Шведска политика

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето

Политиката на Шведска се одвива во рамка на парламентарна претставничка демократска уставна монархија . Извршната власт ја врши владата, предводена од премиерот на Шведска. Законодавната власт е доделена и на владата и на парламентот, избрани во мулти-партиски систем. Судството е независно, именувано од владата и вработено до пензионирање. Шведска формално е монархија со монарх кој има симболична моќ.

Шведска има типична Западно-европска историја на демократија, почнувајќи со стариот период на Викингзите, Тинг изборот на кралеви, завршувајќи со наследна кралска моќ во 14 век, бидејќи стана повеќе или помалку демократски зависност од општите европски трендови. Сегашниот демократски режим е производ на стабилен развој на последователно додадени демократски институции воведени во текот на 19 век до 1921 година, кога беше воведено правото на глас на жените. Владата на Шведска се придржува до парламентаризмот - де јуре од 1975 година, де факто од 1917 година.

Од Големата депресија, во шведската национална политика со голема мера е доминантна Социјалдемократската работничка партија, која има мнозинство представници во парламентот од 1917 година.

Устав[уреди | уреди извор]

Уставот на Шведска се состои од четири основни закони. Најважен е Инструментот на Владата од 1974 година, кој ги поставува основните принципи на политичкиот живот во Шведска, дефинирајќи ги правата и слободите. Актот за наследување од 1809 година е договор меѓу стариот Риксдаг на имотите и Домот на Бернадот со кој се регулираат нивните права да пристапат на шведскиот трон.

Четирите основни закони се:

  • Инструмент на Владата (1974)
  • Акт за наследување (1809)
  • Закон за слобода на печатот (1766)
  • Основен закон за слобода на изразување (1991)

Монархија[уреди | уреди извор]

Извршна власт[уреди | уреди извор]

Шеф на Влада[уреди | уреди извор]

  • Премиерот на Шведска е номиниран од претседателот на Риксдагот и избран преку негативен парламентаризам. Тоа значи дека кандидатот за премиер се потврдува доколку помалку од 175 пратеници гласаат „против“, без разлика на бројот на гласови „за“ или воздржани.[1]
  • По долгиот процес на формирање влада како резултат на општите избори одржани на 9 септември 2018 година, Стефан Лофвен од Шведската социјалдемократска партија беше реизбран за премиер на Шведска за втор мандат на новиот парламент на 18 јануари 2019 година, откако првично бил сменет од парламентот. Заедно со Партијата на зелените, Лофвен претседава со малцинска влада која се потпира на довербата и снабдувањето од Центалната Партијата и либералците.
  • Заменик-премиер е Изабела Ловин од Партијата на зелените.[2]

Влада[уреди | уреди извор]

Највисоката извршна власт на државата е доделена на Владата, која се состои од премиер и 22 министри кои раководат со министерствата. Министрите гии назначува премиерот. Премиерот е номиниран од претседателот и назначен по гласањето во самиот Риксдаг. Монархот не игра никаква улога во овој процес..Пример за моќта што законодавецот и ја дал на Владата е усвојувањето на буџетот во Риксдагот. Предлогот на Владата за буџетот е усвоен, освен ако мнозинството од членовите на Риксдагот не гласаат против.

Законодавна власт[уреди | уреди извор]

Риксдаг има 349 членови, кои се избираат на секои 4 години. Изборите се одржуваат од септември до средината на јуни.

Риксдаг во Стокхолм
Внатре во Риксдагот

Законодавството може да биде иницирано од Кабинетот или од членовите на Риксдагот. Членовите се избираат врз основа на пропорционалната застапеност со мандат од четири години. Риксдагот може да го измени Уставот на Шведска, но само со одобрување од мнозинството и потврда по следните општи избори.

Шведската социјалдемократска партија игра водечка политичка улога од 1917 година, кога реформистите ја покажаа својата сила и револуционерите ја напуштија партијата. По 1932 година, социјалдемократите доминираа во кабинетите. Само пет општи избори (1976, 1979, 1991, 2006 и 2010 година) им доделија доволно места на централно-десничарите во Риксдаг за да формираат влада. Ова се смета за една од причините за шведската повоена социјалистичка држава.

Политички партии и избори[уреди | уреди извор]

Општите избори се одржуваат заедно со локалните и регионалните избори на секои четири години. Последните избори се одржаа на 11 септември 2018 година.

Судство[уреди | уреди извор]

Шведското право, се потпира на германското, римското и англо-американското право, затоа не е ниту кодифицирано како во Франција и другите земји кои се под влијание на Наполеоновиот законик, ниту е зависно од судска практика како во Соединетите Американски Држави.

Политичари[уреди | уреди извор]

Шведска има историја на силно политичко вклучување од страна на обични луѓе преку нејзините „популарни движења“, најуспешни се синдикатите, женските движења и - од неодамна - спортското движење . Излезноста на изборите во Шведска отсекогаш била во водство кога се прават меѓународни споредби, иако опаднала во последните децении и изнесува околу 87%.

Некои шведски политички фигури кои станаа познати ширум светот се Џо Хил, Карл Скоглунд, Раул Валенберг, Фолке Бернадот, Даг Хамаршелд, Улоф Палме, Карл Билт, Ханс Бликс и Ана Линд.

Според истражувањето на социологот Џени Хансон,[3] шведските национални парламентарци имаат просечно работно време од 66 часа во неделата, вклучувајќи ги и страничните обврски. Истражувањето на Хансон известува и дека просечен шведски парламентарец спие 6,5 часа.

Административна поделба[уреди | уреди извор]

Шведска е поделена на 21 област. Во секоја област има административен одбор на округот и окружен совет . Секоја област содржи неколку општини, вкупно се 290.

Стокхолм е главен град на Шведска. Кралот, Риксдагот и Владата имаат постојано седиште во главниот град.

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Regeringskansliet, Regeringen och (2014-11-05). „Så bildas regeringen“. Regeringskansliet (шведски). Посетено на 2019-11-18.
  2. Sverige har fått en ny regering (шведски), SE: Riksdagen, 2 October 2014, Stefan Löfven (S) är ny statsminister i en minoritetsregering som består av Socialdemokraterna och Miljöpartiet..
  3. Hansson, Jenny (2008). „De Folkvaldas Livsvillkor“ (PDF) (шведски). Umea University. Архивирано од изворникот (PDF) на 2009-03-03.

 

Надворешни врски[уреди | уреди извор]