Abies pinsapo
| Шпанска елка | |
|---|---|
 | |
| Шпанска елка во Сиер де лас Ниевес, Шпанија | |
| Научна класификација [ у ] | |
| Царство: | Растенија |
| Оддел: | Четинари |
| Класа: | Четинари (класа) |
| Ред: | Боровидни |
| Семејство: | Борови |
| Род: | Abies |
| Вид: | Шпанска елка |
| Научен назив | |
| Abies pinsapo Boiss. | |
 | |
| Native range ✖ Isolated population (var. pinsapo)
Native range ▲ Isolated population (var. marocana) | |
| Синоними[2] | |
|
Picea pinsapo (Boiss.) Loudon | |
Abies pinsapo, шпанска ела — вид дрво од семејството Pinaceae,[3] по потекло од Јужна Шпанија и Северно Мароко.[4] Поврзана со други видови средоземни ели, се појавува на надморска височина од 900 до 1800 метри во Сиера де Гразалема во покраината Кадис и Сиера де лас Ниевес и Сиера Бермеха, обете во близина на Ронда во покраината Малага.[5] Во Мароко, ограничено е на планините Риф на надморска височина од 1.400 до 2.100 метри на Џебел Тисука и Џебел Тасаот. Научното име pinsapo е од шпанското име за видот.
Опис
[уреди | уреди извор]Abies pinsapo е зимзелено четинарско растение кое расте до 20-30 метри во висина, со стожеста круна, која често станува неправилна со возраста. Листовите се долги 1,5-2 см, распоредени радијално околу изданоците и се силно сивобели, бледо синозелени, со широки ленти од белузлав восок од двете страни. Шишарките се цилиндрични, со должина од 9 до 18 см. Тие се зелени до розово-виолетови пред зрелоста и имаат мазна површина, со кратки лушпи од прицветници кои не штрчат. Кога созреваат, тие се распаѓаат за да ги ослободат крилестите семиња.
Постојат два подвида:
- Abies pinsapo subsp. pinsapo Boiss. – Јужна Шпанија.
- Abies pinsapo subsp. marocana (Trab.) Emb. & Maire – Северно Мароко.
Мароканскиот подвид, мароканската елка, се разликува по тоа што листовите се помалку силно сиви и шишарките се малку подолги, 11–20 см. Понекогаш се смета како посебен вид, Abies marocana.[6]
Зачувување
[уреди | уреди извор]И покрај најдобрите напори за зачувување и пошумување кои значително го зголемиле изобилството на шпанска елка, таа сè уште се соочува со неколку закани како што се пожари, урбани проекти, ерозија, прекумерен број посетители и туристи итн.
Одгледување
[уреди | уреди извор]Сортите A. pinsapo 'Aurea' [7] (до 8 метри, со златен нов изданок) и A. pinsapo 'Glauca' [8] (до 12 метри и повеќе, со сивозелени листови) ја добиле наградата за градинарски заслуги на Кралското хортикултурно друштво.
Галерија
[уреди | уреди извор]
Лисја и шишарки во Сиера Бермеха
Лисја, Сиера де Гразалема
„Pinsapo de las Escaleretas“, најголемиот познат примерок, во Сиера де лас Ниевес
Деблото на „Pinsapo de las Escaleretas“
Поленови шишарки, во Сиера де лас Ниевес
Подвид marocana, Таласемтане, Мароко
Шишарка на подвидот marocana, со смола
_10.JPG)
.jpg)
Наводи
[уреди | уреди извор]- ↑ Arista, A.; Alaoui, M.L.; Knees, S.; Gardner, M. (2011). „Abies pinsapo“. Црвен список на загрозени видови. 2011. doi:10.2305/IUCN.UK.2011-2.RLTS.T42295A10679577.en. Посетено на 12 November 2021. Занемарен непознатиот параметар
|article-number=(help) - ↑ „Abies pinsapo Boiss“. Plants of the World Online. The Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew. n.d. Посетено на September 6, 2020.
- ↑ „Abies pinsapo Boiss“. World Flora Online. The World Flora Online Consortium. n.d. Посетено на September 6, 2020.
- ↑ Alizoti, P.G.; Fady, B.; Prada, M.A.; Vendramin, G.G (2009). „Mediterranean firs - Abies spp“ (PDF). EUFORGEN Technical Guidelines for Genetic Conservation and Use. Архивирано од изворникот (PDF) на 2016-10-20. Посетено на 2016-10-19.
- ↑ „Abies pinsapo - EUFORGEN European forest genetic resources programme“. EUFORGEN European forest genetic resources programme. Посетено на 2025-04-06.
- ↑ „Abies marocana - EUFORGEN European forest genetic resources programme“. EUFORGEN European forest genetic resources programme. Посетено на 2025-04-06.
- ↑ „Abies pinsapo 'Aurea'“. Royal Horticultural Society. Посетено на 20 December 2017.
- ↑ „Abies pinsapo 'Glauca'“. RHS. Посетено на 27 February 2020.
Надворешни врски
[уреди | уреди извор]
Abies pinsapo на Ризницата ?
Abies pinsapo на Викивидовите ?- Туристички информации за Сиер де Грасалема (на шпански)
|
|