генетски, денешните Бугари се потесно поврзани со соседните балкански народи ([[Македонци]], [[Срби]], [[Романци]], [[Грци]] и [[Албанци]]), отколку со другите [[Европејци]].<ref>[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12713147 Five polymorphisms of the apolipoprotein B gene in healthy Bulgarians.Department of Chemistry and Biochemistry, Medical University of Sofia, Bulgaria.PMID: 12713147]</ref><ref>[http://www.springerlink.com/content/8300nn2q37527183/ Bulgarian Bone Marrow Donors Registry—past and future directions - Asen Zlatev, Milena Ivanova, Snejina Michailova, Anastasia Mihaylova and Elissaveta Naumova, Central Laboratory of Clinical Immunology, University Hospital “Alexandrovska”, Sofia, Bulgaria, Published online: 2 June 2007]</ref><ref>[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?cmd=Retrieve&db=PubMed&list_uids=8835097&dopt=AbstractPlus From Asia to Europe: mitochondrial DNA sequence variability in Bulgarians and Turks. Ann Hum Gen.1996.Jan;60 (Pt 1):35–49.]</ref><ref>[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=PubMed&list_uids=12542743&dopt=Abstract HLA polymorphism in Bulgarians defined by high-resolution typing methods in comparison with other populations.]</ref><ref>[http://www.blackwell-synergy.com/doi/abs/10.1034/j.1399-0039.2001.057003208.x Distributions of HLA class I alleles and haplotypes in Bulgarians – contribution to understanding the origin of the population. M. Ivanova, P. Spassova, A. Michailova, E. Naumova. Division of Clinical and Transplantation Immunology, Medical University, Sofia, Bulgaria.]</ref> Според комбинирани ДНК истражуванија со различни варијанти тестови, конструирани на основа на автосомна ДНК, хаплоидна ДНК, Y-ДНК и мтДНК, кои даваат најдобра идеја за "потеклото" и "сличноста" помеѓу популациите, во балканскиот генетски кластер постојат неколку генетски субкластери, така во источниот спаѓаат Бугарите со Македонците и Романците. Иако Бугарите се дел од [[Словени|словенската група на народи]], тие, како и повеќето други [[Јужни Словени]] се карактеризираат со доминантен генетски супстрат кој е различен од оној на [[Западни Словени|Западните]] и [[Источни Словени|Источните Словени]]. Овој феномен се објаснува со јазичната асимилација на бројно домородно балканско население од средновековните словенски доселеници.<ref>Genetic Heritage of the Balto-Slavic Speaking Populations: A Synthesis of Autosomal, Mitochondrial and Y-Chromosomal Datap Alena Kushniarevich et al., September 2, 2015, Plos One, http://dx.doi.org/10.1371/journal.pone.0135820</ref><ref>Standing at the Gateway to Europe - The Genetic Structure of Western Balkan Populations Based on Autosomal and Haploid Markers, Lejla Kovacevic et al, Plos One, August 22, 2014, http://dx.doi.org/10.1371/journal.pone.0105090</ref><ref>Y-STR variation among Slavs: evidence for the Slavic homeland in the middle Dnieper basin, Krzysztof Rebala et al. Japan Society of Human Genetics and Springer 2007, DOI 10.1007/s10038-007-0125-6</ref><ref>Expansions: Competition and Conquest in Europe Since the Bronze Age, Reykjavíkur Akademían, 2010, ISBN 9979992212, p. 194.</ref>


== Името Бугари ==
== Името Бугари ==

Преработка од 17:13, 5 мај 2020

Ова е статија за населението во современа Република Бугарија. За стариот народ видете Прабугари. Подетално на Бугари (појаснување).

Бугари
българи
Вкупен број на населението

7 милиони[1]

Региони со значително население
 Бугарија 6.655.210 (2001)
 Турција 328.000 [2]
САД САД 92.841 [3]

[4]

 Украина 204.600 [5]
 Шпанија 113.967 [6][7]
Молдавија 76.769 [8][9]
 Германија 95.000 [10][11]
Обединето Кралство Велика Британија 75.000 [12][13]
 Грција 35.000 [14]
 Аргентина 70.000 [15]
 Италија 19.924 [16][17]
 Русија 31.965 [18]
 Канада 15.192 [19]

[20]

 Србија 20.000 [21]
 Франција 24.000

[22][23]

 ЈАР 15.000

[24]

 Романија 8.025 [25]
 Израел 20.000

[26]

 Казахстан 10.915 - 30.000 [27]

[28]

 Австрија 5.388 [29]
 Унгарија 3.316 - 5.000

[30][31]

 Чешка 4.000

[32]

 ОАР 9.000

[33]

 Австралија 4.902 [34]
 Шведска 4.000

[35][36]

 Португалија 628 - 4.000

[37][38]

 Холандија 2.076

[39][40]

 Ирска 1.000

[41]

 Нов Зеланд 816

[42][43]

 Норвешка 500 [44]
Јазици
бугарски
Религии
мнозинска: православие
малцински: ислам, католицизам, протестантство
Поврзани етнички групи
Дел од темата
Бугари

Бугарска култура
Книжевност · Музика · Уметност
Кинематографија · Кујна
Ора · Народна носија · Спорт

По региони и земји
(вклучувајќи ја дијаспората)

Република Македонија
Западни Покраини (Србија) ·
Банат (Романија/Србија) ·
Бесарабија (Украина/Молдавија) ·
Северна Добруџа (Романија)
САД · Унгарија · Источна Тракија ·
Малоазиски Бугари ·
Западна Тракија
Помаци

Религија
Православие · Ислам
Католицизам · Протестантство

Дијалекти
на бугарскиот јазик

источни · западни · рупски ·
торлачки ·
банатски

Историја · Владетели

Бугарите (бугарски: българи) се јужнословенски народ[45][46][47] генерално поврзан со Бугарија и бугарскиот јазик. Конечното оформување на денешната бугарска нација започнува во 19 век, а посебно значење имаат два настани: формирањето на Бугарската егзархија (1870) и третата бугарска држава (1878). Голема улога во овој процес одиграла Русија, чие политичко и културно влијание биле од клучно значење. Мнозинството Бугари денес живеат во Република Бугарија, иако постојат бугарски малцинства или имигрантски заедници во повеќе земји во светот. Нивниот број денес изнесува околу 7 милиони луѓе.

Потекло

Бугари празнуваат Водици.

Од историска гледна точка денешните Бугари настанале со мешање на различни народи во Првото бугарско царство од 7. до 10. век, од кои најзначајни биле старите Словени, освоените од нив Ромеи, кои биле главно потомци на Тракијците, како и прабугарската владеачка елита.[48] Во етногенезата на Бугарите има исто така келтски, римски, грчки, влашки, кумански и други елементи.[49] Тие се разликуваат по својот етнос, религија и култура, како сите тие придонесуваат за создавањето на денешната бугарска нација, вклучително и со својот фолклор и традиции.[50] Овој процес на мешање се одвивал во текот на повеќевековните историски процеси од кои бил зафатен Балканскиот Полуостров.

Генетски истражувања

По развојот на популационата генетика, во 21. век почнуваат истражувања за бугарскиот ДНК-профил. Меѓу праисториските настани наведени во набљудуваните халпогрупи, најголем е придонесот на земјоделците од неолитот. Бугарскиот генетски фонд носи исто така траги од постледникова реколонизација од различни палеолитски засолништа и експанзијата на неолитски земјоделци од Блискиот Исток. Според резултатите од анализата на Y-ДНК и мтДНК, Бугарите припаѓаат во групата на европските народи, но се наоѓаат малку настрана од главното јато. Генетски, денешните Бугари се потесно поврзани со соседните балкански народи (Македонци, Срби, Романци, Грци и Албанци), отколку со другите Европејци.[51][52][53][54][55] Според комбинирани ДНК истражуванија со различни варијанти тестови, конструирани на основа на автосомна ДНК, хаплоидна ДНК, Y-ДНК и мтДНК, кои даваат најдобра идеја за "потеклото" и "сличноста" помеѓу популациите, во балканскиот генетски кластер постојат неколку генетски субкластери, така во источниот спаѓаат Бугарите со Македонците и Романците. Иако Бугарите се дел од словенската група на народи, тие, како и повеќето други Јужни Словени се карактеризираат со доминантен генетски супстрат кој е различен од оној на Западните и Источните Словени. Овој феномен се објаснува со јазичната асимилација на бројно домородно балканско население од средновековните словенски доселеници.[56][57][58][59]

Името Бугари

Името Бугари останалo од Прабугаритe, неговото потекло е нејасно па затоа за него постојат повеќе претпоставки. Една претпоставка е дека етнонимот Булгар, кој бил оригиналниот назив за Прабугарите, е изведен од туркискиот збор булга кој значи меша, тресе, мрда,[60] па оттаму и "мешан народ". Друга претпоставка e дека етнонимот е изведен од туркискиот збор булгак кој значи револт, безредие,[61] што вообичаено се преведува како бунтовници.[62] Според некои извори пак, етнонимот Булгар доаѓа од името на животното булга, коe веројатно било тотемот на Прабугарите.

Создавање на бугарската народност

Борис I ги покрстил Бугарите во 864 година, а во 893 година старословенскиот јазик станал официјален, заменувајќи го грчкиот. Покрстувањето и прифаќањето на словенскиот јазик за официјален, имале ефект на спречување на асимилацијата на Словените во византиската култура, кое го промовирало формирањето на посебен бугарски идентитет.[63][64] Така, од времето на Цар Симеон I, (893-927) словенските племиња на широкиот простор од Дунав на север, до Егејот на југ и од Јадран на запад, до Црното Море на исток го прифатиле заедничкиот етникон Бугари.[65] Тие го асимилирале византиското население, составено главно од хелинизирани и романизирани Тракијци, и други претсловенски народи.[66] Прабугарите се претопиле и исчезнале во словенската етничка маса. Со освојувањето на Првата бугарска држава од Византија бугарската народност се лишила од држава. Но таа се стекнала со доволно внатрешна сила и одржливост, за да може да продолжи самостојното постоење и за време на речиси двовековната византиска власт дејствувала изградената "историска меморија" на Бугарите.[67]

Создавање на бугарската нација

Со ликвидирањето на Втората бугарска држава на крајот на 14. век населените со Бугари земји поминале под власта на Османлиската империја. Покрај државата била ликвидирана и самостојната Бугарска патријаршија, како резултат на што дошло до големо духовно и етно-религиозно опаѓање. За време на Османлиското владеење на Балканот етноними не се користеле. Населението било поделено на верски заедници: правоверни и неверници, вклучени во законски признаени религиозни општества (милети). Такви биле муслиманскиот милет и источноправославниот - рум милет. Како дел од рум милетот, Бугарите без сомнение имале свест дека припаѓаат на посебна заедница, но таа не создавала толку силни чувства на приврзаност, каква имал рум милетот. Како резултат, народот почнал постепено да ja губи својата етничка припадност и во 18 век бугарскиот дух останал зачуван главно во изолираните манастири. Сепак, под османлиска власт етнонимите никогаш не биле исчезнати, што укажува дека некоја форма на етничка идентификација била зачувана.[68] Тоа се гледа од султанскиот ферман од 1680 година во кој се наведени народностите во Балканските земји на империјата, а тие биле: Грците (Рум), Албанците (Арнаут), Србите (Сирф), Власите (Ефлак) и Бугарите (Булгар).[69] За прв бугарски преродбеник и национален историчар со неговото дело "Историја Словенобугарска", напишано во 1762 година се смета Паисиј Хилендарски. По Големата француска револуција од 1798 година, започнал пораст на национализмот во Европа, вклучително и во Османлиската империја и почнало распаѓање на рум милетот. Во бугарските земји започнал процес на национална преродба, а првиот протест на национална основа против контролата на Цариградската патријаршија бил кренат во 1824 година. Дополнителна храброст давал почетокот на реформи познати во историографијата како епоха Танзимат и поточно програмата на султанот за промени Ѓулхански хатишериф од 1839 година, коjа содржела идеи за нови закони со гаранции за правата на сите поданици независно од нивната народност и вера. Како резултат на започнатите црковно-национални борби во 1861 година била признаена Бугарската унија, а во 1870 година и самостојна Бугарска егзархија и така де јуре бил признаен посебен булгар милет или бугарски народ. Постепено, милетскиот систем се распаднал целосно во почетокот на 20-от век, овој процес се совпаднал со создавањето во 1878 г. и зајакнувањето на Третата бугарска држава, во која се влел дел од булгар милетот. Тој практично го формирал бугарскиот етнос и станал јадрото на новата бугарска нација. Како дел од булгар милетот, во минатото Македонците биле именувани како Бугари. Дел од муслиманскиот милет во лицето на Бугарите-муслимани, исто така, се вклучил подоцно во создавањето на бугарскиот етнос.

Бугарите во соседните земји

Во Бугарија се смета дека денешна Република Бугарија од сите страни е опколена со поранешни бугарски територии[70] на кои има се уште остатоци од бугарско население.[2][5][8][14][21][25][70] Поголемиот дел од Бугарите во Србија живеат во општините Босилеград и Димитровград и во некои од селата во Банат каде се нарекуваат Банатски Бугари.[21] Во Романија постоjат неколку групи Бугари.[25] Банатски Бугари живеат и во Романија. По преселбата во Австро-Унгарија, Банатските Бугари се оформуваат како посебна етно-религиозна група. Тие најчесто се католици и зборуваат на свој дијалект. Во Романија, словенското малцинство кое живее на југот од земјата традиционално го означуваат со зборот Срби. Во Бугарија се смета дека Србите во јужниот дел на Романија всушност се етнички Бугари.[71] Бугарите во Северна Добруџа биле автохтоно локално население, повеќето од нив ја напуштиле Романија во 1940 година поради договорена размената на население меѓу Бугарија и Романија. Бугари живеат и во Трансилванија, но со текот на времето тие се асимилирани. Во Бесарабија денес живеат 194.072 Бугари, кои таму емигрирале во првата половина на 19 век. Денес оваа територија и припаѓа на Молдавија и на Украина. Во Источна Тракија (Турција) постојат цели села со Бугари-муслимани.[се бара извор] Некои податоци укажуваат во Турција има помеѓу 270.000 и 324.000 Помаци.[72][73] Бугарите во грчка Западна Тракија која ѝ припаѓала на Бугарија според Букурешкиот договор, 1913, како и во текот на Првата светска војна се прогонети од сопствените огништа.[се бара извор] Најчесто во минатото Македонците се именувале и биле именувани како Бугари.[74][75][76][77] Во денешно време Бугарите не се признати како малцинство во Македониja, а на последниот потпис како Бугари се изjасниле само околу 1,400 души.

Бугарите како тема во српската книжевност

Во своето дело „Богатството на царот Радован“, српскиот поет Јован Дучиќ вели дека Бугарите ги мразат припадниците на своето племе и не знаат за идејно пријателство со странците.[78]

Поврзано

Извори

  1. https://joshuaproject.net/people_groups/10998
  2. 2,0 2,1 Предлошка:Цитирана веб страница
  3. US census
  4. Предлошка:Цитирана веб страница
  5. 5,0 5,1 Предлошка:Цитирана веб страница
  6. Предлошка:Цитирана веб страница
  7. 2005 figures
  8. 8,0 8,1 Предлошка:Цитирана веб страница
  9. Предлошка:Цитирана веб страница(2006)
  10. Предлошка:Цитирана веб страница
  11. 2006 figures
  12. Предлошка:Цитирана веб страница
  13. http://epp.eurostat.ec.europa.eu/extraction/retrieve/en/theme3/cens/cens_nscbirth?OutputDir=EJOutputDir_49&user=unknown&clientsessionid=43820756C6114AC37056183CD332EA49.extraction-worker-1&OutputFile=cens_nscbirth.htm&OutputMode=U&NumberOfCells=60&Language=en&OutputMime=text%2Fhtml&
  14. 14,0 14,1 2001 Greek Census, Population by Nationality: Απογραφή πληθυσμού της 18ης Μαρτίου 2001
  15. Предлошка:Цитирана веб страница
  16. Предлошка:Цитирана веб страница
  17. Предлошка:Цитирана веб страница
  18. Предлошка:Цитирана веб страница
  19. Предлошка:Цитирана веб страница
  20. Предлошка:Цитирана веб страница
  21. 21,0 21,1 21,2 Serbia and Montenegro 2002 census
  22. Предлошка:Цитирана веб страница
  23. Countries of the Eu by Birth
  24. Предлошка:Цитирана веб страница
  25. 25,0 25,1 25,2 Recensamant 2002
  26. Предлошка:Цитирана веб страницаThe first number indicates people that have Bulgarian citizenship and the second represent those coming from Bulgaria in the 1940s and 1950s who are members of Associations of Bulgarian jews
  27. Population of Kazakhstan as of 1989 and 1999
  28. Предлошка:Цитирана веб страница According to members of the Bulgarian community in Kazakhstan their number is between 30,000 and 50,000
  29. New Title
  30. Предлошка:Цитирана веб страница
  31. Предлошка:Цитирана веб страница
  32. Предлошка:Цитирана веб страница
  33. Предлошка:Цитирана веб страница
  34. Предлошка:Цитирана веб страница The second number shows people that have indicated Bulgarian descent.
  35. Предлошка:Цитирана веб страница
  36. Country of Birth
  37. Предлошка:Цитирана веб страница
  38. Eurostat
  39. Предлошка:Цитирана веб страница
  40. Предлошка:Цитирана веб страница
  41. Предлошка:Цитирана веб страница
  42. Предлошка:Цитирана веб страница
  43. Предлошка:Цитирана веб страница
  44. Предлошка:Цитирана веб страница
  45. Словени
  46. One Europe, many nations: a historical dictionary of European national groups, James Minahan, Greenwood Publishing Group, 2000, ISBN 0-313-30984-1, pp. 134 – 135. Google Books. Посетено на 2011-11-13.
  47. Културна близина на словенските народи
  48. Ангелов Д., Образуване на българската народност, Наука и изкуство, София, 1971 г., стр. 136, 215 (бугарски)
  49. Георги Острогорски, Историја на Византија
  50. Mercia MacDermott - „Bulgarian folk customs“, Jessica Kingsley Publishers, 1998, ISBN 978-1-85302-485-6, стр. 13
  51. Five polymorphisms of the apolipoprotein B gene in healthy Bulgarians.Department of Chemistry and Biochemistry, Medical University of Sofia, Bulgaria.PMID: 12713147
  52. Bulgarian Bone Marrow Donors Registry—past and future directions - Asen Zlatev, Milena Ivanova, Snejina Michailova, Anastasia Mihaylova and Elissaveta Naumova, Central Laboratory of Clinical Immunology, University Hospital “Alexandrovska”, Sofia, Bulgaria, Published online: 2 June 2007
  53. From Asia to Europe: mitochondrial DNA sequence variability in Bulgarians and Turks. Ann Hum Gen.1996.Jan;60 (Pt 1):35–49.
  54. HLA polymorphism in Bulgarians defined by high-resolution typing methods in comparison with other populations.
  55. Distributions of HLA class I alleles and haplotypes in Bulgarians – contribution to understanding the origin of the population. M. Ivanova, P. Spassova, A. Michailova, E. Naumova. Division of Clinical and Transplantation Immunology, Medical University, Sofia, Bulgaria.
  56. Genetic Heritage of the Balto-Slavic Speaking Populations: A Synthesis of Autosomal, Mitochondrial and Y-Chromosomal Datap Alena Kushniarevich et al., September 2, 2015, Plos One, http://dx.doi.org/10.1371/journal.pone.0135820
  57. Standing at the Gateway to Europe - The Genetic Structure of Western Balkan Populations Based on Autosomal and Haploid Markers, Lejla Kovacevic et al, Plos One, August 22, 2014, http://dx.doi.org/10.1371/journal.pone.0105090
  58. Y-STR variation among Slavs: evidence for the Slavic homeland in the middle Dnieper basin, Krzysztof Rebala et al. Japan Society of Human Genetics and Springer 2007, DOI 10.1007/s10038-007-0125-6
  59. Expansions: Competition and Conquest in Europe Since the Bronze Age, Reykjavíkur Akademían, 2010, ISBN 9979992212, p. 194.
  60. Предлошка:Цитирана веб страница
  61. Lebedynsky, Iaroslav. Les Nomades : Les peuples nomades de la steppe des origines aux invasions mongoles. Paris: Errance, 2003: p.178.
  62. Предлошка:Цитирана книга
  63. Who are the Macedonians? Hugh Poulton, C. Hurst & Co. Publishers, 2000, ISBN 1-85065-534-0, pp. 19-20.
  64. A short history of modern Bulgaria, R. J. Crampton, CUP Archive, 1987, ISBN 0521273234, p. 5.
  65. Средновековни градови и тврдини во Македонија, Иван Микулчиќ, Македонска академија на науките и уметностите – Скопје, 1996, стр. 72.
  66. Византийците в България, Робърт Браунинг - Studia Slavico-Byzantina et Mediaevalia Europensia, vol. I, Ivan Dujčev Centre for Slavo-Byzantine Studies, Sofia, 1988, pp. 32-36.
  67. Formation of the Bulgarian nation: its development in the Middle Ages (9th–14th c.) Academician Dimitŭr Simeonov Angelov, Summary, Sofia-Press, 1978, pp. 413–415.
  68. Balkan cultural commonality and ethnic diversity. Raymond Detrez (Ghent University, Belgium).
  69. История на българите. Късно средновековие и Възраждане, том 2, Георги Бакалов, TRUD Publishers, 2004, ISBN 9545284676, стр. 23. (Bg.)
  70. 70,0 70,1 http://www.vreme.com.mk/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=1&EditionID=1103&ArticleID=71623
  71. Вестник „Адевърул“ за с. Сърби, Влашко
  72. http://www.joshuaproject.net/peopctry.php
  73. Данни на OECD за населението на страните членки
  74. Академик Иван Катарџиев, "Верувам во националниот имунитет на македонецот", интервjу, "Форум", бр. 37: "ФОРУМ - Дали навистина Делчев се изјаснувал како Бугарин и зошто? КАТАРЏИЕВ - Ваквите прашања стојат. Сите наши луѓе се именувале како Бугари."
  75. In 1913, the majority of Macedonians in all three regions of Macedonia were Bulgarophile, i.e. they had Bulgarian identity; Center for Documentation and Information on Minorities in Europe, Southeast Europe (CEDIME-SE) - "Macedonians of Bulgaria", p. 14.
  76. The struggle for Greece, 1941-1949, Christopher Montague Woodhouse, C. Hurst & Co. Publishers, 2002, ISBN 1-85065-492-1, p. 67.
  77. Who are the Macedonians? Hugh Poulton,Hurst & Co. Publishers, 1995, ISBN 1-85065-238-4, 9781850652380, p. 101.
  78. Јован Дучић, Благо Цара Радована (друго издање). Београд: Laguna, 2018, стр. 194.