Lawsonia inermis

Lawsonia inermis, исто така познaта како к’на или египетска прасика,^[1] е цветно растение и еден од единствените два вида од родот Lawsonia, а другиот е Lawsonia odorata. Се користи како традиционално лековито растение. Видот е именуван по шкотскиот лекар Исак Лосон, добар пријател на Линеј. Од него се прави традиционалното боило к’на.

Опис

к’на е високa грмушка или мало дрво, кое достигнува висина од 1,8 до 7,6 метри. Има мазни гранки и е разгранета, со гранчиња кои завршуваат со трн. Листовите растат спротивно еден на друг на стеблото. Тие се мазни, субсесилни, елиптични и ланцетни (долги и пошироки во средината; просечни димензии се 1,5–5,0 x 0,5–2 см, заострени (се стеснуваат во долг врв) и имаат вдлабната иневатура на грбната површина. Цветовите на к’на имаат четири чашкини ливчиња и 2 мм долга цевка на чашката, со 3 мм раширени лобули. Нејзините ливчиња се овални, со бели или црвени прашници кои се наоѓаат во парови на работ од цевката на чашката. Овариумот е четириклеточен, долг 5 мм и исправен. Плодовите на к’на се мали, кафеави капсули, со дијаметар од 4–8 мм, со 32–49 семиња по плод и неправилно се отвораат во четири дела.^[2]

Распространетост и живеалиште

Растението к’на потекнува од северна Африка, Азија и северна Австралија, во полусуви зони и тропски области.

Одгледување

Најмногу боја произведува кога се одгледува на температури помеѓу 35-45°Ц.^[3] На почетокот на врнежливите периоди, растението расте брзо, испуштајќи нови изданоци. После тоа растот се забавува. Листовите постепено пожолтуваат и паѓаат за време на долги суви или ладни интервали. Не успева каде минималните температури се под 11°Ц . Температури под 5°Ц ќе го убие растението.

Боја

Неговите исушени лисја се извор на бојата к’на што се користи за боење на коса, кожа и нокти на рацете, како и ткаенини вклучувајќи свила, волна и кожа.

Листовите имаат и антигабични и антисептички својства.^[4]

Галерија со слики

Цветови од к’на
Цветови од к’на
Цветови од к’на - ноќен поглед
Плодови од к’на

Наводи

↑ Bailey, L.H.; Bailey, E.Z. (1976). Hortus Third: A concise dictionary of plants cultivated in the United States and Canada. New York: Macmillan. ISBN 978-0025054707.
↑ Kumar S.; Singh Y. V.; Singh, M. (2005). „Agro-History, Uses, Ecology and Distribution of Henna (Lawsonia inermis L. syn. Alba Lam)“. Henna: Cultivation, Improvement, and Trade. Jodhpur: Central Arid Zone Research Institute. стр. 11–12. OCLC 124036118.
↑ Bechtold, Thomas; Mussak, Rita (6 April 2009). Handbook of Natural Colorants. John Wiley & Sons. стр. 155. ISBN 9780470744963.
↑ Buso, Piergiacomo; Manfredini, Stefano; Reza Ahmadi-Ashtiani, Hamid; Sciabica, Sabrina; Buzzi, Raissa; Vertuani, Silvia; Baldisserotto, Anna (Feb 2020). „Iranian Medicinal Plants: From Ethnomedicine to Actual Studies“. Medicina. 56 (3): 20. doi:10.3390/medicina56030097. PMC 7143749. PMID 32110920.

[1] Bailey, L.H.; Bailey, E.Z. (1976). Hortus Third: A concise dictionary of plants cultivated in the United States and Canada. New York: Macmillan. ISBN 978-0025054707.

[2] Kumar S.; Singh Y. V.; Singh, M. (2005). „Agro-History, Uses, Ecology and Distribution of Henna (Lawsonia inermis L. syn. Alba Lam)“. Henna: Cultivation, Improvement, and Trade. Jodhpur: Central Arid Zone Research Institute. стр. 11–12. OCLC 124036118.

[3] Bechtold, Thomas; Mussak, Rita (6 April 2009). Handbook of Natural Colorants. John Wiley & Sons. стр. 155. ISBN 9780470744963.

[4] Buso, Piergiacomo; Manfredini, Stefano; Reza Ahmadi-Ashtiani, Hamid; Sciabica, Sabrina; Buzzi, Raissa; Vertuani, Silvia; Baldisserotto, Anna (Feb 2020). „Iranian Medicinal Plants: From Ethnomedicine to Actual Studies“. Medicina. 56 (3): 20. doi:10.3390/medicina56030097. PMC 7143749. PMID 32110920.

[1]

[2]

[3]

[4]