Прејди на содржината

Solidago

Од Википедија — слободната енциклопедија

{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/Предлошка:Автотаксономија/Solidago|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}

Solidago
Solidago virgaurea var. leiocarpa
Научна класификација [ у ]
Непознат таксон (попр): Solidago
Вид: Solidago
Научен назив
Solidago
L. 1753 not Mill. 1754
Синоними[1]
  • Actipsis Rafinesque
  • Aster Linnaeus subg. Solidago (Linnaeus) Kuntze
  • Leioligo Rafinesque

Solidago е род од околу 100[1] до 120[2] видови на цветни растенија од семејството на астери, главоцветни. Повеќето се тревни повеќегодишни видови кои се наоѓаат на отворени области како што се ливади, прерии и савани. Тие се главно домородни во Северна Америка, вклучувајќи го и Мексико; неколку видови се домородни во Јужна Америка и Евроазија.[1] Некои американски видови се воведени и во Европа и во други делови на светот.

Опис

[уреди | уреди извор]
Цветот се опрашува со Bombus cryptarum

Видовите Solidago се повеќегодишни растенија кои растат од дрвенести кауди или ризоми. Нивните стебла се движат од легнати (лазечки) до растечки или исправени, со опсег на висини од 5см до над еден метар. Повеќето видови се неразгранети, но некои покажуваат разгранување во горниот дел на растението. И листовите и стеблата варираат од голи (без влакна) до различни форми на лист. Кај некои видови, базалните листови се исфрлаат пред да цветаат. Листовите се најчесто цели.

Цветот е државен цвет на Кентаки.

Овие растенија се со тесно необичен до цилиндричен облик и понекогаш се малку компресирани. Обично имаат од 8 до 10 ребра и се без влакна.[1]

Ptarmicoidei понекогаш се третира како посебен род Oligoneuron.[3]

Таксономија

[уреди | уреди извор]

Solidago е во семејството главоцветни растенија (порано познато како Compositae), разновиден и широко распространет клад кој содржи приближно 23.000 видови и 12 племиња, кои ги населуваат сите континенти освен Антарктикот.[4]

Родот Solidago е монофилетски.[5][6] Сите видови од овој род се тревни повеќегодишни растенија, кои растат од приближно 2 см до 2,5 метри високи. Цветовите се од жолта до бела боја, совршени цветови кои имаат широк спектар на форми.[4]

Употреба и одгледување

[уреди | уреди извор]

Младите листови од растенијата на овој род се јадат. Домородните Американци користеле семиња за храна.[7] Билни чаеви понекогаш се прават со овие растенија.[8]

Честопати неточно се вели дека Голденрод предизвикува поленска треска кај луѓето.[9] Поленот што ја предизвикува оваа алергиска реакција се произведува главно од ајдучка трева (Ambrosia sp.), која цвета во исто време со овие растенија, и се опрашува со ветер. Поленот од Solidago е премногу тежок и леплив за да се разнесе далеку од цветовите, а се опрашува главно од инсекти.[9] Медот од Solidago често е темен и јак поради примеси на други нектари.

Видовите растенија од родот Solidago, на некои места се сметаат за знак на среќа или добра среќа.[10] Тие се сметаат за плевел во Северна Америка, но тие се ценети како градинарски растенија во Европа.

Тие станаа инвазивни видови во многу други делови на светот, вклучувајќи ги Кина, Јапонија, Европа и Африка.[11][12] Solidago canadensis, кој беше воведен како градинарско растение во Средна Европа, стана вообичаен во дивината, а во Германија се смета за инвазивен вид кој ја поместува автохтоната вегетација од нејзиното природно живеалиште.

Индустриска употреба

[уреди | уреди извор]

Пронаоѓачот Томас Едисон експериментирал со овие растенија за да произведе гума, која природно се содржи во растението.[13] Едисон создал процес на оплодување и одгледување за да ја максимизира содржината на гума во секое растение. Неговите експерименти произвеле растение кое давало дури 12% гума. Хенри Форд бил заинтересиран за ова, затоа што се интересирал за потенцијалот на алтернативните култури како што се кикиритките и сојата за производство на пластика, боја, гориво и други производи. Форд долго време верувал дека на светот на крајот ќе му треба замена за бензинот, и го поддржувал производството на етанол како алтернативно гориво.

За време на Втората светска војна бил спроведен обемен развој на процеси за да се комерцијализира Solidago како извор на гума.[14] Гумата се содржи само во листовите, а не во стеблата или цветовите. Типичната содржина на гума во листовите е 7%. Добиената гума е со мала молекуларна маса, што резултира со прекумерно лепливо соединение со слаби својства на затегнување.

Традиционална медицина

[уреди | уреди извор]

Solidago virgaurea се користи во традиционален тоник за бубрези за да се спротивстави на воспалението и иритацијата предизвикана од бактериски инфекции или камења во бубрезите.[15][16] Се користи и во некои формули за чистење на бубрезите или мочниот меур за време на постот за лекување, во комбинација со калиумова супа и специфични сокови.[16] Некои домородни американски култури традиционално ги џвакаат листовите за да ги ублажат болките во грлото, а корените за да ги ублажат забоболките.[10]

Медицинско истражување

[уреди | уреди извор]

Во различни проценки на Европската агенција за лекови во однос на Solidago virgaurea, неклиничките податоци го покажуваат како диуретик, антиинфламаторно, антиоксидативно, аналгетичко и спазмолитичко, антибактериско, противгабично, антиканцерогено и имуномодулаторно дејство. Меѓутоа, бидејќи ниту една состојка не е одговорна за овие ефекти, целата хербална подготовка на соцветите на Solidago virgaurea мора да се смета како активна состојка.[17]

Културно значење

[уреди | уреди извор]

Solidago е државен цвет на американските сојузни држави Кентаки (усвоен 1926 година) и Небраска (усвоен 1895 година). Solidago altissima е прогласен за државен див цвет на Јужна Каролина во 2003 година.[18] Solidago odora е државната билка на Делавер.[19] Solidago бил државен цвет на Алабама, но подоцна бил отфрлен во корист на Camellia.

Во средниот запад на Соединетите Американски Држави, цветањето на Solidago во август е потсетник дека наскоро ќе биде време децата да се вратат на училиште по летниот распуст.[20]

Разновидност

[уреди | уреди извор]
Solidago canadensis во Керала
Solidago lepida
Solidago multiradiata
Solidago ptarmicoides
Solidago nemoralis
Solidago velutina ssp. sparsiflora
Solidago spectabilis
Solidago sp. со Eurosta solidaginis
Solidago sp. со Sphex ichneumoneus
Плодови на Solidago simplex
Прифатени видови [21]
Природни хибриди
  • Solidago × asperula Desf. (S. rugosa × S. sempervirens)[22]
  • Solidago × beaudryi Boivin (S. rugosa × S. uliginosa)[22]
  • Solidago × calcicola (Fernald) Fernald – limestone goldenrod[22]
  • Solidago × erskinei Boivin (S. canadensis × S. sempervirens)[22]
  • Solidago × niederederi[23][24][25][26] Khek[24][25][26] (S. canadensis × S. virgaurea)[23][25][26]
  • Solidago × ovata Friesner (S. sphacelata × S. ulmifolia)[22]
  • Solidago × ulmicaesia Friesner (S. caesia × S. ulmifolia)[22]
Порано вклучено [21]

Бројни видови кои порано се сметаа за членови на Solidago, сега се сметаат за подобро прилагодени на другите родови, вклучувајќи ги Brintonia, Duhaldea, Euthamia, Gundlachia, Inula, Jacobaea, Leptostelma, Olearia, Psiadia, Senecio, Sphagneticola, Symphyotrichum, and Trixis.

Надворешни врски

[уреди | уреди извор]

Наводи

[уреди | уреди извор]
  1. 1 2 3 4 Грешка во наводот: Погрешна ознака <ref>; нема зададено текст за наводите по име "fna".
  2. ↑ Solidago. Flora of China.
  3. ↑ „Solidago Linnaeus sect. Ptarmicoidei (House) Semple & Gandhi“. Flora of North America.
  4. 1 2 The Families and Genera of Vascular Plants (англиски).
  5. ↑ Hood, Jennifer L.A.; Semple, John C. (2003). „Pappus Variation in Solidago (Asteraceae: Astereae)“. SIDA, Contributions to Botany. 20 (4): 1617–1630. JSTOR 41961022.
  6. ↑ Semple, John (2016-05-11). „An Intuitive Phylogeny and Summary of Chromosome Number Variation in the Goldenrod genus Solidago (Asteraceae: Astereae)“. Phytoneuron. 2016-32: 1–9.
  7. ↑ Solidago nemoralis. Native American Ethnobotany. University of Michigan, Dearborn.
  8. ↑ Goldenrod. Complementary and Alternative Medicine Guide. University of Maryland Medical Center.
  9. 1 2 Marshall Cavendish Corporation (2001). Endangered Wildlife and Plants of the World: Fra-Igu. Marshall Cavendish. стр. 632–. ISBN 978-0-7614-7199-8.
  10. 1 2 Silverthorne, E. (2002). Legends and Lore of Texas Wildflowers. Texas A&M University Press. стр. 61–. ISBN 978-1-58544-230-0. Посетено на 4 October 2010.
  11. ↑ https://www.cabi.org/isc/datasheet/50599
  12. ↑ https://www.cabi.org/isc/datasheet/50575
  13. ↑ „Goldenrod Rubber“. Time Magazine. December 16, 1929. Посетено на June 6, 2017.
  14. ↑ „Extraction, Characterization, and Utilization of Goldenrod Rubber“. U S Dept of Agriculture. 9 Sep 1944. Посетено на 27 Sep 2011.
  15. ↑ Melzig, M. F. (November 2004). „Goldenrod – a Classical Exponent in the Urological Phytotherapy“. Wiener Medizinische Wochenschrift. 154 (21–22): 523–527. doi:10.1007/s10354-004-0118-4. ISSN 0043-5341. PMID 15638071.
  16. 1 2 Campion, K. (1995). Holistic Woman's Herbal – How to Achieve Health and Well-Being at Any Age. Barnes & Noble, Inc. 1995. pp. 65, 96. ISBN 978-0-7607-1030-2
  17. ↑ European Medicines Agency, Aassessment Report on Solidago Virgaurea L., Herba, European Medicines Agency Evaluation of Medicines for Human Use London, 4 September 2008 Doc. Ref. EMEA/HMPC/285759/2007 https://www.ema.europa.eu/en/documents/herbal-report/assessment-report-solidago-virgaurea-l-herba_en.pdf[мртва врска]
  18. ↑ „Tall Goldenrod - South Carolina State Wildflower“. www.sciway.net. Посетено на 2021-05-01.
  19. ↑ State Seal, Song and Symbols of Delaware
  20. ↑ Cunningham, D. (May 2001). „Goldenrod and Other Essences for School Transitions“. Vibration Magazine: The Journal of Vibrational/Flower Essences. Архивирано од изворникот на 2023-01-23. Посетено на 2022-05-08.
  21. 1 2 The Plant List, search for Solidago
  22. 1 2 3 4 5 6 Грешка во наводот: Погрешна ознака <ref>; нема зададено текст за наводите по име "hymenocallis2".
  23. 1 2 Грешка во наводот: Погрешна ознака <ref>; нема зададено текст за наводите по име "EPPO-GD-niederederi".
  24. 1 2 Грешка во наводот: Погрешна ознака <ref>; нема зададено текст за наводите по име "CABI-ISC-niederederi".
  25. 1 2 3 Грешка во наводот: Погрешна ознака <ref>; нема зададено текст за наводите по име "Skokanova-et-al-2020".
  26. 1 2 3 Грешка во наводот: Погрешна ознака <ref>; нема зададено текст за наводите по име "Pliszko-et-al-2017".
Преземено од „https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=Solidago&oldid=5609285“