Шак

Од Википедија — слободната енциклопедија
Шак
Κομνηνάδες
Шак is located in Грција
Шак
Шак
Местоположба во областа
Шак во рамките на Нестрам (општина)
Шак
Местоположба на Шак во Костурскиот округ и областа Западна Македонија
Координати: 40°31.9′N 20°59.50′E / 40.5317° СГШ; 20.99167° ИГД / 40.5317; 20.99167Координати: 40°31.9′N 20°59.50′E / 40.5317° СГШ; 20.99167° ИГД / 40.5317; 20.99167
ЗемјаГрција
ОбластЗападна Македонија
ОкругКостурски
ОпштинаНестрам
Општ. единицаАкритес
Надм. вис.&10000000000000912000000912 м
Население (2011)[1]
 • Вкупно78
Часовен појасEET (UTC+2)
 • Лете (ЛСВ)EEST (UTC+3)

Шак (грчки: Κομνηνάδες, Комнинадес; до 1927 г. Σιάκι, Сјаки, албански: Shagu) — село во Нестрамско, Егејска Македонија, денес во општината Нестрам во областа Западна Македонија, Грција.

Географија[уреди | уреди извор]

Селото се наоѓа на 25 км западно од градот Костур, во подножјето на планината Алевица по која оди границата со Албанија.[2] На север Шак се граничи со Брачани, на југ со Ревани, на исток со Долно Папратско и Горно Папратско, а на запад со Пончара. До 1923 г. селото било сочинето од следниве маала: Ватан (Vatan/i), Горно Маало (Mëhalla e Lartme), Долно Маало (Mëhalla Poshtme) и Коч-маало (Mëhalla Koçillerë).[3]

Историја[уреди | уреди извор]

Во Отоманското Царство[уреди | уреди извор]

Ова место порано било македонско, што се гледа од повеќе топоними во селото, но во даден период мештаните се истиснати и/или претопени од Албанци. Се смета дека името потекнува од албанското Shën Jak (Шен Јак), т.е. Свети Јаков, кое постепено се слеало во Шак.[4] Може да се претпостави дека „Св. Јаков“ била црква или друг вид на христијанско свето место пред албанизацијата на селото.

Во селото има зачувана куќа од 1880 г.[5]

На крајот на XIX век Шак било албанско муслиманско село. Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 Шак имал 550 жители Арнаути муслимани.[6]

На Етнографската карта на Битолскиот Вилает од 1901 г. Шак е претставен како чисто „турско“ село во Костурската каза на Горичкиот санџак со 80 куќи.[7] Истовремено Шак е означен како чисто албанско муслиманско село во Горичката каза на Горичкиот санџак со 20 куќи.[8]

Во 1902 г. изедникот Зулфо од Шак е убиен од ВМОРО во Косинец.[9]

За време на Илинденското востание селото испратило башибозук кој ги палел и пљачкосувал соседните македонски села.[10]

Грчка статистика од 1905 г. го претставува селото како „турско“ со 600 жители.[11] Во тоа време муслиманското население неретко се нарекувало „турско“ без оглед на етничката припадност.

На етничката карта на Костурското братство за 1912 г. Шакъ се води како албанско село.[12]

Пред 1923 г. во селото живееле следниве семејства: Бекирановци (Beqiranj), Чековци (Cekaj), Доколовци (Dokollarë), Хоџовци (Hoxhanj), Јаевци (Jajai), Карамановци (Karamanë), Лупачевци (Llupaçe), Маледевци (Maledhi), Менгеровци (Mangerrë), Манлиневци (Manllinj), Муладилетовци (Mulladilet), Наковци (Nako/t), Ќуланевци (Qylanet), Шејлевци (Shejlerë), Топалевци (Topalli), Џаџолиновци (Xhaxhollinjtë), Џуровци (Xhurre) и Џуралиновци (Xhurrallinj).[3]

Во Грција[уреди | уреди извор]

За време на Балканските војни селото било окупирано од грчка војска и во 1913 г. влегло во состав на Грција согласно Букурешкиот договор. Таа година населението броело 632 жители, кои во 1920 г. се зголемиле на 690.[2]. Во 1924 г. жителите на Шак се иселени во Албанија, а на нивно место се доведени грчки доселеници од Турција, кои во 1928 г. броеле 244 лица[13] или според други податоци 67 семејства сочинети од 266 лица.[14]

Во 1926 г. селото е преименувано во Комнинадес.[15]

Во 1932 г. на местото на џамијата е изградена црквата „Рождество на пресв. Богородица“.[5]

За време на Граѓанската војна жителите на селото пребегале во посигурни села.[2] 27 деца се изнесени од државата како деца-бегалци.[16] По нормализирањето на состојбата бројот на жители опаднал бидејќи многу жители се преселиле во напуштените македонски села чија земја е поплодна.[2]

Месности во Шак преименувани со службен указ на 5 мај 1969 г.
Име Грчки Ново име Грчки Опис
Ликтомал[18] Λικταμὰλ Плая Πλαγιὰ[19] месност ЈИ од Шак[18]
Мухтар Орман Μουχτὰρ Ὀρμάν Дасаки Δασάκι[19]

Население[уреди | уреди извор]

Еве преглед на населението во сите пописни години, од 1940 г. до денес:

Година 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
Население 423 246 275 146 193 151 158 78
Извор за 1940-1991 г.: Т. Симовски, Населените места во Егејска Македонија

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. „Попис на населението од 2011 г. Трајно население“. Државен завод за статистика на Грција.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Симовски, Тодор Христов (1998). Населените места во Егеjска Македониjа (PDF). II дел. Скопjе: Здружение на децата-бегалци од Егејскиот дел на Македонија, Печатница „Гоце Делчев“. стр. 48. ISBN 9989-9819-6-5.
  3. 3,0 3,1 3,2 Rrapaj, Fatos Mero (1995). Fjalori Onomastik i Epirit. Eurorilindja (албански). Tiranë: Eurorilindja. стр. 507.
  4. Koçillari, Hysen (2014). Trashëgimia shpirtërore e Devollit: vështrim studimor dhe përmbledhje folklorike : Balada, ninulla, këngë, valle e valle të kenduara - zakone e rite (албански). Korçë: Libraria Kotti. ISBN 9789928167163. Shagu, fshat shqiptar në lindje Braçanjit e Ponçarës, sot në Greqi, që sipas evoluimeve gjuhësore spjegohet me origjinë nga shenjti Jakov, pra Shënjaku që gradualisht përfundoi në formën e sotme.
  5. 5,0 5,1 Предлошка:Цитат уеб
  6. Кѫнчовъ, Василъ (1900). Македония. Етнография и статистика. София: Българското книжовно дружество. стр. 266. ISBN 954430424X.
  7. Михајловски, Роберт, уред. (2017). Етнографска карта на Битолскиот вилает (PDF). Каламус. стр. 101.
  8. Михајловски, Роберт, уред. (2017). Етнографска карта на Битолскиот вилает (PDF). Каламус. стр. 87.
  9. Бистрицки (1919). Българско Костурско (PDF). Ксанти: Издава Костурското Благотворително Братство „Надежда“ в гр. Ксанти. Печатница и книжарница „Родопи“. стр. 38.
  10. Нединъ (1910). Спомени отъ една обиколка прѣзъ 1903 година (PDF). Скопие: Хафъзъ паша. стр. 76.
  11. Mapping Migration in Kastoria, Macedonia. Komminades[мртва врска].
  12. Костурско. Софија: Издание на Костурското братство. 1940.
  13. Mapping Migration in Kastoria, Macedonia. Dipotamia., Архивирано од изворникот на 2007-07-26, Посетено на 2008-02-25
  14. Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928, Архивирано од изворникот на 20 јуни 2012, Посетено на 20 јуни 2012
  15. Δημήτρης Λιθοξόου. Μετονομασίες των οικισμών της Μακεδονίας 1919 - 1971, Архивирано од изворникот на 20 јуни 2012, Посетено на 20 јуни 2012
  16. Mapping Migration in Kastoria, Macedonia. Komminades.[мртва врска]
  17. Информатори: Риза Шериф Манлиу, 75-годишен, неписмен земјоделец, Риза Емин Топали, 72-годишен, неписмен земјоделец, и Муслим Џафер Џури, 80-годишен, неписмен земјоделец — тројцата од Шак, иселени во 1923 г., на 7 август 1976 г. жители на Бичкани, Лушње.
  18. 18,0 18,1 По топографска карта М1:50 000, издание 1980-1985 „Генеральный штаб“
  19. 19,0 19,1 „Διατάγματα. Β. Διάταγμα ΥΠ' Αριθ. 266. Περὶ μετονομασίας συνοικισμὤν, κοινοτήτων καὶ θέσεων“ (PDF). Εφημερίς της Κυβερνήσεως του Βασιλείου της Ελλάδος. Εν Αθήναις: Ἐκ τοῦ Εθνικού Τυπογραφείου. Τεύχος Πρώτον (Αριθμός Φύλλου 79): 712. 1969. Занемарен непознатиот параметар |month= (help)