Чашата на Нестор (митологија)

Нестор ја држи својата чаша, илустрација од 16 век.

Во грчката митологија, Несторовата чаша претставува легендарен пехар изработен од злато, кој служел за мешање на пијалаци и единствено му припаѓал на херојот Нестор. Овој предмет се споменува во „Илијада“, а веројатно се појавува и во други дела од епскиот циклус.

Иако неговото појавување во „Илијада“ е кратко, чашата добила големо внимание од античките коментатори на Хомер. Тие ја толкувале нејзината форма, материјал и симболика, гледајќи ја како знак на Несторовата посебност и авторитет.

Таканаречената „Несторова чаша“ од Микена, 16 век п.н.е., Национален археолошки музеј, Атина.

Оваа чаша, не треба да се меша со вистинската златна чаша која била ископана во Микена во 1876 година, која општо е позната како „Несторова чаша“ и има сличности и разлики со оригиналниот предмет.

Епски циклус

Несторовата чаша е опишана во Книга 11 од „Илијада“. Махаон, синот на Асклепиј, е повреден од Парис и однесен назад во грчкиот логор од Нестор; во чашата му е подготвен лековит пијалок. Чашата е опишана во шест реда.

πὰρ δὲ δέπας περικαλλές, ὃ οἴκοθεν ἦγ᾽ ὁ γεραιός, χρυσείοις ἥλοισι πεπαρμένον: οὔατα δ᾽ αὐτοῦ τέσσαρ᾽ ἔσαν, δοιαὶ δὲ πελειάδες ἀμφὶς ἕκαστον χρύσειαι νεμέθοντο, δύω δ᾽ ὑπὸ πυθμένες ἦσαν. ἄλλος μὲν μογέων ἀποκινήσασκε τραπέζης πλεῖον ἐόν, Νέστωρ δ᾽ ὁ γέρων ἀμογητὶ ἄειρεν. —Предлошка:Iliad

Имаше и чаша од ретка изработка што старецот ја донесе со себе од дома, украсена со златни украси; имаше четири рачки, на секоја од нив имаше по два златни гулаби што се хранеа, и имаше две ногарки за стоење. Тешко дека некој друг би можел да ја подигне од масата кога беше полна, но Нестор можеше да го стори тоа доста лесно. — Преведено од Семјуел Батлер, 1898 година.

Покрај описот што се наоѓа во „Илијада“, се претпоставува дека чашата на Нестор можеби се појавувала и на други места во епскиот циклус. Стефани Вест истакнува дека некогаш постоела поетска збирка посветена на херојските подвизи на Нестор во неговата младост, во која можеле да се најдат повеќе информации за оваа легендарна чаша. Питер Алан Хансен, пак, сугерира дека чашата можеби се споменувала во Киприја, веројатно во епизодата позната од цитат кај Атенеј, каде Нестор му дава совет на Менелај по киднапирањето на Елена Дополнително, натпис од 8 век п.н.е. на една чаша пронајдена во Питекусаи се однесува на митолошката чаша на Нестор. Сепак, во натписот нема ништо што директно ја поврзува со нејзиното појавување во „Илијада“. Стивен Ловенстам затоа претпоставува дека авторот на натписот ја познавал Несторовата чаша од друг извор, а не од самиот еп.

Толкување

И покрај релативно краткиот опис кој е даден во „Илијада“ – само шест реда, во споредба со околу 130 што го опишуваат Ахиловиот штит во Книга 18 – во антиката, чашата била предмет на големо внимание.

Античките критичари кои пишувале за „Илијада“ биле особено заинтересирани за три аспекти на Несторовата чаша: нејзината големина, причината зошто само Нестор можел да ја крене, и украсите во облик на гулаби на нејзините рачки. Уште во 5 век п.н.е., научници како Главкон, Антистен и Стесимброт се осврнале на прашањето зошто Нестор бил единствениот што можел да ја крене својата чаша. Овој проблем продолжил да се разгледува низ целата антика, сè до времето на Порфириј, кој го вклучил во своите Хомерски прашања. Гулабите биле дискутирани од Асклепијад од Мирлеја и го привлекле Мартијал, кој ги споменува во својот опис на Несторовата чаша во песната 8.6.

Според Атенеј, граматичарот Дионисиј Тракс нарачал сребрена реплика на чашата на Нестор.

Литература

• Gaunt, Jasper (2017). „Nestor's Cup and its Reception“. Во Slater, Niall W. (уред.). Voice and Voices in Antiquity. Brill. ISBN 9789004327306.
• Hansen, P. A. (1976). „Pithecusan Humour: The Interpretation of "Nestor's Cup" Reconsidered“. Glotta. 54 (1).
• Lowenstam, Steven (1997). „Talking Vases: the Relationship between the Homeric Poems and Archaic Representations of Epic Myth“. Transactions of the American Philological Association. 127.
• . Leiden.
• West, Stephanie (1994). „Nestor's Bewitching Cup“. Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik.