Aspleniaceae

Aspleniaceae
Научна класификација [ у ]
Царство:	Растенија
Оддел:	Папрат
Ред:	Слаткопапратовидни
Семејство:	Слезенки
Вид:	Aspleniaceae
Научен назив
Aspleniaceae Newm.
Родови
Asplenium Hymenasplenium
Синоними
Asplenieae Gaudichaud-Beaupré 1828 Aspleniinae Dumortier 1829 Asplenioideae Link 1841 Scolopendrieae Hooker 1844

Aspleniaceae или слезенки се семејство папрати, вклучени во редот Polypodiales. Составот и класификацијата на семејството претрпеле значителни промени. Особено, постои тесен опис, Aspleniaceae sensu stricto, во кој семејството содржи само два рода, и многу широк опис Aspleniaceae sensu lato, во кој семејството вклучува 10 други семејства кои се чуваат одделно во тесниот опис, при што Aspleniaceae ss се сведени на подсемејството Asplenioideae. Семејството има светска распространето, со многу видови и во умерените и во тропските области. Издолжените неспарени сори се важна карактеристика на повеќето членови на семејството.

Опис

Спори од Asplenium trichomanes, кои покажуваат линеарен распоред со тенок мембранозен индусиум по должината на едниот раб.

Asplenium nidus во живеалиште: епифит со неподелени лисја

Членовите на семејството растат од ризоми, кои се или ползечки или донекаде исправени, и обично се, но не секогаш, неразгранети, и имаат лушпи кои обично имаат решеткаста (клатратна) структура. Кај некои видови, како Asplenium nidus, ризомите формираат еден вид кошница која собира детритус. Листовите може да бидат неподелени или поделени, со до четирикратна перка. Сорите се карактеристични за семејството. Тие се издолжени и нормално се наоѓаат на едната страна од жилата. Поретко, може да бидат во парови на една жила, но тогаш никогаш не се свиткуваат над жилата. Индузиум сличен на преклоп се јавува по должината на едниот раб на сорусот. Лисните стебла (петиоли) имаат два васкуларни снопови, кои се обединуваат за да формираат X-форма во пресек кон врвот на листот. Стеблата на спорангиите се широки една клетка во средината.

Таксономија

Семејството Aspleniaceae првпат го опишал Едвард Њуман во 1840 година. Њуман вклучил три рода: Athyrium, Asplenium и Scolopendrium. Athyrium сега е сместен во друго семејство, Athyriaceae, кое не се смета за поврзано со Aspleniaceae, а Scolopendrium се смета за синоним на Asplenium.

Тесниот опис на семејството усвоен од класификацијата на групата за филогенија на птеридофити од 2016 година (PPG I) препознава само два рода, Asplenium и Hymenasplenium. Asplenium претходно бил поделен на околу дванаесет рода, вклучувајќи го и Diella, кој се наоѓа само на Хаваи. Консензусот на молекуларно-филогенетските студии е дека сите се вгнездени во Asplenium. PPG I ги сместува Aspleniaceae во подредот Aspleniineae од редот Polypodiales.

Претходно, Кристенхус и Чејс предложиле многу поширок опис на Aspleniaceae, кој се состоел од сите одделни семејства што PPG I ги сместува во подредот Aspleniineae (осум во тоа време), при што семејствата биле сведени на подсемејства. Така, Aspleniaceae од PPG I станале подсемејство Asplenioideae.Од јули 2019, поширокиот опис на Aspleniaceae го користи Plants of the World Online, каде што се наведени 24 родови.

Филогени врски

Aspleniaceae е сместен во клад познат како еуполиподи II, или поформално како подред Aspleniineae. Следниот кладограм, базиран на Lehtonen (2011) и Rothfels & al. (2012), покажува веројатна филогена врска помеѓу Aspleniaceae и другите семејства во кладот. 

Родови

Во системот PPG I, Aspleniaceae ss содржи два рода:

• Asplenium L. – околу 700 видови, низ целиот свет
• Hymenasplenium Hayata – околу 40 видови, тропски и суптропски

Распространетост и живеалиште

Aspleniaceae имаат светска распространетост, при што големиот род Asplenium е автохтон во речиси сите делови од светот, освен во Антарктикот и некои високи арктички области. Семејството е невообичаено по тоа што има голема разновидност и во умерените и во тропските области, и повеќе или помалку еднаков број на копнени и епифитични видови. Растенијата се копнени (растат во земја), литофитни (растат на карпи) или епифити (растат на други растенија); поретко се водни (растат во вода што тече).