Ajuga pyramidalis
| Ajuga pyramidalis | |
|---|---|
.JPG) | |
| Научна класификација [ у ] | |
| Непознат таксон (попр): | Ajuga |
| Вид: | Ajuga pyramidalis |
| Научен назив | |
| Ajuga pyramidalis Линеј. | |
Ajuga pyramidalis ― цветно растение од родот Ajuga во семејството Усноцветни. Тоа е автохтоно растение во Европа.
Ботанички опис
[уреди | уреди извор]Ajuga pyramidalis е повеќегодишно, тревесто растение без долги надземни изданоци, кое расте од околу 5 до 20 см. Во основата има розета од стебленести листови кои се значително поголеми од стеблото. Цврстото исправено влакнесто стебло е квадратно и носи едноставни листови кои растат во спротивни парови. Тие се овални, влакнести горе и долу и имаат малку брановиден раб. Соцветието има листовидни бракти кои се наоѓаат под поединечните цветови. Брактите постепено се смалуваат кон врвот на цветницата, секогаш се подолги од цветовите, а горните често се обоени во виолетова боја. Соцветието формира пирамидален терминален клас и е формирана од аксиларни вртлози. Чашката на секој цвет е со пет лобуси, синкаво-виолетовото венечно ливче има трубичкат ана чашката е споена, со две усни. Горната усна е многу кратка, а долната усна е со три лобуси. Има четири прашници, два долги и два кратки. Толчникот е гол, со темно виолетови прашници, а плодот е со четири комори. Хермафродитните цветови се зигоморфни. Цветовите произведуваат нектар за да привлечат опрашувачи, како бумбари и пеперутки.[1] Времето на цветање се протега од јуни до август.
Екологија
[уреди | уреди извор]Прицветниците во соцветието ги заштитуваат цветовите од дожд, а нивната виолетова боја го засилува сигналниот ефект за опрашувачите. Чашката е влакнеста, заштитувајќи го цветот од инсекти што лазат. Дополнително, нектарот е обезбеден со цврст, превртен прстен од влакна. Плодовите содржат месести, маслени семки.
Појава
[уреди | уреди извор]Ajuga pyramidalis потекнува од северна Европа и Кавказ. Се среќава во планините на централна и јужна Европа, како и во северна и западна Скандинавија.[2] На Британските острови, се шири до нивото на морето, многу ретко во Ирска[3], а на други места се среќава во Шкотска и Вестморленд во Англија.[4] Расте на речиси неутрални, претежно карпести почви во отворени тревни површини, врисоци и карпести гребени.[5] На Алпите, расте на надморска височина до 2 700 м.
Во Македонија е забележан на планински пасишта на длабока почва од 1600 до 2 200 метри надморска височина. Познат за Попова Шапка, Шар планина, Љуботен, Осогово, Добра Вода, Ливадичко Езеро и др.[6]
Употреба
[уреди | уреди извор]За Ajuga pyramidalis, како и за многу видови ajuga,[7][8][9] се тврди дека има лековити својства и се користи за лекување на рани и за метаболички нарушувања.[10][11]
Таксономија
[уреди | уреди извор]Подвидови
[уреди | уреди извор]- Ajuga pyramidalis subsp. meonantha (Hoffmanns. & Link) R.Fern., 1960
- Ajuga pyramidalis L. subsp. pyramidalis
Синоними
[уреди | уреди извор]- Ajuga alpina Vill.
- Ajuga nana Gilib.
- Ajuga pyramidalis var. alpina Nyman
- Ajuga rupestris Schleich. ex Steud.
- Ajuga vulgaris subsp. schurii Rouy
- Bugula pyramidalis Crantz
- Bulga pyramidalis Kuntze Teucrium pyramidale Crantz
|
Наводи
[уреди | уреди извор]- ↑ „Pyramidal Bugle: Ajuga pyramidalis“. NatureGate. Посетено на 2013-12-29.
- ↑
- ↑ Parnell, J. and Curtis, T. 2012. Webb's An Irish Flora. Cork University Press. ISBN 978-185918-4783
- ↑ Clapham, A.R., Tutin, T.G. and Warburg, E.F.v 1968. Excursion Flora of the British Isles. Second Edition. Cambridge University Press. ISBN 0-521-04656-4
- ↑ Rich, T.C.G.; Kay, G.M.; Sydes, C. (1999). „Distribution and ecology of pyramidal bugle (Ajuga pyramidalis L., Lamiaceae) in the British Isles“. Botanical Journal of Scotland. 51 (2): 181–193. doi:10.1080/03746609908684934.
- ↑ Владо Матевски: Флора на РС Македонија, Том 2, св. 2, МАНУ, Скопје, 2021, стр. 209
- ↑ Essays, UK (November 2013). „Ajuga Orientalis L Anatomy Studies“. Nottingham, UK: UKEssays.com. Архивирано од изворникот на 2018-09-15. Посетено на 15 September 2018.
- ↑ Manandhar. N.P (2002). „Plants and People of Nepal“. Наводот journal бара
|journal=(help) - ↑ „Medicinal use of Ajuga decumbens“. naturalmedicinalherbs.net. Посетено на 15 September 2018.
- ↑ „Bugle, Common“. botanical.com. Посетено на 15 September 2018.
- ↑ „Medicinal Weed: Ajuga, aka Bugleweed“. newlifeonahomestead.com. Посетено на 15 September 2018.
