Прејди на содржината

Ajuga

Од Википедија — слободната енциклопедија
Ajuga
(Ajuga reptans), Кемниц, Германија
Научна класификација
Семејство: Усноцветни
Род: Ajuga
Ajuga на ситен чакал

Ajuga е род на цветни растенија од племето Ajugeae од семејството нане Усноцветни. Познати се над 60 видови на едногодишни или повеќегодишни, претежно тревни растенија.[1] Тие се родени во Европа, Азија, Африка и Австралија. Во Македонија се познати само неколку видови како: Ajuga orientalis, Ajuga genevensis, Ajuga reptans, Ajuga laxmannii, Ajuga piskoi и Ajuga chamaepytis.

Ботанички опис

[уреди | уреди извор]

Едногодишни или повеќегодишни тревести растенија. Тие растат од 5 до 50 см високи, со спротивни лисја.[2]

Стеблата вертикални или се издигнуваат, понекогаш во основата со ползечки изданоци (столони). Листовите целокрајни или триделни. Цветовите собрани по 2-6 или во поголем број во дихазијални или прешленести соцветија во пазувите на листовите. Чашката ѕвончевидна, петделна, со 5, најчесто скоро еднакви запци, поретко запците се со различна должина. Венчето скоро едноусно, горната венечна усна многу куса, со 2 куси сегменти или сосема редуцирана, долната венечна усна поголема триделна, средниот сегмент на врвот всечен и значително поголем од страничните, венечната трубичка од внатрешната страна со прстен од влакна. Прашници 4, двата горни прашници се подолги од двата долни, обично сите излегуваат надвор од венечната трубичка, ретко се скриени во неа. Оревчињата мрежесто или попречно набрчкани. Тие растат во влажни ливади, шуми и планински пасишта. Сепак, изгледот на растението се менува во зависност од составот на почвата и климата[3].

Значење и употреба

[уреди | уреди извор]

Некои видови како: Ajuga reptans, Ajuga genevensis и Ajuga pyramidalis - се одгледуваат како градинарски цветни растенија или како покривка на земјата. Ajuga turkestanica се користи во клиничката и спортската медицина, нејзиниот екстракт има адаптогени и тонични својства. Одвар во млеко се пие за болки во грлото. Се користи за раст на косата, болки во градите и бањи за сува уста. Во народната медицина, мелени лисја и сок од Ajuga се користат и за изгореници, акни, брадавици и убоди од пчели.

Таксономија

[уреди | уреди извор]

Родот е опишан од Карл Линеј и објавен во Species Plantarum 2: 561. 1753.[4] Типскиот вид е: Ajuga reptans, Ajuga pyramidalis.

Видови

[уреди | уреди извор]

Видовите прифатени во Ajuga вклучуваат:

  • Ajuga arabica P.H.Davis – Саудиска Арабија
  • Ajuga australis R.Br. - Австралија
  • Ajuga bombycina Boiss. – Егејските Острови, Турција
  • Ajuga boninsimae Maxim. – Огасавара (Медицински служби Бонин на Јапонија)
  • Ajuga brachystemon Maxim. – Утаракханд, Непал, Северна Индија
  • Ajuga campylantha Diels – Јунан
  • Ajuga campylanthoides C.Y.Wu & C.Chen – Тибет центарална Кина
  • Ajuga chamaecistus Ging. ex Benth. – Иран, Авганистан
  • Ajuga chamaepitys (L.) Schreb. – централна и јужна Европа, централна и југозападна Азија
  • Ajuga chasmophila P.H.Davis – Сирија
  • Ajuga ciliata Bunge – Кина, Кореја, Јапонија
  • Ajuga davisiana Kit Tan & Yildiz – Турција
  • Ajuga decaryana Danguy ex R.A.Clement – Мадагаскар
  • Ajuga decumbens Thunb. – Кореја[5] – Кина, Кореја, Јапонија, Тајван, Рјукју
  • Ajuga dictyocarpa Hayata – - Кина, Виетнам, Тајван, Острови Рјукју
  • Ajuga fauriei H.Lév. & Vaniot – Кореа
  • Ajuga flaccida Baker – Мадагаскар
  • Ajuga forrestii Diels – Кина, Тибет, Непал
  • Ajuga genevensis L. –централна и јужна Европа, Кавказ; натурализиран во Северна Америка
  • Ajuga grandiflora Stapf – Јужна Австралија
  • Ajuga incisia Maxim – Островот Хоншу во Јапонија
  • Ajuga integrifolia Buch.-Ham. –централна и источна Африка, јужна Азија (Саудиска Арабија, Иран, Индија, Кина, Индонезија, итн.), Нова Гвинеја
  • Ajuga iva (L.) Schreb. – Медитеранскиот регион од Канарските Острови и Мадејра до Турција и Палестина
  • Ajuga japonica Miq. – Јапонија
  • Ajuga laxmannii (Murray) Benth. – југоисточна Европа од Чешка до Грција; Турција, Кавказ
  • Ajuga leucantha Lukhoba – Уганда, ДРК, ​​Етиопија
  • Ajuga linearifolia Pamp. – Кина
  • Ajuga lobata D.Don – Кина, Непал, Бутан, Асам, Мјанмар
  • Ajuga lupulina Maxim. - Кина, Непал, Бутан, Асам
  • Ajuga macrosperma Wall. ex Benth. – Кина, Непал, Бутан, Асам, северна и источна Индија, северна Индокина
  • Ajuga makinoi Nakai – Островот Хоншу во Јапонија
  • Ajuga mollis Gladkova – Крим
  • Ajuga multiflora Bunge – Корејска пирамидална труба[5] – Кина, Кореја, регионот Чита во Сибир, Амур, Приморје
  • Ajuga nipponensis Makino – Кина, Кореја, Јапонија, Виетнам, Тајван
  • Ajuga novoguineensis – Нова Гвинеја
  • Ajuga nubigena Diels - Тибет, Сечуан, Јунан
  • Ajuga oblongata M.Bieb. – Ирак, Кавказ
  • Ajuga oocephala Baker – Мадагаскар
  • Ajuga ophrydris Burch. ex Benth. – Јужна Африка, Свазиленд, Лесото
  • Ajuga orientalis L. – источен Медитеран
  • Ajuga ovalifolia Bureau & Franch. – Кина
  • Ajuga palaestina - Палестина (Регион), Турција[6]
  • Ajuga pantantha Hand.-Mazz. – Јунан
  • Ajuga parviflora Benth. – Авганистан, Пакистан, северна Индија, Непал
  • Ajuga piskoi Degen & Bald. – Албанија, Југославија
  • Ajuga postii Briq. – Турција
  • Ajuga pygmaea A.Gray – Кина, Јапонија, Тајван, Островите Рјукју
  • Ajuga pyramidalis L. – централна + јужна Европа
  • Ajuga relicta P.H.Davis – Турција
  • Ajuga reptans L. – Европа, Алжир, Тунис, Иран, Турција, Кавказ; натурализиран во Нов Зеланд, Северна Америка и Венецуела
  • Ajuga robusta Baker – Madagascar
  • Ajuga salicifolia (L.) Schreb. – Балкан, Крим, јужна Русија, Турција
  • Ajuga saxicola Assadi & Jamzad –Иран
  • Ajuga sciaphila W.W.Sm..- југозападна Кина
  • Ajuga shikotanensis Miyabe & Tatew – Јапонија, Курилските Острови
  • Ajuga sinuata R.Br. – Нов Јужен Велс
  • Ajuga spectabilis Nakai – Korean bugle[5] – Кореја
  • Ajuga taiwanensis Nakai ex Murata – Тајван, Острови Рјукиу, Филипини
  • Ajuga tenorii C.Presl in J.S.Presl & C.B.Presl – Италија
  • Ajuga turkestanica (Regel) Briq. – Таџикистан, Узбекистан
  • Ajuga vesiculifera Herder – Курдисан
  • Ajuga vestita Boiss. – Турција, Иран
  • Ajuga xylorrhiza Kit Tan – Турција
  • Ajuga yesoensis Maxim. ex Franch. & Sav. – Јапонија
  • Ajuga zakhoensis Rech.f. – Ирак

Галерија

[уреди | уреди извор]

Наводи

[уреди | уреди извор]
  1. ↑ „Ajuga“. Flora of China.
  2. ↑ C. F. Leyel (1946). Compassionate Herbs. Faber and Faber Limited.
  3. ↑ "Флора на Македонија">Владо Матевски: Флора на РС Македонија, Том 2, св. 2, МАНУ, Скопје, 2021, стр. 206-202
  4. ↑ „Ajuga L. | Plants of the World Online | Kew Science“. Plants of the World Online (англиски). Посетено на 2026-03-10.
  5. 1 2 3 English Names for Korean Native Plants (PDF). Pocheon: Korea National Arboretum. 2015. стр. 345. ISBN 978-89-97450-98-5. Архивирано од изворникот (PDF) на 25 May 2017. Посетено на 24 December 2016 – преку Korea Forest Service.
  6. ↑ „Ajuga chamaepitys subsp. Palaestina (Boiss.) Bornm“.
Преземено од „https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=Ajuga&oldid=5546620“