Чипевјански јазик

Чипевјански
дене сулине ᑌᓀᓱᒼᕄᓀ Dëne Sųłiné
Застапен во	Канада
Подрачје	северна Алберта, Саскачеван, Манитоба; јужни Северозападни Територии и Нунавут
Народ	Чипевјанци
Говорници	11.900  (2006)
Јазично семејство	денеенисејско? на-дене атабасканско северноатабасканско чипевјански
Јазични кодови
ISO 639-2	chp
ISO 639-3	chp

Чипевјански јазик или дене сулине (ᑌᓀᓱᒼᕄᓀ, Dëne Sųłiné) — јазик од северноатабасканското семејство што го говорат Чипевјанците во средна Канада. Има преку 11.000 говорници во Канада, претежно во Саскачеван, Алберта и Северозападните Територии, но важи за службен јазик само во Северозападните Територии, заедно со уште 8 домородни јазици: кри, кучешкобочниот, гвичинскиот, инуктитут, инуинактун, инувиалуктун, севернослејвискиот и јужнослејвискиот.

Гласови

Согласки

Јазикот има 39 согласки:

		Bilabial	Меѓу- забни	Забни		Задно- венечни	Задно- венечни/Ресични		Гласилни
				средни	странични		прости	уснени
Носни		m m		n n
Избувни	прости	b p		d t			g k	gw kʷ
	приздивни			t tʰ			k kʰ	kw kʷʰ
	исфрлени			tʼ tʼ			kʼ kʼ	kwʼ kʼʷ	ɂ ʔ
Слеани	прости		ddh tθ	dz ts	dl tɬ	j tʃ
	приздивни		tth tθʰ	ts tsʰ	tł tɬʰ	ch tʃʰ
	исфрлени		tthʼ tθʼ	tsʼ tsʼ	tłʼ tɬʼ	chʼ tʃʼ
Струјни	безвучни		th θ	s s	ł ɬ	sh ʃ	hh χ	hhw χʷ	h h
	звучни		dh ð	z z	l ɮ	zh ʒ	gh ʁ	ghw ʁʷ
Трепетни				r r

„Задновенечните“ струјни согласки се всушност ресични.

Самогласки

Чипевјанскиот има 6 вида на самогласки.

	Предни	Средни	Задни
Затворени	i i		u u
Полузатворени	ë/e e		o o
Полуотворени	e ɛ
Отворени		a a

Највеќето самогласки можат да бидат

• устени или носни
• кратки или долги

Поради тоа, чиевјанскиот има 18 фонемски самогласки:

		Предна		Средна		Задна
		кратки	долги	кратки	долги	кратки	долги
Затворени	устени	i	iː			u	uː
	носни	ĩ	ĩː			ũ	ũː
Полузатворени		e				o
Полуотворени	устени	ɛ	ɛː
	носни	ɛ̃	ɛ̃ː
Отворени	устени			a	aː
	носни			ã	ãː

Јазикот има и 9 устени и носни дифтонзи од обликот самогласка + /j/.

	Предни		Средни		Задни
	устени	носни	устени	носни	устени	носни
Затворени					uj	ũj
Средни	ej	ẽj	əj		oj	õj
Отворени			aj	ãj

Тон

Јазикот има два тона:

• висок
• низок

Поврзано

• Атабаскански јазици

Надворешни врски

• Чипевјански јазик - Ethnologue (англиски)
• Нашите јазици: дене Архивирано на 18 декември 2005 г. - Индиски културен центар на Саскачеван (англиски)

Bibliography

• Cook, Eung-Do. (2004). A Grammar of Dëne Sųłiné (Chipewyan). Algonquian and Iroquoian Linguistics - Special Athabaskan Number, Memoir 17. Winnipeg: Algonquian and Iroquoian Linguistics. ISBN 0-921064-17-9.
• Cook, Eung-Do. 2006. "The Patterns of Consonantal Acquisition and Change in Chipewyan (Dene Suline)". International Journal of American Linguistics. 72, no. 2: 236.
• De Reuse, Willem. 2006. "A Grammar of Dene Suline (Chipewyan) (Cook)". International Journal of American Linguistics. 72, no. 4: 535.
• Elford, Leon W. Dene sųłiné yati ditł'ísé = Dene sųłiné reader. Prince Albert, SK: Northern Canada Mission Distributors, 2001. ISBN 1-896968-28-7
• Gessner, S. 2005. "Properties of Tone in Dene Suline". Amsterdam Studies in the Theory and History of Linguistic Science. Series IV, Current Issues in Linguistic Theory. 269: 229-248.
• Gordon, Raymond G., Jr. (Ed.). (2005). Ethnologue: Languages of the World (15th ed.). Dallas, TX: SIL International. ISBN 1-55671-159-X. (Online version: http://www.ethnologue.com).
• Li, Fang-Kuei. (1946). Chipewyan. In C. Osgood & H. Hoijer (Eds.), Linguistic Structures of Native America (pp. 398–423). New York: The Viking Fund Publications in Anthropology (No. 6). (Reprinted 1963, 1965, 1967, & 1971, New York: Johnson Reprint Corp.).