Daphne mezereum
| Daphne mezereum | |
|---|---|
 | |
| Daphne mezereum | |
| Научна класификација [ у ] | |
| Непознат таксон (попр): | Daphne |
| Вид: | Daphne mezereum |
| Научен назив | |
| Daphne mezereum L.[2] | |
Daphne mezereum[3][4] е вид на Daphne од фамилијата скриеносеменици Thymelaeaceae, по потекло од поголемиот дел од Европа и Западна Азија,[5] северно до северна Скандинавија и Русија. Во јужна Европа е ограничена на средни до повисоки надморски височини (до 2600 м[6]) во субалпската вегетациска зона, но се спушта до нивото на морето во северна Европа. Генерално е ограничен на почви добиени од варовник.
Опис
[уреди | уреди извор]Ниско, листопадно, грмушесто растение 25-60 цм високо.
Стеблото разгрането, со исправени гранчиња; младите гранчиња обично влакнести. Листовите долгнавесто-копјести, 30-80 мм долги, 8-25 мм широки, голи, по работ со нежни расперени цилии, на врвот тапи или заострени, кон основата постепено се стеснуваат во дршка која е 3-5 мм долга, горната страна зелена, а долната сино зеленикава.
Цветовите приседнати, ароматични, се развиваат странично во пазувите на отпадните минатогодишни листови, по 2-6 во групи и истите се развиваат или пред разлистувањето на растението или истовремено со разлистувањето. Прицветниците јајцевидни, околу 6 мм долги и бргу отпаѓаат. Перијантот 5-10 мм долг, темно или светлорозов, во долната половина по површината со густи, прилегнати, тенки, свиленести влакна, а во горната половина обично гол. Перијантот во горната половина насечен на 4 дела, а лобусите јајцевидни, на врвот заострени или тапи. Прашниците 8, со куси филаменти, во 2 ред по 4. Плодникот гол. Плодот топчеста и на врвот заострена костелка со месест светлоцрвен егзокарп.[7]
Таксономија
[уреди | уреди извор]Два подвида се прифатени од базата на податоци „Plants of the World Online“; тие не се сметаат за различни од Euro+Med Plantbase, која го третира видот како монотипичен.[8]
- Daphne mezereum subsp. mezereum — низ целиот ареал на видот
- Daphne mezereum subsp. rechingeri (Венделбо) Халда — југоисточен Закавказ до северен Иран
Распространетост во Македонија
[уреди | уреди извор]Daphne mezereum, во Македонија расте по влажни четинарски и широколисни шумски и грмушести заедници од 1,200 до 2,300 м надморска височина.
Видот е познат за Шар Планина, Рудока, Јакупица, Кораб, Дешат, Бистра, клисурата на Мавровска Река, Горна Радика, Јабланица, Пелистер, Ниџе, Беласица.
Се посочува за Мирчевица, Осоговски Планини - Царев Врв, Галичица, Скопска Црна Гора.[7]
Токсичност
[уреди | уреди извор]Daphne mezereum е многу токсичен поради соединенијата мезереин и дафнин, присутни најмногу во бобинките и гранчињата.[5] При труење дава чувство на гушење. Ракувањето со свежи гранчиња може да предизвика осип и егзема кај чувствителни лица. И покрај ова, најчесто се одгледува како украсно растение во градините поради неговите привлечни, миризливи цвеќиња.
Симптоми на труење
[уреди | уреди извор]Голтањето делови од растението во рок од неколку часа доведува до тешка иритација и чувство на печење во устата, со оток на усните и лицето, зголемена плунка, засипнатост и тешкотии при голтање. Овие симптоми наскоро се проследени со силна абдоминална болка, главоболка, вкочанетост, гадење и крвава дијареја. Децата (кои може да бидат отруени од привлечното црвено овошје) често покажуваат дополнителни наркотични симптоми со мускулни грчеви. Работата на Фроне и Пфендер утврдила дека изџваканото семе, е одговорно за тешките симптоми при труењето со бобинки.
Студија на случај од 1955 година што вклучува консумирање цвеќиња
[уреди | уреди извор]Седумгодишно момче, примено во Универзитетска болница Хајделберг, откако изело неколку цветови од Daphne mezereum (бројот не е наведен) на почетокот покажало симптоми многу слични на акутен апендицит, со главоболка и болки во стомакот.
...во часовите што следеа се развија голем број невролошки и психички впечатливи симптоми: периоди на целосна дезориентација и многу силен моторен немир наизменично со периоди на целосна бистрина, со тетаноиден страв. Кон вечерта, се појавија знаци на менингитис и конечно генерализирани конвулзии. Многу тешка дијареа потоа најавуваше сериозен ентеритис кој се повлече дури по една недела.
Галерија
[уреди | уреди извор]
Цветна гранка
Лисја
Сорта со бели цветови
Одгледувано растение кое цвета во март
Наводи
[уреди | уреди извор]- ↑ „Mezereon Daphne mezereum“. IUCN Red List of Threatened Species. 2013-04-22. Посетено на 2025-08-21.
- ↑ „Daphne mezereum L.“. Plants of the World Online. Посетено на 2025-08-21.
- ↑ „Mezereon Daphne mezereum L.“. PlantAtlas. Посетено на 2025-08-21.
- ↑ BSBI List 2007 (xls). Botanical Society of Britain and Ireland. Архивирано од изворникот (xls) на 26 јуни 2015. Посетено на 2014-10-17.
- 1 2 „Oxford University Plants 400: Daphne mezereum“. The Brahms Project. University of Oxford, Department of Plant Sciences. Посетено на 20 May 2023.
- ↑ Blamey, Marjorie; Grey-Wilson, Christopher (1989). The Illustrated Flora of Britain and Northern Europe. London: Hodder & Stoughton. стр. 244. ISBN 0-340-40170-2.
- 1 2 Мицевски, Кирил (2001). Флора на Република Македонија Том I, св. 4. Скопје: МАНУ. стр. 877.
- ↑ Pedrol, J. „Daphne mezereum“. Euro+Med-Plantbase. Посетено на 2025-08-20.
|