Прејди на содржината

Teucrium chamaedrys

Од Википедија — слободната енциклопедија

{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/Предлошка:Автотаксономија/Teucrium|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}

Wall germander
Научна класификација [ у ]
Непознат таксон (попр): Teucrium
Вид: Wall germander
Научен назив
Teucrium chamaedrys
L.

Teucrium chamaedrys ― вид растение по потекло од медитеранските региони на Европа и Северна Африка, како и од Блискиот Исток сè до Иран. Се користи како украсно растение.

Подвидови

[уреди | уреди извор]
  1. Teucrium chamaedrys subsp. albarracinii (Pau) Rech.f. - Франција, Шпанија
  2. Teucrium chamaedrys subsp. algeriense Rech.f. - Алжир
  3. Teucrium chamaedrys subsp. chamaedrys - Средна и Источна Европа, Кавказ, Турција, Иран
  4. Teucrium chamaedrys subsp. germanicum (F.Herm.) Rech.f. - Франција, Германија
  5. Teucrium chamaedrys subsp. gracile (Batt.) Rech.f. - Алжир, Мароко
  6. Teucrium chamaedrys subsp. lydium O.Schwarz - Грција, Турција
  7. Teucrium chamaedrys var. multinodum Bordz. - Кавказ
  8. Teucrium chamaedrys subsp. nuchense (K.Koch) Rech.f. - Кавказ
  9. Teucrium chamaedrys subsp. olympicum Rech.f. - Грција
  10. Teucrium chamaedrys subsp. pectinatum Rech.f. - Франција, Италија
  11. Teucrium chamaedrys subsp. pinnatifidum (Sennen) Rech.f. - Франција, Шпанија
  12. Teucrium chamaedrys subsp. sinuatum (Celak.) Rech.f. - Иран, Ирак, Турција
  13. Teucrium chamaedrys subsp. syspirense (K.Koch) Rech.f. - Крим, Кавказ, Турција, Иран, Туркменистан
  14. Teucrium chamaedrys subsp. tauricola Rech.f. - Турција, Сирија
  15. Teucrium chamaedrys subsp. trapezunticum Rech.f. - Кавказ, Турција

Варијанти во Македонија

[уреди | уреди извор]

Teucrium chamaedrys var. glanduliferum се посочува за Пелистер, Скопје, Дервен, Баба, Белеш, Водно, Дојран, Валандово, Негорци, Радуша и село Гомалево.[1]

Teucrium chamaedrys var. illyricum се посочува меѓу Тетово и Вејце.[1]

Teucrium chamaedrys var. viride се посочува за Велестово.[1]

Опис и живеалиште

[уреди | уреди извор]

Teucrium chamaedrys е ползечко зимзелено повеќегодишно растение високо 10-35 см. Неговите заоблени, спротивни листови се долги 15-40 мм, широки 10-20 мм, темнозелени и сјајни. Кон крајот на летото, цевчестите цветови растат во спирали од лисните оски. Цветовите имаат 2-5 мм долги дршки, и се развиваат во пазувите на листовите. Чашката е долга 6-8 мм, венчето е долго 10-16 мм, со розева до црвена боја, и ретко е бело.[1]

Расте по суви тревести места и брдкси пасишта, меѓу грмушки и камењари, на отворени места во дабови и букови шуми, сè до појасот на планинските пасишта, од 200 до 2100 метри надморска височина.[1]

Во Македонија расте на многу места: Скопје, на Водно, Таорска Клисура, Караџица, Велес, клисурата на реката Бабуна, Криволак, Богданци, Пехчево, Македонска Каменица, Алшар, Битола, Охрид, и други места.[1]

Додатоци во исхраната

[уреди | уреди извор]

Додатоците во исхраната што содржат Teucrium chamaedrys се многу хепатотоксични, односно предизвикуваат оштетување на црниот дроб. Неговата продажба била забранета во Франција од страна на француското Министерство за здравство во април 1992 година. Предизвикува акутен хепатитис со задоцнување на почетокот од 6 недели до 6 месеци, а од 1992 година има барем еден познат случај на фатална дисфункција на црниот дроб (смрт од оштетување на црниот дроб). Од 2017 година, неговата продажба е забранета во САД.[2]

Историја

[уреди | уреди извор]

Пред да биде идентификувана како хепатотоксична, оваа билка се продавала во европските аптеки и специјализирани продавници за здрава храна за различни намени, вклучувајќи ги и следниве:

  • диета за слабеење
  • третман на блага дијареја
  • локален аналгетик за инфекции на усната шуплина

Одгледување

[уреди | уреди извор]

Teucrium chamaedrys може да се размножува со вегетативни резници или со делење на воспоставени грутки.

Галерија

[уреди | уреди извор]

Наводи

[уреди | уреди извор]
  1. 1 2 3 4 5 6 Владо Матевски: Флора на РС Македонија, МАНУ, Скопје, 2021 г., том 2, свеска 2, стр. 216
  2. ↑ „Liver toxicity related to herbs and dietary supplements: Online table of case reports. Part 2 of 5 series“. Food Chem Toxicol (Review). 107 (Pt A): 472–501. September 2017. doi:10.1016/j.fct.2016.07.001. PMID 27402097.

Надворешни врски

[уреди | уреди извор]
Преземено од „https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=Teucrium_chamaedrys&oldid=5564679“