Црн бор
| Црн бор | |
|---|---|
 | |
| Pinus nigra subsp. nigra | |
| Научна класификација [ у ] | |
| Непознат таксон (попр): | Pinus |
| Вид: | Црн бор |
| Научен назив | |
| Pinus nigra J.F.Arnold | |
 | |
| 1: Pinus nigra subsp. nigra (1a: var. nigra, 1b: var. pallasiana, 1c: var. caramanica). 2: Pinus nigra subsp. salzmannii (2a: var. salzmannii, 2b: var. corsicana, 2c: var. mauretanica) | |
Црн бор (науч. Pinus nigra) ― умерено варијабилен вид бор, кој се среќава низ Јужна Европа од Пиринејскиот Полуостров[2] и Долна Австрија до источниот Медитеран, на анадолскиот полуостров Турција, Корзика и Кипар, како и Крим и во високите планини на Северозападна Африка. Расте и во Македонија.
Опис
[уреди | уреди извор]Pinus nigra е големо зимзелено дрво, кое расте до 40 метри. Кората му е темносива до темнокафеава. Пупките се јајцевидни или цилиндрично јајцевидни, заострени, слабо смолести. Младите гранчиња се голи, светлокафеави до портокалово кафеави. Игличките по две во снопче, долги 8- 15 см, широки 1-2 мм, светло или темнозелени, тврди, на врвот остри. Шишарките се собрани по 2-4, јајцевидни, долги 4-8 см, широки 2-4 см. Семенките се долги 5-7 мм, сиви и со кафеави флеки, а крилото е долго до 25 мм.[3]
Шишарки
Подвид
Подвид subsp. laricio
Семки од шишарката
Таксономија
[уреди | уреди извор]Видот е поделен на два подвида, секој понатаму поделен на три варијанти. Некои авторитети (на пр. Flora Europaea) третираат неколку од варијантите како подвид, но ова ја одразува традицијата, а не вистинската таксономија, бидејќи разликите меѓу таксоните се мали.
Подвидови
[уреди | уреди извор]- P. nigra subsp. nigra на исток од опсегот, од Австрија, североисточна и централна Италија, источно до Крим и Турција. Иглите се цврсти, крути, 1,5-2 мм дијаметар, со 3-6 слоја на хиподермални клетки со дебели ѕидови.
- P. nigra subsp. nigra var. nigra (син. Pinus nigra var. austriaca, Pinus nigra subsp. dalmatica) (австриски бор): Австрија, Балкан (освен јужна Грција).
- P. nigra subsp. nigra var. caramanica (турски црн бор): Турција, Кипар, јужна Грција.
- P. nigra subsp. nigra var. italica (италијански црн бор): централна Италија (Вилета Бареа, во Националниот парк Абруцо)
- P. nigra subsp. nigra var. pallasiana (син. Pinus nigra subsp. pallasiana) (кримски бор): Крим, Кипар.
- P. nigra subsp. salzmannii во западниот дел од опсегот, од јужна Италија до јужна Франција, Шпанија и Северна Африка. Иглите се тенки, пофлексибилни, дијаметар, со 1-2 слоја на тенкоѕидни хиподермални клетки.
- P. nigra subsp. salzmannii var. salzmannii (пиринејски бор): Пиринеи, Јужна Франција, Северна Шпанија.
- P. nigra subsp. salzmannii var. corsicana (син. Pinus nigra subsp. laricio, Pinus nigra var. maritima ) (корзикански бор): Корзика, Сицилија, Јужна Италија.
- P. nigra subsp. laricio
- P. nigra subsp. salzmannii var. mauretanica (црн бор на планините Атлас): Мароко, Алжир.
„Plants of the World Online“ и „The Gymnosperm Database“ прифаќаат пет подвида и една сорта.[4][5]
Распространетост и живеалиште
[уреди | уреди извор]Црниот бор е дрво од медитеранските шуми и грмушести предели. Поголемиот дел од опсегот е во Турција. Расте на повисоките надморски височини во екорегионот на мешани планински шуми на Јужните Апенини во јужна Италија и екорегионот на тиренско-јадрански склерофилни и мешани шуми на Сицилија. Постојат преостанати популации во екорегионот на медитерански четинари и мешани шуми во северозападна Африка, поточно во планините Риф во Мароко и планините Ходна во Алжир.[5]
Се наоѓа на надморска височина од 2000 метри, а најчесто од 250 до 1600 метри. Потребно е целосно сонце за да расте добро, не толерира сенка.
Во Македонија
[уреди | уреди извор]Во литературата се наведува дека во Македонија се присутни подвидовите: subsp. pallasiana, кој е многу чест, subsp. gocensis е многу редок, а subsp. nigra не е присутен во Македонија. Поголеми истражувања не се направени во Македонија за црниот бор, поради тоа не постои мапа на распространетост на територијата на Македонија, иако се знае дека црниот бор расте на повеќето планини во Македонија.[3]
Најстаро дрво
[уреди | уреди извор].jpg)
Најстариот црн бор во светот, кој се наоѓа во округот Баназ во Ушак, Турција, се проценува дека е стар 1.000 години. Има висина од 11 метри, со дијаметар од 3 метри, и обем од 9,6 метри.[6]
Наводи
[уреди | уреди извор]- ↑ Farjon, A. (2013). „Pinus nigra“. Црвен список на загрозени видови. 2013. doi:10.2305/IUCN.UK.2013-1.RLTS.T42386A2976817.en. Посетено на 19 November 2021. Занемарен непознатиот параметар
|article-number=(help) - ↑ „Jardim Botânico UTAD | Espécie Pinus nigra“. Jb.utad.pt. Архивирано од изворникот на 2023-05-15. Посетено на 2026-07-08.
- 1 2 Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 79, МАНУ, Скопје, 1985
- ↑ „Pinus nigra J.F.Arnold“. Plants of the World Online. Royal Botanic Gardens, Kew. Посетено на 13 February 2025.
- 1 2 Earle, Christopher J. „Pinus nigra (schwarzkiefer) description“. The Gymnosperm Database. Посетено на 13 February 2025.
- ↑ „Dünyanın en yaşlı ağacı Türkiye'de“ (турски).
Надворешни врски
[уреди | уреди извор] |
„Црн бор“ на Ризницата ? |
|