Amelanchier
| Amelanchier | |
|---|---|
 | |
| Научна класификација [ у ] | |
| Непознат таксон (попр): | Amelanchier |
| Вид: | Amelanchier |
| Научен назив | |
| Amelanchier Medik. | |
| Species | |
|
околу 20 | |
Amelanchier е род од околу 20 видови листопадни грмушки и мали дрвја од фамилијата рози (Rosaceae). Како капинесто овошје, бобинките најчесто ги консумираат дивите животни, а луѓето ги берат за употреба во печива.
Опис
[уреди | уреди извор]Листопадни грмушести растенија или ниски дрвја. Листовите фино или грубо назабени, со дршки и со тенки прилисници кои многу бргу отпаѓаат. Цветовите хермафродитни, во мал број, групирани во гроздесто-штитовидни соцветија по врвовите на кусите странични гранчиња. Хипантиумот ѕвонест, влакнест, а чашкините ливчиња 5 и трајно остануваат на плодот. Венечните ливчиња 5, тесно-обратно-јајцевидни, долги, бели или кремови. Прашниците 10-20. Плодникот полупотцветен. Карпелите (плодните листови) 2-5. Столпчињата 2-5, слободни или во основата сраснати помеѓу себе. Плодот топчест, месест.[1]
Таксономија
[уреди | уреди извор]Таксономската класификација на сенчестите грмушки долго време ги збунува ботаничарите, хортикултуролозите и другите, што сугерира и опсегот на бројот на видови признати во родот, од 6 до 33, во две неодамнешни публикации.[2][3] Главен извор на сложеност доаѓа од појавата на хибридизација, полиплоидија и апомиксис (бесполово производство на семе), што гo отежнува карактеризирањето и идентификувањето на видовите.
Видови
[уреди | уреди извор]Видови прифатени од Plants of the World Online од април 2023 година: [4]
| Слика | Латинско име |
|---|---|
 |
Amelanchier alnifolia (Nutt.) Nutt. ex M.Roem. |
_5868.JPG) |
Amelanchier amabilis Wiegand |
 |
Amelanchier arborea (F.Michx.) Fernald |
 |
Amelanchier asiatica (Siebold & Zucc.) Endl. ex Walp. |
 |
Amelanchier bartramiana (Tausch) M.Roem. |
.jpg) |
Amelanchier canadensis (L.) Medik. |
| Amelanchier cretica (Willd.) DC. | |
 |
Amelanchier cusickii Fernald |
| Amelanchier fernaldii Wiegand | |
| Amelanchier gaspensis (Wiegand) Fernald & Weatherby | |
 |
Amelanchier humilis Wiegand |
 |
Amelanchier interior E.L.Nielsen |
| Amelanchier intermedia Spach | |
 |
Amelanchier laevis Wiegand |
_(34321014735).jpg) |
Amelanchier nantucketensis E.P.Bicknell |
-2247.jpg) |
Amelanchier obovalis (Michx.) Ashe |
 |
Amelanchier ovalis Medik. |
| Amelanchier pallida Greene | |
| Amelanchier parviflora Boiss. | |
|
Amelanchier sanguinea (Pursh) DC. |
 |
Amelanchier sinica (C.K.Schneid.) Chun |
| Amelanchier stolonifera Wiegand | |
| Amelanchier turkestanica Litv. | |
 |
Amelanchier utahensis Koehne |
Природни хибриди
[уреди | уреди извор]- Amelanchier × lamarckii F.G.Schroed. ( A. arborea × A. laevis.)
- Amelanchier × neglecta Eggl. ex K.R.Cushman, M.B.Burgess, E.T.Doucette & C.S.Campb. (A. bartramiana × A. laevis.)
- Amelanchier × quinti-martii Louis-Marie (А. arborea × A. bartramiana. )
- Amelanchier × spicata (Lam.) K.Koch (A. alnifolia × A. humilis.)
Распространетост и живеалиште
[уреди | уреди извор]Amelanchier е по потекло од умерените региони на северната полутопка, растејќи првенствено во раните сукцесиски живеалишта. Таксономски е најразновиден во Северна Америка, особено во југоисточна Канада и североисточен дел на САД.
Одгледување
[уреди | уреди извор]За производство на овошје се избрани селекции од Amelanchier alnifolia, со неколку именувани сорти.[5] Другите сорти се чини дека се добиени со хибридизација помеѓу Amelanchier alnifolia и Amelanchier stolonifera.[5] Размножувањето е со семе, делба и калемење. Калемењто е толку лесно што дури и на други родови, како што се Crataegus и Sorbus, често е успешно.
Употреба
[уреди | уреди извор]
Плодовите од неколку видови се безбедни за јадење сурови.[6] Овошјето го собирале за храна Абориџините и раните доселеници на западна Канада.[7]
Овошјето може да се користи за пити, мафини, џемови и вино.[6]
Дрвото е кафеаво, тврдо, со зрнеста структура и тешко. Срцето на дрвото е црвеникаво-кафеаво, а сокот е посветол по боја. Може да се користи за рачки на алати и рибарски стапови. Индијанците го користеле за стрели. Членовите на племето Пит Ривер го користеле дрвото за да создадат еден вид панцир, што се носел за време на борбите.[8]
Наводи
[уреди | уреди извор]- ↑ Мицевски, Кирил (2001). Флора на Република Македонија Том I, св. 4. Скопје: МАНУ. стр. 1016.
- ↑ Landry P (1975). „Le concept d'espece et la taxonomie du genre Amelanchier (Rosacees)“. Bull. Soc. Bot. Fr. 122 (5–6): 43–252. Bibcode:1975BSBF..122..243L. doi:10.1080/00378941.1975.10839332.
- ↑ Phipps J. B.; Robertson K. R.; Smith P. G.; Rohrer J. R. (1990). „A checklist of the subfamily Maloideae (Rosaceae)“. Can. J. Bot. 68 (10): 2209–2269. doi:10.1139/b90-288.
- ↑ „Amelanchier Medik. - Plants of the World Online“. Plants of the World Online. 2017-09-13. Посетено на 2023-04-23.
- 1 2 American Society for Horticultural Science (1997). The Brooks and Olmo Register of Fruit & Nut Varieties, 3rd ed. ASHS Press.
- 1 2 Angier, Bradford (1974). Field Guide to Edible Wild Plants. Harrisburg, PA: Stackpole Books. стр. 200. ISBN 0-8117-0616-8. OCLC 799792.
- ↑ „Saskatoon berry“. The Canadian Encyclopedia. 2024. Посетено на 13 July 2024.
- ↑ Merriam, C. Hart (1967). Ethnographic Notes on California Indian Tribes. Berkeley: University of California. стр. 222.
Надворешни врски
[уреди | уреди извор]- Џунбери, во Што јадам? Речник за храна
|