Potentilla
| Potentilla | |
|---|---|
 | |
| Potentilla reptans | |
| Научна класификација [ у ] | |
| Царство: | Растенија |
| клад: | Скриеносеменици |
| клад: | Евдикоти |
| клад: | Розиди |
| Ред: | Розовидни |
| Семејство: | Рози |
| Потсемејство: | Рози |
| Род: | Петопрст L. |
| Типски вид | |
| Potentilla reptans L. | |
| Species | |
| Синоними | |
|
List
| |
Potentilla е род што содржи над 500 видови едногодишни, двегодишни и повеќегодишни тревни цветни растенија од семејството рози.
Неколку други растенија порано вклучени овде сега се одделени во различни родови - особено популарната градинарска грмушка P. fruticosa, сега Dasiphora fruticosa.
Potentilla генерално се наоѓаат низ северните континенти на светот, иако некои се јавуваат во планинските биоми на висорамнините на Нова Гвинеја.
Опис
[уреди | уреди извор]Многугодишни тревести растенија, поретко едногодишни. Листовите обично собрани во розета и за време на цветањето кај некои видови изумираат. Прилисниците во долниот дел сраснати со лисната дршка. Листовите перести или дланковидни и со 3-5 или 7 ливчиња. Ливчињата по работ назабени, напилени или длабоко пересто насечени. Цветните стебленца вертикални, лачно искривени или полегнати. Цветовите хермафродитни, најчесто жолти, поретко бели, најретко розови или црвени, 5-члени, поретко 4-члени. Чашката покрај чашкините ливчиња има и 4 или 5 ливчиња на епикаликсот (надворешни чашкини ливчиња). Венчето обично 2 пати подолго од чашката. Прашниците околу 20. Столпчињата цилиндрични или во основата задебелени или кон основата стануваат потенки. Оревчињата со брчки по површината, голи, во ретки случаи влакнести. Цветовите бели, розови или црвени. Листовите перести.[1]
Таксономија
[уреди | уреди извор].jpg)
Меѓу Rosaceae, Potentilla се блиски роднини на Geum и Rosa, а уште поблиски роднини на Аgrimonиа. Уште потесно поврзани со Alchemilla и јагодите. Dryas е подалечно сроден род, и покрај долгогодишните верувања.
Подподелба
[уреди | уреди извор]Проценките за бројот на валидни видови во овој голем род зависат од употребениот опсег, а преку 500 видови моментално се признати од Plants of the World Online.
Порано вклучено во Potentilla
[уреди | уреди извор]Распространетост и живеалиште
[уреди | уреди извор]Potentilla растe диви во повеќето ладни региони во светот. Повеќето видови се тревни повеќегодишни растенија, но неколку се исправени или ползечки грмушки. Некои се проблематични плевели. Други видови се одгледуваат во градините.
Екологија
[уреди | уреди извор]Potentilla се истакнат дел од многу екосистеми. Само во Обединетото Кралство, P. erecta заедно со Molinia caerulea дефинира многу тревни мочуришта и расте изобилно во типичната листопадна шума со Betula pubescens, зајачка красатка (Oxalis acetosella ) и горун (Quercus petraea). На планинските пасишта на варовничка почва обично се придружува на Agrostis capillaris, Festuca ovina и Thymus praecox. Најчесто се среќава во региони доминирани од Calluna vulgaris, и Erica cinerea, Scilla verna, Sphagnum capillifolium и Vaccinium myrtillus, како и со обична смрека.
Листовите на Potentilla ги јадат гасениците на многу пеперуги, особено од родот Pyrgus. Возрасните пеперутки и молци ги посетуваат цветовите окако на пример Plebejus melissa samuelis кој зема нектар од P. simplex. Porphyrophora polonica, инсект што некогаш се користел за производство на црвена боја, живее на Potentilla и други растенија во Евроазија. Некои, но не сите, Potentilla се опрашуваат од инсекти, произведувајќи нектар кој ги мами пчелите, мувите, пеперутките, полутврдокрилците и мравките.
Употреба
[уреди | уреди извор]Хортикултура
[уреди | уреди извор]
Некои Potentilla се одгледуваат како украсни растенија. Ова се генерално високи видови со светли, впечатливи цветови, на пр: P. aurea, P. atrosanguinea, P. nepalensis и P. recta. Се одгледуваат хортикултурни хибриди како што се Potentilla × hopwoodiana и Potentilla × tonguei.
Здравје
[уреди | уреди извор]Некои видови се користат во билкарството. На пример, исправен петопрст (P. erecta) се користи како лек за воспаленија и гастроинтестинални нарушувања. Истражувањата продолжуваат да ја утврдуваат неговата безбедност и корисност како алтернативен лек за нарушувања како што е улцеративен колитис. Potentilla discolor и Potentilla multifida[2] се кинески лековити билки што се користат за лекување на дијабетес.
Наводи
[уреди | уреди извор]- ↑ Мицевски, Кирил (2001). Флора на Република Македонија Том I, св. 4. Скопје: МАНУ. стр. 930–931.
- ↑ Xue, P., et al. (2007). Simultaneous determination of seven flavonoids in Potentilla multifida by HPLC.[мртва врска] Journal of Chromatographic Science 45(4), 216–219.
|