Ислам: Разлика помеѓу преработките

Од Википедија — слободната енциклопедија
[непроверена преработка][проверена преработка]
Избришана содржина Додадена содржина
Ја заменувам страницата со '</br> <span style="font-size:700%">ISLAMOT E ZLO</span>'
с Отстрането уредувањето на Octavix (разговор), вратено на последната верзија на Raso mk
Ред 1: Ред 1:
{{Ислам}}
</br>
'''Ислам''' ([[арап.]] الإسلام, ''al-’islām''; <small>се изговара:</small> {{Audio|ar-al_islam.ogg|{{IPA|[ɪs.ˈlæːm]}}}} — значи: „потчинување“, „предавање“ или „покорување“ [кон [[Алах|Бога]]]<ref>[http://www.makislam.info/makislam/Naslovna/ МакИслам, дефиниција на поимот „Ислам“]</ref>) е [[Монотеизам|монотеистичка религија]] која се вбројува во [[Аврамска религија|Аврамските религии]] и е втора [[религија]] по распространетост во светот. Следбениците на оваа религија се нарекуваат '''[[муслиман|муслимани]]'''. Муслиманите веруваат дека [[Бог]] ја предал својата божествена реч во облик на откровенија преку разни [[пророк|пророци]] и дека [[Мухамед]] бил последниот [[Исламски пратеници|Божји Пратеник]]. Исламот најдобро се дефинира според [[Куран]]от кој за муслиманите е безгрешна реч предадена од [[Алах]] на [[Мухамед]]. Според исламските научници исламот се дефинира како систем на закони и распореди за олеснување на човечкиот живот и прифаќање на Бог како создател.
<span style="font-size:700%">ISLAMOT E ZLO</span>

== Етимологија ==
На арапски, зборот „ислам“ доаѓа од коренот со три букви [[Син]]-[[Лам]]-[[Мим]] ('''س'''-'''ل'''-'''م'''), кој значи „покорност; предавање; послушност; мир“. Зборот „ислам“ е вербален апстракт на овој корен, и буквално значи „покорност/послушност“ и се однесува на покорноста кон [[Алах]] ([[Бог]]).

== Верување ==
[[Податотека:Supplicating Pilgrim at Masjid Al Haram. Mecca, Saudi Arabia.jpg|250 px|thumb|[[Аџилак|Аџилакот]] до [[Каба|Кабата]], [[Масџид ел Харам]], [[Мека]], Петтиот столб на Исламот.]]
[[Податотека:Kaaba.jpg|250px|thumb|''[[Каба]]та'', најсветото место во исламот]]
Исламот како систем има пет битни елементи кои од исламската наука се нарекуваат ''Пет столба на исламот'' и тоа се:

* '''[[Шехадет]]''' („сведочење“) — основното начело на исламот се наоѓа во [[шехадет|шехадетот]] („две сведоштва“; арапски: '''لا إله إلا الله محمد رسول الله''', „нема друго божество достојно за обожување освен Алах, и Мухамед е Божјиот пратеник“). Шехадетот е клуч за да се биде дел од исламската вера, секој кој навистина верува во овие зборови се вбројува како муслиман. Меѓутоа, од практични причини за оние кои се конвертираат од друга религија или од неверство го прифаќаат исламот мора да ги изрецитират овие зборови во присуство на две сведоци машки пол или едно машко и две од женскиот пол за да биде сметан за муслиман од страна на другите членови на оппштеството.

* '''[[Намаз]]''' („молитва“) — после првиот чекор на влегуваље во исламскиот систем нај битен составен елемент на веруваљето на еден муслиман е [[намаз|намазот]] ([[Арапски јазик|арапски]]: صلاة, [[Турски јазик|турски]]: Namaz) кој задолжителен е за сите муслимани кои се полноленти и свесни (немаат психички недостатоци), задолжителен е и за оние кои имаат физички недостатоци, но тие имаат олеснувања одредени според Куранот.

* '''Пост''' ([[Исламски пост]]) — третиот Исламски столб е постењето ([[Арапски јазик|арапски]]: صوم) на месецот [[Рамазан]] ([[Арапски јазик|арапски]]: رمضان). За овој месец постењето е задолжително за сите муслимани полнолетни и за сите оние кои имаат здравствена можност. За оние кои немаат можност го дополнуваат по после или ако се стари го наместуваат со давање на сиромаси.

* '''[[Зеќат]]''' ([[Арапски јазик|арапски]]: زكوة, [[Турски јазик|турски]]: Zekât) е четвртиот активен битен елемент на веруваљето, зекатот се поврзува со богатсвотот на муслиманите. Сите муслимани кои имаат определено богатсво (над основното за живот) се задолжуваат да делат дел (дел од 2,5% на крајот на годината) од своето богатство за сиромасите, делењето е во споредба со богатството што го имаат. Ако државата е организирана Исламска Држава тогаш зекатот го собира и го дели државата.

* '''[[Аџилак]]от''' е петтиот и последниот столб на Исламот и е задолжителен за сите муслимани кои имаат богатсво до го посетуваат [[Каба]] во определеното време за молење за аџилак инаку ако се посетува во текот на друг дел од годината во исламот тоа се вика [[умра хаџ]]. Аџилакот не е задолжителен за оние кои немаат свое богатство. Во случај жената да има свое богатсво а мажот да нема тогаш жената се задолжува а мажот не.

== Бог ==
[[Податотека:Allah.svg|200px|thumb|„Алах“ во калиграфија]]

Основниот концепт на исламот е [[Бог|Божјето]] едноштво (''[[тевхид]]''). Овој монотеизам е апсолутен, а не релативен или плуралистички во ниедна смисла на зборот. Бог е опишан во [[Сура|Сурата]] (глава од Куранот) [[Ел-Ихлас]], (глава 112) вака:

:Кажи: „Тој е Алах, Еден е! Алах е Заштитник секому. Не родил и роден не е, и никој не Му е рамен!“

Името Алах е сеопфатливо за другите 98 имиња прикажани во Кур'анот едно име е неоткриено од Бога. Во суштина едно име на Бог означува една особина за разлика од името Алах кое ги има сите особини и значења.

Името "Алах" нема множина или род, за разлика од зборот „Бог“ кој може да се стави во множина („Богови“) и во женски род „Божици“. Кај исламот Семоќниот „Алах“ по Коранот:

:''„(е) Создател на небесата и Земјата! И од вас Он парови создаде и о ддобитокот парови создаде: За да ве множи, секако! Нему не Му е ништо слично. Он е Слушач и Гледач“ (42:11).

Имплицитната употреба на [[одреден член|одредениот член]] во зборот ''Алах'' лингвистички назначува божествено едноштво. Муслиманите веруваат дека Богот кого го слават е истиот Јудео-Христијански Бог, т.е. Аврамовиот Бог. Меѓутоа, муслиманите не веруваат во христијанскиот концепт на Божјето тројство бидејќи за нив ова е елемент на [[политеизам]]. Цитат од Коранот
[[сура]] [[Ен-Ниса]](4) :171:

:„''О следбеници на Книгата, не претерувајте во верата ваша, и за Алах само вистина зборувајте! Месих, Иса<ref>[[Исус]]</ref>, синот на Мерјем, е пејгамбер<ref>[[Пророк]]</ref> Алахов, Зборот Негов, кој Он го фрли во Мерјем<ref>[[Дева Марија]]</ref>, Дух од него. Епа верувајте во Алах и пејгамберите Негови, и не велете, „Троица“. Престанете, тоа е подобро за вас. Алах, навистина, е еден Бог. Нека е славен Он! Зарем Он да има дете? Сѐ што е на небесата и на Земјата е - Алахово. А Алах, секако, е Доволен Закрилник.“''

Во исламот не се дозволени визуелни слики на Бог, зошто тоа може да доведе до [[идолопоклонство]]. Таквиот [[аниконизам]] може да се најде и кај Јудео-Христијанската теологија.

== Куранот ==
[[Податотека:FirstSurahKoran.jpg|thumb|250px|[[Ел-Фатиха|Првата]] [[сура]] од Куранот напишана рачно]]
Муслиманите веруваат дека Куранот е Божја Реч предадена на [[Мухамед]] преку [[Габриел (архангел)|Ангелот Габриел]] на многу наврати меѓу [[610]] до неговата смрт во [[632]] год. На Мухамед Куранот му бил објавен на делови ([[ајет]]и) или неколку делови одеднаш како дел на една целина [[сура]] или како една сура во целина. После примањето тој ги соопштил неговите следбеници и заедно ги практицирале. Во тоа време Мухамед не наредил да се собере и да се пишува Куранот на едно место, но ги информирал следбениците за распоредот на деловите (како што се сега, бидејки не е примено од страна на Мухамед хронолошки како што е денеска). Неговите следбеници ги запомниле овие откровенија и ги запишале на пергаменти, камења и листови. На ваков начин Куранот се чувал се до време на калифот [[Ебу Бекр ес Сиддик]], кога Куранот бил собран во една книга (Мусхаф). Во времето на калифот [[Осман ибн Афан]], кога во време на војувањето биле изгубени голем број [[хафизи]] (луѓе што го знаат Кур'анот на памет и се зане ланецот од кој човек е учен се до Мухамед, верлив ланец.), Коранот бил препишуван во шест нови копии.

Во Османовото собирање, сурите се организирани по должина (освен краткиот вовед во сурата [[Ел-Фатиха]]), со тоа што најдолгите сури се на почетокот на Куранот, а најкратките на крајот, како што Бог го одредил редот на сурите. Подоцнежните научници пробувале да ги наредат сурите по хронолошки редослед, и меѓу исламските коментатори постои генерален консензус во врска со тоа која сура била објавена во [[Меканска сура|Мека]], а која во [[Мединска сура|Медина]], со тоа што секоја група се одликува со свои карактеристики. Некои сури (како на пр. [[Ел-Алек]]) се смета дека биле откровени во разни места и во разни времиња.

За да се добие представа за поимот „варијанти“ во рамките на примениот Корански текст, мора да се напомене дека во тоа време пишаниот арапски не бил сѐ уште доволно развиен. Коранот бил за прв пат овековечен во пишана форма со писмата [[Хиџази]], [[Машк]], [[Маил]] и [[Куфик]]; во овие писма постоеле само согласки, а не самогласки. Заради разноврсноста на усните традиции кај народите кои го прифатиле исламот, постоеле несогласувања за тоа како се читаат стиховите без согласки. Подоцна биле создадени писма со дијакритички знаци (познати како ''точки'') за обележување на самосласките. Стотици години по Османовата рецензија, исламските научници се расправале за тоа како се чита Османовиот официјален текст (без точки). На крај се прифатени десет различни варијанти ([[кирает]]) на Коранот како канонски, со согласност дека нивните разлики се многу мали и не го менуваат значењето на текстот. Компатибилноста на Коранот на арапски јазик го акцентира законот според кој молитвата во намазот може да се кажат само оригинално на арапски, за разлика од другите вон намаски молитви.

Меѓу скептиците Куранот набрзо станал тема на расправија. Во [[8 век|8-миот век]] едни велеле дека Куранот е создаден во рамките на времето и затоа не е вечен, додека тие што не се согласувале тврделе дека Куранот е вечен и совршен бидејќи постоел на небесата пред да му биде предаден на Мухамед. [[Сунитската]] теологија (која е основа во начинот на верување) сметала дека Куранот бил несоздаден.

Уште од почетокот на верата, муслиманите веруваат дека Куранот е совршен само ако е на арапски. Преводите се резултат на човечки труд и затоа, и на човечки грешки, а згора на тоа им недостасува онаа вдахновена поезија во оригиналот. Затоа преводите се само образложенија на Куранот, или „преводи на неговото значење“, но не самиот Куран. Многу современи печатени верзии на Куранот содржат арапски текст на едната, а друг јазик на другата страна.

== Исламскиот концепт ==
=== Не постои религиозна власт ===
Во исламот не постои друга официјална власт, освен кадијата, која кажува кој е примен, а кој е исфрлен од верската заедница (''[[Умет]]'') („семејство“ или „народ“). Исламот е отворен за сите, без разлика на раса, возраст, пол или претходна вера. Доволно е да се верува во главните исламски верувања и по тоа да се делува. Ова формално се постигнува со рецитирање на сведоштвото ''[[шехадет|шехадетот]]'', кое треба да биде искрено и од срце. Без оваа изјава никој не може да стане муслиман. Доволно е човек да верува, да се декларира како муслиман и да се однесува на начин кој му прилега на еден муслиман за да биде профатен во исламската заедница.

=== Исламско право ===

{{главна|Шеријат}}
Шеријат (арапски за „добро истапкана патека“) е исламско право според традиционалното исламско учење. [[Коран|Коранот]] представува главниот извор за [[фик|исламското право]]. Вториот извор е [[сунет|сунетот]] на Мухамед и раната исламска заедница. Сунетот само по себе не е текст како Коранот, но е извадена како анализа на [[хадис|хадисот]] (арапски за „извештај“), или запишаните усни традиции, кои се во база зборови и учења од Мухамед или содржат раскажувања за мислите и делата на [[Мухамед]]. [[Иџма|Иџмата]] (конзенсус на исламската заедница) и [[кијас|кијасот]] (аналогно расудување) се третиот и четвртиот извор на шеријат.

Во неговите класични облици, исламското право ги опфаќа сите сфери на живеење, од управа и меѓународни односи, до секојдневниот живот. Исламските закони покриени од Коранот се нарекуваат ''худуд'' закони. Овие подразбираат забрана за убиство, [[вонбрачен секс]], ѕемање-давање на [[камата]], пиење на алкохол и комар. Коранот исто така содржи закони за наследство, брак, надомест за оштетувања и убиства, како и правила за постење, добротворност и молитва. Меѓутоа, препораките и забраните можат да бидат генерални, така што нивната практика е варијабилна. Исламските мислители и научници, ''улемата'', имаат разработено законски ситем базиран на овие генерални правила, со додадени извештаи од хадисот за тоа како Мухамед и неговите придружници ги имаат интерпретирано. Видете [[Грев]] за понатамошна дискусија на тема гревови и нивното искупување според исламот.

Во денешно време, не сите муслимани го разбираат Коранот во арапски оригинал. Затоа, кога муслиманите не се согласуваат, се консултираат со [[муфтија]] (исламски судија) кој пружа совет на основа на [[Шаријат|шаријатот]] и хадисот.

==== Одметништво и богохулие ====
Локални исламски заедници можат да исклучуваат членови кои ги сметаат за [[апостаза|одметници]] и [[богохулие|богохулници]]. Во државите со исламски закон, одметништвото и богохулието се сметаат за сериозно кривични дела против државата и секокогаш се казнуваат со смрт.

=== Исламот со христианството и јудеизмот ===
Во Коранот постојат заповеди да се почитуваат сите други религии, но за време на војна, бара луѓето да се борат против и да ги покорат неверниците: „истерувајте ги отаде од каде тие ве истеруваат“ (Коран 2:191). Некои муслимани ги почитувале евреите и христијаните како сроднци, т.е. како „луѓе на Книгата“ (монотеисти, следбеници на [[Аврамски религии|аврамските религии]]), додека други ги презирале како отпадници од монотеизмот и расипници на сопствените свети книги. Во разни времиња и простори, исламските заедници биле и толерантни и нетолерантни.

Класичното исламско решение е ограничена толеранција — дозволување на евреите и христијаните приватно да ги практикуваат своите религии и дозволување на сопствен семеен закон. Тие биле нарекувани [[зимии]], и имале помалку, но слични права и обврски од муслиманите. Според Светиот [[Коран]] (Сура 9:29), зимиите требаат да плаќаат посебен [[данок]] наречен [[Џизија]], на нивните исламските владетели, како возврат за заштита, толеранција и неплаќањето на стандардниот муслимански данок.

Класичната исламска држава често била потолерантна од другите држави во тоа време, кои инсистирале на комплетно придржување до државната религија. Поведението на денешните исламски држави е од мешан карактер. Некои генерално се сметаат за толерантни, додека други биле обвинети за нетолеранција и кршење на човекови права. Видете ја главната статија, [[Ислам и другите религии]], за понатамошна елаборација на оваа проблематика.

== Исламскиот календар ==
{{Main|Исламски календар}}
Исламските датуми почнуваат со Хиџра, или преселбата од [[Мека]] во [[Медина]]. Ова е 1 година по исламскиот календар која одговара на 622. [[Месечев календар|Месечевиот календар]] се разликува од другите такви календари (како на пр. [[Келтски календар|келтскиот календар]]) по тоа што ги нема [[престапен месец|престапните месеци]] со тоа што е синхронизиран само со [[месец|лунациите]], но не и со [[сончева година|сончевата година]] и со тоа резултира во години со 354 или 355 дена. Затоа, исламските датуми неможат да се претвораат во вообичаните п.н.е/н.е датуми со едноставно додавање на 622 години. Исламските празници не паѓаат фиксирани датуми од месечевиот каландар, што се разни годишни времиња и датуми во [[Грегоријански календар|Грегоријанскиот календар]].

== Исламските Школи ==
[[Иџма|Иџмата]] како највисока и доверлива Исламска институција за донесување одлуки ги прифаќа четири школи како следбенички на објавениот Ислам во времето на Мухамед. Овие школи се разликуваат меѓусебно само во неоки точки на толкување, од друга страна за веќината и битните елементи на Кор’анот потполно се согласуваат.

Овие школи се: [[Ханефи]], [[Малики]], [[Ханбели]] и [[Шафи]] сите други организации и школи се неприфатливи и се сметаат за девијации.

== Историја ==

Современата исламска историја започнува во [[Арабија]] во [[7 век]] со појавувањето на пророкот [[Мухамед]]. Сто години по неговата смрт, исламската држава се простирала од [[Атлантски Океан|Атлантскиот Океан]] на запад до [[централна Азија]] на исток, но која исто така била разгорена со граѓански војни ([[фитна|фитни]]). Од тогаш, па натаму се јавуваат династии-ривали кои тврдат дека тие се заслужни за [[калифат]]от, или водството на муслиманскиот свет, со тоа по многу исламки држави само симболично се покорни на онемоштениот [[калиф]].

Меѓутоа, подоцнежните империи на [[Абасиди|Абасидските]] калифи и [[Селџуци|турците-селџуци]] биле меѓу најголемите и најсилните во светот. По катастрофалниот пораз на [[Византија|византијците]] во [[Битка кај Малазгирт|Битката кај Малазгирт]] во [[1071]], христијанските држави во [[Европа]] повеле серија на [[крстоносни војни]] и привремено го завзеле [[Ерусалим]]. Меѓутоа [[Саладин]] го [[Опсада на Ерусалим (1187)|повратил]] единството и ги поразил [[Шиизам|шиитските]] [[Фатмидии]].

Од [[14 век]] до [[17 век]], една од најважните муслимански територии била [[Малска империја|Малската империја]], со престолнина во [[Тимбукту]].

Во [[18 век]] постоеле три големи муслимански империи: [[Отоманска империја|отоманската империја]] во [[Турција]], [[Среден исток|Средниот Исток]] и средоземјето; [[Сафавиди|Сафавидската империја]] во [[Иран]]; и [[Могулска империја|Могулската империја]] во [[Индија]]. Веќе во [[19 век|19-тиот век]], трите држави потпаднале под политичките и економски притисоци на европските магнати. По [[Прва Светска војна|Првата Светска војна]], остатоците од Отоманската империја биле распарчени како европски [[протекторат]]и или [[зона на интерес|зони на интерес]]. Исламот и исламската политичка власт оживеала во [[20 век|20-тиот век]]. Меѓутоа, односите помеѓу исламскиот свет и западот останале влошени.

=== Современиот ислам ===
[[Податотека:Islam by country.png|thumb|right|300px|Земји со повеќе од 10% муслимани (извор - [[ЦИА]] [[Светска книга на факти]], 2004). Потемните зелени подрачја представуваат [[Сунизам|сунитско]] мнозинство, а светлите зелени подрачја представуваат [[Шиитизам|шиитско]] мнозинство.]]

Иако денес како исламско движење се представува [[фундаментализам|фундаменталниот]] [[исламизам]], постојат многу [[либерални движења во Исламот]], кои бараат алтернативни начини како исламски одговор на современите проблеми.

Еден предлог е класичните исламски закони да се адаптираат на современите прилики. Ова движење не сака да ги менува базите на исламот, туку само да најде начин за спречување на погрешни толкувања и злодела во име на религијата. (Видете [[Современа исламска философија]] за понатамошна елаборација на оваа тема.)

=== Демографија на исламот денес ===
<small>[[Исламот по земји]] | [[Демографија на исламот]]</small>

Проценките за бројот на исламското население во светот се движат од 900 милиони до 1.4 милијарди (cf. [http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html Adherents.com])

Само 18% од [[муслиман|муслиманите]] во светот живеат во [[арапски свет|арапскиот свет]]; 20% се наоѓаат цо Субсахарска Африка, околу 30% во [[Јужна Азија|јужноазиските региони]] како [[Пакистан]], [[Индија]] and [[Бангладеш]] и [[Индонезија]]. Исто така постојат значителни муслимански заедници во [[Кина]], [[Европа]], [[Америка]], [[Централна Азија]] и [[Русија]].

[[Франција]] го има најголемиот процент на муслиманско население во Европа, со 6 милиони муслимани (10% од вкупното население) [http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/fr.html#People]). [[Албанија]] има пропорцијално најбројно муслиманско население во Европа (70%), иако оваа бројка е само проценка (видете [[Исламот во Албанија]]).
Бројот на муслимани во [[Северна Америка]] е проценет на меѓу 1.8 и 7 милиони. Во [[Македонија]] има околу 33.3% Муслимани од вкупното население од 2,050,554 жители.([https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/print/mk.html извор на информации])

== Симболи на исламот ==
[[Податотека:Shahada0polumesecina.png|150px|thumb|right|Оваа ѕвезда и полумесечина се состои од [[Блискоисточна калиграфија|арапска калиграфија]] која ја означува [[Басмала|''басмалата'']], првиот стих од Коранот и [[шехадет|''шехадетот'']], изразувањето на вербата во Алах.]]

Муслиманите не признаваат никаква икона или боја како света во исламот, бидејќи возвишувањето на симболички или материјални нешта е спротивно на монотеизмот. Многу луѓе ги сметаат [[ѕвезда и полумесечина|ѕвездата и полумесечината]] за симбол на исламот, но ова се всушност обележја на [[Отоманска империја|Отоманската империја]], а не на исламот во целина. Зелената боја исто така се смета за исламска; ова е обичај и не е препорачан од теолозите. Меѓутоа, муслиманите често користат раскошно калиграфирани стихови од [[Коран|Коранот]] и силики од кабата како декорација за џамиите, домовите и јавните места. Се верува дека коранските стихови се свети аји не за користење како декорација или симбол.

== Библиографија ==
{{Џило}}

== Фусноти ==
<references/>

== Извори ==
* ''[[Исламска енциклопедија]]''
* Arberry, A. J. ''The Koran Interpreted: a translation by A. J. Arberry''. Touchstone, ISBN 0-684-82507-4
* Kramer, Martin. ''The Islamism Debate''. University Press, (1997) ISBN 965-224-024-9
* Kurzman, Charles. ''Liberal Islam: A Sourcebook''. Oxford University Press, (1998) ISBN 0-19-511622-4
* Rahman, Fazlur. ''Islam''. University of Chicago Press; 2nd edition, (1979) ISBN 0-226-70281-2
* Safi, Omid. ''Progressive Muslims: On Justice, Gender and Pluralism''. Oneworld Publications, (2003) ISBN 1-85168-316-X
* Tibi, Bassam. ''The Challenge of Fundamentalism: Political Islam and the New World Disorder''. Univ. of California Press, (1998) ISBN 0-520-08868-9

== Надворешни врски ==
* [http://www.makislam.info/makislam/Naslovna/ МакИслам] {{mk}}
* [http://www.islamski-centar.org/ Исламски Центар - Исламски Да‘ветски сервис] {{mk}}

[[Категорија:Монотеистички религии]]
[[Категорија:Ислам| ]]
[[Категорија:Теологија]]
[[Категорија:Аврамски религии]]

{{Link FA|en}}
{{Link FA|he}}
{{Link FA|id}}
{{Link FA|pt}}
{{Link FA|tr}}

[[ace:Éseulam]]
[[af:Islam]]
[[als:Islam]]
[[am:እስልምና]]
[[ang:Alladōm]]
[[ar:إسلام]]
[[an:Islam]]
[[arc:ܐܣܠܐܡ]]
[[roa-rup:Islam]]
[[frp:Islame]]
[[as:ইছলাম]]
[[ast:Islam]]
[[gn:Islã]]
[[av:Ислам]]
[[az:İslam]]
[[bm:Silameya]]
[[bn:ইসলাম]]
[[bjn:Islam]]
[[zh-min-nan:I-su-lân-kàu]]
[[map-bms:Islam]]
[[ba:Ислам]]
[[be:Іслам]]
[[be-x-old:Іслам]]
[[bcl:Islam]]
[[bi:Islam]]
[[bg:Ислям]]
[[bar:Islam]]
[[bo:དབྱི་སི་ལམ་ཆོས་ལུགས།]]
[[bs:Islam]]
[[br:Islam]]
[[ca:Islam]]
[[cv:Ислам]]
[[ceb:Islam]]
[[cs:Islám]]
[[sn:Islam]]
[[co:Islamu]]
[[cy:Islam]]
[[da:Islam]]
[[pdc:Islaam]]
[[de:Islam]]
[[dv:އިސްލާމް]]
[[dsb:Islam]]
[[et:Islam]]
[[el:Ισλάμ]]
[[en:Islam]]
[[es:Islam]]
[[eo:Islamo]]
[[ext:Islam]]
[[eu:Islam]]
[[fa:اسلام]]
[[hif:Islam]]
[[fo:Islam]]
[[fr:Islam]]
[[fy:Islam]]
[[fur:Islam]]
[[ga:An tIoslam]]
[[gd:Ioslam]]
[[gl:Islam]]
[[gu:ઇસ્લામ]]
[[hak:Yî-sṳ̂-làn-kau]]
[[xal:Лал шаҗн]]
[[ko:이슬람교]]
[[ha:Musulunci]]
[[haw:Hoʻomana Mohameka]]
[[hy:Իսլամ]]
[[hi:इस्लाम]]
[[hsb:Islam]]
[[hr:Islam]]
[[io:Islamismo]]
[[ig:Áláküba]]
[[ilo:Islam]]
[[id:Islam]]
[[ia:Islam]]
[[ie:Islam]]
[[os:Пысылмон дин]]
[[is:Íslam]]
[[it:Islam]]
[[he:אסלאם]]
[[jv:Islam]]
[[kl:Islam]]
[[kn:ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ]]
[[krc:Ислам]]
[[ka:ისლამი]]
[[kk:Ислам]]
[[kw:Islam]]
[[sw:Uislamu]]
[[kg:Kisilamu]]
[[ht:Islamis]]
[[ku:Îslam]]
[[ky:Ислам]]
[[lad:Islam]]
[[lbe:Ислам]]
[[lez:Ислам]]
[[la:Religio Islamica]]
[[lv:Islāms]]
[[lb:Islam]]
[[lt:Islamas]]
[[lij:Islamiximo]]
[[li:Islam]]
[[ln:Islamu]]
[[jbo:musyjda]]
[[lmo:Islam]]
[[hu:Iszlám]]
[[ml:ഇസ്‌ലാം]]
[[mt:Iżlam]]
[[mr:इस्लाम धर्म]]
[[xmf:ისლამი]]
[[arz:الاسلام]]
[[mzn:ایسلام]]
[[ms:Islam]]
[[mwl:Eislan]]
[[mn:Ислам]]
[[my:အစ္စလာမ်ဘာသာ]]
[[nah:Islam]]
[[nl:Islam]]
[[nds-nl:Islam]]
[[ne:इस्लाम धर्म]]
[[new:इस्लाम]]
[[ja:イスラム教]]
[[nap:Islam]]
[[pih:Islem]]
[[no:Islam]]
[[nn:Islam]]
[[nrm:Islam]]
[[nov:Islam]]
[[oc:Islam]]
[[uz:Islom]]
[[pa:ਇਸਲਾਮ]]
[[pnb:اسلام]]
[[pap:Islam]]
[[ps:اسلام]]
[[km:សាសនាឥស្លាម]]
[[tpi:Islam]]
[[nds:Islam]]
[[pl:Islam]]
[[pt:Islão]]
[[crh:İslâm]]
[[ro:Islam]]
[[rm:Islam]]
[[qu:Islam]]
[[rue:Іслам]]
[[ru:Ислам]]
[[sah:Ислаам]]
[[se:Islám]]
[[sa:इस्लाममतम्]]
[[sc:Islam]]
[[sco:Islam]]
[[sq:Feja Islame]]
[[scn:Islam]]
[[si:ඉස්ලාම්]]
[[simple:Islam]]
[[sd:اسلام]]
[[sk:Islam]]
[[sl:Islam]]
[[szl:Islam]]
[[so:Islaam]]
[[ckb:ئیسلام]]
[[sr:Ислам]]
[[sh:Islam]]
[[su:Islam]]
[[fi:Islam]]
[[sv:Islam]]
[[tl:Islam]]
[[ta:இசுலாம்]]
[[kab:Islam]]
[[tt:Íslam]]
[[te:ఇస్లాం మతం]]
[[th:ศาสนาอิสลาม]]
[[tg:Ислом]]
[[tr:İslam]]
[[tk:Yslam]]
[[bug:Islam]]
[[uk:Іслам]]
[[ur:اسلام]]
[[ug:ئىسلام دىنى]]
[[vec:Islam]]
[[vep:Islam]]
[[vi:Hồi giáo]]
[[fiu-vro:Muhamediusk]]
[[wa:Islam]]
[[zh-classical:回教]]
[[vls:Islam]]
[[war:Islam]]
[[wo:Lislaam]]
[[wuu:回教]]
[[yi:איסלאם]]
[[yo:Ìmàle]]
[[zh-yue:伊斯蘭教]]
[[diq:İslam]]
[[zea:Islam]]
[[bat-smg:Ėslams]]
[[zh:伊斯兰教]]

Преработка од 13:03, 30 октомври 2012

Дел од темата

Ислам



Историја на исламот

Верувања и обичаи

Божје единство
Вероисповед
МолитваПост
АџилакДобротворност

Главни дејци

Мухамед
АлиАбу Бакр
Дружината на Мухамед
Семејството на Мухамед
Исламски пророци

Текстови и Закони

КуранХадисШеријат
Исламско правоТеологија
Мухамедовите биографии

Гранки на исламот

СунизамШиизамСуфизам

Социополитички аспекти

АкадемциФилозофија
УметностНауки
АрхитектураГрадови
КалендарПразници
Жените во исламотВодачи
ПолитикаЏихадЛиберализам

Поврзано

Исламски лексикон
Индекс на статии за исламот

Ислам (арап. الإسلام, al-’islām; се изговара: [ɪs.ˈlæːm] — значи: „потчинување“, „предавање“ или „покорување“ [кон Бога][1]) е монотеистичка религија која се вбројува во Аврамските религии и е втора религија по распространетост во светот. Следбениците на оваа религија се нарекуваат муслимани. Муслиманите веруваат дека Бог ја предал својата божествена реч во облик на откровенија преку разни пророци и дека Мухамед бил последниот Божји Пратеник. Исламот најдобро се дефинира според Куранот кој за муслиманите е безгрешна реч предадена од Алах на Мухамед. Според исламските научници исламот се дефинира како систем на закони и распореди за олеснување на човечкиот живот и прифаќање на Бог како создател.

Етимологија

На арапски, зборот „ислам“ доаѓа од коренот со три букви Син-Лам-Мим (س-ل-م), кој значи „покорност; предавање; послушност; мир“. Зборот „ислам“ е вербален апстракт на овој корен, и буквално значи „покорност/послушност“ и се однесува на покорноста кон Алах (Бог).

Верување

Аџилакот до Кабата, Масџид ел Харам, Мека, Петтиот столб на Исламот.
Кабата, најсветото место во исламот

Исламот како систем има пет битни елементи кои од исламската наука се нарекуваат Пет столба на исламот и тоа се:

  • Шехадет („сведочење“) — основното начело на исламот се наоѓа во шехадетот („две сведоштва“; арапски: لا إله إلا الله محمد رسول الله, „нема друго божество достојно за обожување освен Алах, и Мухамед е Божјиот пратеник“). Шехадетот е клуч за да се биде дел од исламската вера, секој кој навистина верува во овие зборови се вбројува како муслиман. Меѓутоа, од практични причини за оние кои се конвертираат од друга религија или од неверство го прифаќаат исламот мора да ги изрецитират овие зборови во присуство на две сведоци машки пол или едно машко и две од женскиот пол за да биде сметан за муслиман од страна на другите членови на оппштеството.
  • Намаз („молитва“) — после првиот чекор на влегуваље во исламскиот систем нај битен составен елемент на веруваљето на еден муслиман е намазот (арапски: صلاة, турски: Namaz) кој задолжителен е за сите муслимани кои се полноленти и свесни (немаат психички недостатоци), задолжителен е и за оние кои имаат физички недостатоци, но тие имаат олеснувања одредени според Куранот.
  • Пост (Исламски пост) — третиот Исламски столб е постењето (арапски: صوم) на месецот Рамазан (арапски: رمضان). За овој месец постењето е задолжително за сите муслимани полнолетни и за сите оние кои имаат здравствена можност. За оние кои немаат можност го дополнуваат по после или ако се стари го наместуваат со давање на сиромаси.
  • Зеќат (арапски: زكوة, турски: Zekât) е четвртиот активен битен елемент на веруваљето, зекатот се поврзува со богатсвотот на муслиманите. Сите муслимани кои имаат определено богатсво (над основното за живот) се задолжуваат да делат дел (дел од 2,5% на крајот на годината) од своето богатство за сиромасите, делењето е во споредба со богатството што го имаат. Ако државата е организирана Исламска Држава тогаш зекатот го собира и го дели државата.
  • Аџилакот е петтиот и последниот столб на Исламот и е задолжителен за сите муслимани кои имаат богатсво до го посетуваат Каба во определеното време за молење за аџилак инаку ако се посетува во текот на друг дел од годината во исламот тоа се вика умра хаџ. Аџилакот не е задолжителен за оние кои немаат свое богатство. Во случај жената да има свое богатсво а мажот да нема тогаш жената се задолжува а мажот не.

Бог

„Алах“ во калиграфија

Основниот концепт на исламот е Божјето едноштво (тевхид). Овој монотеизам е апсолутен, а не релативен или плуралистички во ниедна смисла на зборот. Бог е опишан во Сурата (глава од Куранот) Ел-Ихлас, (глава 112) вака:

Кажи: „Тој е Алах, Еден е! Алах е Заштитник секому. Не родил и роден не е, и никој не Му е рамен!“

Името Алах е сеопфатливо за другите 98 имиња прикажани во Кур'анот едно име е неоткриено од Бога. Во суштина едно име на Бог означува една особина за разлика од името Алах кое ги има сите особини и значења.

Името "Алах" нема множина или род, за разлика од зборот „Бог“ кој може да се стави во множина („Богови“) и во женски род „Божици“. Кај исламот Семоќниот „Алах“ по Коранот:

„(е) Создател на небесата и Земјата! И од вас Он парови создаде и о ддобитокот парови создаде: За да ве множи, секако! Нему не Му е ништо слично. Он е Слушач и Гледач“ (42:11).

Имплицитната употреба на одредениот член во зборот Алах лингвистички назначува божествено едноштво. Муслиманите веруваат дека Богот кого го слават е истиот Јудео-Христијански Бог, т.е. Аврамовиот Бог. Меѓутоа, муслиманите не веруваат во христијанскиот концепт на Божјето тројство бидејќи за нив ова е елемент на политеизам. Цитат од Коранот сура Ен-Ниса(4) :171:

О следбеници на Книгата, не претерувајте во верата ваша, и за Алах само вистина зборувајте! Месих, Иса[2], синот на Мерјем, е пејгамбер[3] Алахов, Зборот Негов, кој Он го фрли во Мерјем[4], Дух од него. Епа верувајте во Алах и пејгамберите Негови, и не велете, „Троица“. Престанете, тоа е подобро за вас. Алах, навистина, е еден Бог. Нека е славен Он! Зарем Он да има дете? Сѐ што е на небесата и на Земјата е - Алахово. А Алах, секако, е Доволен Закрилник.“

Во исламот не се дозволени визуелни слики на Бог, зошто тоа може да доведе до идолопоклонство. Таквиот аниконизам може да се најде и кај Јудео-Христијанската теологија.

Куранот

Првата сура од Куранот напишана рачно

Муслиманите веруваат дека Куранот е Божја Реч предадена на Мухамед преку Ангелот Габриел на многу наврати меѓу 610 до неговата смрт во 632 год. На Мухамед Куранот му бил објавен на делови (ајети) или неколку делови одеднаш како дел на една целина сура или како една сура во целина. После примањето тој ги соопштил неговите следбеници и заедно ги практицирале. Во тоа време Мухамед не наредил да се собере и да се пишува Куранот на едно место, но ги информирал следбениците за распоредот на деловите (како што се сега, бидејки не е примено од страна на Мухамед хронолошки како што е денеска). Неговите следбеници ги запомниле овие откровенија и ги запишале на пергаменти, камења и листови. На ваков начин Куранот се чувал се до време на калифот Ебу Бекр ес Сиддик, кога Куранот бил собран во една книга (Мусхаф). Во времето на калифот Осман ибн Афан, кога во време на војувањето биле изгубени голем број хафизи (луѓе што го знаат Кур'анот на памет и се зане ланецот од кој човек е учен се до Мухамед, верлив ланец.), Коранот бил препишуван во шест нови копии.

Во Османовото собирање, сурите се организирани по должина (освен краткиот вовед во сурата Ел-Фатиха), со тоа што најдолгите сури се на почетокот на Куранот, а најкратките на крајот, како што Бог го одредил редот на сурите. Подоцнежните научници пробувале да ги наредат сурите по хронолошки редослед, и меѓу исламските коментатори постои генерален консензус во врска со тоа која сура била објавена во Мека, а која во Медина, со тоа што секоја група се одликува со свои карактеристики. Некои сури (како на пр. Ел-Алек) се смета дека биле откровени во разни места и во разни времиња.

За да се добие представа за поимот „варијанти“ во рамките на примениот Корански текст, мора да се напомене дека во тоа време пишаниот арапски не бил сѐ уште доволно развиен. Коранот бил за прв пат овековечен во пишана форма со писмата Хиџази, Машк, Маил и Куфик; во овие писма постоеле само согласки, а не самогласки. Заради разноврсноста на усните традиции кај народите кои го прифатиле исламот, постоеле несогласувања за тоа како се читаат стиховите без согласки. Подоцна биле создадени писма со дијакритички знаци (познати како точки) за обележување на самосласките. Стотици години по Османовата рецензија, исламските научници се расправале за тоа како се чита Османовиот официјален текст (без точки). На крај се прифатени десет различни варијанти (кирает) на Коранот како канонски, со согласност дека нивните разлики се многу мали и не го менуваат значењето на текстот. Компатибилноста на Коранот на арапски јазик го акцентира законот според кој молитвата во намазот може да се кажат само оригинално на арапски, за разлика од другите вон намаски молитви.

Меѓу скептиците Куранот набрзо станал тема на расправија. Во 8-миот век едни велеле дека Куранот е создаден во рамките на времето и затоа не е вечен, додека тие што не се согласувале тврделе дека Куранот е вечен и совршен бидејќи постоел на небесата пред да му биде предаден на Мухамед. Сунитската теологија (која е основа во начинот на верување) сметала дека Куранот бил несоздаден.

Уште од почетокот на верата, муслиманите веруваат дека Куранот е совршен само ако е на арапски. Преводите се резултат на човечки труд и затоа, и на човечки грешки, а згора на тоа им недостасува онаа вдахновена поезија во оригиналот. Затоа преводите се само образложенија на Куранот, или „преводи на неговото значење“, но не самиот Куран. Многу современи печатени верзии на Куранот содржат арапски текст на едната, а друг јазик на другата страна.

Исламскиот концепт

Не постои религиозна власт

Во исламот не постои друга официјална власт, освен кадијата, која кажува кој е примен, а кој е исфрлен од верската заедница (Умет) („семејство“ или „народ“). Исламот е отворен за сите, без разлика на раса, возраст, пол или претходна вера. Доволно е да се верува во главните исламски верувања и по тоа да се делува. Ова формално се постигнува со рецитирање на сведоштвото шехадетот, кое треба да биде искрено и од срце. Без оваа изјава никој не може да стане муслиман. Доволно е човек да верува, да се декларира како муслиман и да се однесува на начин кој му прилега на еден муслиман за да биде профатен во исламската заедница.

Исламско право

Шеријат (арапски за „добро истапкана патека“) е исламско право според традиционалното исламско учење. Коранот представува главниот извор за исламското право. Вториот извор е сунетот на Мухамед и раната исламска заедница. Сунетот само по себе не е текст како Коранот, но е извадена како анализа на хадисот (арапски за „извештај“), или запишаните усни традиции, кои се во база зборови и учења од Мухамед или содржат раскажувања за мислите и делата на Мухамед. Иџмата (конзенсус на исламската заедница) и кијасот (аналогно расудување) се третиот и четвртиот извор на шеријат.

Во неговите класични облици, исламското право ги опфаќа сите сфери на живеење, од управа и меѓународни односи, до секојдневниот живот. Исламските закони покриени од Коранот се нарекуваат худуд закони. Овие подразбираат забрана за убиство, вонбрачен секс, ѕемање-давање на камата, пиење на алкохол и комар. Коранот исто така содржи закони за наследство, брак, надомест за оштетувања и убиства, како и правила за постење, добротворност и молитва. Меѓутоа, препораките и забраните можат да бидат генерални, така што нивната практика е варијабилна. Исламските мислители и научници, улемата, имаат разработено законски ситем базиран на овие генерални правила, со додадени извештаи од хадисот за тоа како Мухамед и неговите придружници ги имаат интерпретирано. Видете Грев за понатамошна дискусија на тема гревови и нивното искупување според исламот.

Во денешно време, не сите муслимани го разбираат Коранот во арапски оригинал. Затоа, кога муслиманите не се согласуваат, се консултираат со муфтија (исламски судија) кој пружа совет на основа на шаријатот и хадисот.

Одметништво и богохулие

Локални исламски заедници можат да исклучуваат членови кои ги сметаат за одметници и богохулници. Во државите со исламски закон, одметништвото и богохулието се сметаат за сериозно кривични дела против државата и секокогаш се казнуваат со смрт.

Исламот со христианството и јудеизмот

Во Коранот постојат заповеди да се почитуваат сите други религии, но за време на војна, бара луѓето да се борат против и да ги покорат неверниците: „истерувајте ги отаде од каде тие ве истеруваат“ (Коран 2:191). Некои муслимани ги почитувале евреите и христијаните како сроднци, т.е. како „луѓе на Книгата“ (монотеисти, следбеници на аврамските религии), додека други ги презирале како отпадници од монотеизмот и расипници на сопствените свети книги. Во разни времиња и простори, исламските заедници биле и толерантни и нетолерантни.

Класичното исламско решение е ограничена толеранција — дозволување на евреите и христијаните приватно да ги практикуваат своите религии и дозволување на сопствен семеен закон. Тие биле нарекувани зимии, и имале помалку, но слични права и обврски од муслиманите. Според Светиот Коран (Сура 9:29), зимиите требаат да плаќаат посебен данок наречен Џизија, на нивните исламските владетели, како возврат за заштита, толеранција и неплаќањето на стандардниот муслимански данок.

Класичната исламска држава често била потолерантна од другите држави во тоа време, кои инсистирале на комплетно придржување до државната религија. Поведението на денешните исламски држави е од мешан карактер. Некои генерално се сметаат за толерантни, додека други биле обвинети за нетолеранција и кршење на човекови права. Видете ја главната статија, Ислам и другите религии, за понатамошна елаборација на оваа проблематика.

Исламскиот календар

Исламските датуми почнуваат со Хиџра, или преселбата од Мека во Медина. Ова е 1 година по исламскиот календар која одговара на 622. Месечевиот календар се разликува од другите такви календари (како на пр. келтскиот календар) по тоа што ги нема престапните месеци со тоа што е синхронизиран само со лунациите, но не и со сончевата година и со тоа резултира во години со 354 или 355 дена. Затоа, исламските датуми неможат да се претвораат во вообичаните п.н.е/н.е датуми со едноставно додавање на 622 години. Исламските празници не паѓаат фиксирани датуми од месечевиот каландар, што се разни годишни времиња и датуми во Грегоријанскиот календар.

Исламските Школи

Иџмата како највисока и доверлива Исламска институција за донесување одлуки ги прифаќа четири школи како следбенички на објавениот Ислам во времето на Мухамед. Овие школи се разликуваат меѓусебно само во неоки точки на толкување, од друга страна за веќината и битните елементи на Кор’анот потполно се согласуваат.

Овие школи се: Ханефи, Малики, Ханбели и Шафи сите други организации и школи се неприфатливи и се сметаат за девијации.

Историја

Современата исламска историја започнува во Арабија во 7 век со појавувањето на пророкот Мухамед. Сто години по неговата смрт, исламската држава се простирала од Атлантскиот Океан на запад до централна Азија на исток, но која исто така била разгорена со граѓански војни (фитни). Од тогаш, па натаму се јавуваат династии-ривали кои тврдат дека тие се заслужни за калифатот, или водството на муслиманскиот свет, со тоа по многу исламки држави само симболично се покорни на онемоштениот калиф.

Меѓутоа, подоцнежните империи на Абасидските калифи и турците-селџуци биле меѓу најголемите и најсилните во светот. По катастрофалниот пораз на византијците во Битката кај Малазгирт во 1071, христијанските држави во Европа повеле серија на крстоносни војни и привремено го завзеле Ерусалим. Меѓутоа Саладин го повратил единството и ги поразил шиитските Фатмидии.

Од 14 век до 17 век, една од најважните муслимански територии била Малската империја, со престолнина во Тимбукту.

Во 18 век постоеле три големи муслимански империи: отоманската империја во Турција, Средниот Исток и средоземјето; Сафавидската империја во Иран; и Могулската империја во Индија. Веќе во 19-тиот век, трите држави потпаднале под политичките и економски притисоци на европските магнати. По Првата Светска војна, остатоците од Отоманската империја биле распарчени како европски протекторати или зони на интерес. Исламот и исламската политичка власт оживеала во 20-тиот век. Меѓутоа, односите помеѓу исламскиот свет и западот останале влошени.

Современиот ислам

Земји со повеќе од 10% муслимани (извор - ЦИА Светска книга на факти, 2004). Потемните зелени подрачја представуваат сунитско мнозинство, а светлите зелени подрачја представуваат шиитско мнозинство.

Иако денес како исламско движење се представува фундаменталниот исламизам, постојат многу либерални движења во Исламот, кои бараат алтернативни начини како исламски одговор на современите проблеми.

Еден предлог е класичните исламски закони да се адаптираат на современите прилики. Ова движење не сака да ги менува базите на исламот, туку само да најде начин за спречување на погрешни толкувања и злодела во име на религијата. (Видете Современа исламска философија за понатамошна елаборација на оваа тема.)

Демографија на исламот денес

Исламот по земји | Демографија на исламот

Проценките за бројот на исламското население во светот се движат од 900 милиони до 1.4 милијарди (cf. Adherents.com)

Само 18% од муслиманите во светот живеат во арапскиот свет; 20% се наоѓаат цо Субсахарска Африка, околу 30% во јужноазиските региони како Пакистан, Индија and Бангладеш и Индонезија. Исто така постојат значителни муслимански заедници во Кина, Европа, Америка, Централна Азија и Русија.

Франција го има најголемиот процент на муслиманско население во Европа, со 6 милиони муслимани (10% од вкупното население) [1]). Албанија има пропорцијално најбројно муслиманско население во Европа (70%), иако оваа бројка е само проценка (видете Исламот во Албанија). Бројот на муслимани во Северна Америка е проценет на меѓу 1.8 и 7 милиони. Во Македонија има околу 33.3% Муслимани од вкупното население од 2,050,554 жители.(извор на информации)

Симболи на исламот

Оваа ѕвезда и полумесечина се состои од арапска калиграфија која ја означува басмалата, првиот стих од Коранот и шехадетот, изразувањето на вербата во Алах.

Муслиманите не признаваат никаква икона или боја како света во исламот, бидејќи возвишувањето на симболички или материјални нешта е спротивно на монотеизмот. Многу луѓе ги сметаат ѕвездата и полумесечината за симбол на исламот, но ова се всушност обележја на Отоманската империја, а не на исламот во целина. Зелената боја исто така се смета за исламска; ова е обичај и не е препорачан од теолозите. Меѓутоа, муслиманите често користат раскошно калиграфирани стихови од Коранот и силики од кабата како декорација за џамиите, домовите и јавните места. Се верува дека коранските стихови се свети аји не за користење како декорација или симбол.

Библиографија

  • Кур'ан со превод, Превод на македонски/торбешки: Хасан Џило, Комплексот "Мелик Фахд" за печатење на Кур'анот, Медина, КСА, 1418 Х (1997)


Фусноти

  1. МакИслам, дефиниција на поимот „Ислам“
  2. Исус
  3. Пророк
  4. Дева Марија

Извори

Надворешни врски

Предлошка:Link FA Предлошка:Link FA Предлошка:Link FA Предлошка:Link FA Предлошка:Link FA