Церит
| Церит | |
|---|---|
 Церит – Бастнас – Топотип на депозит | |
| Општо | |
| Категорија | Силикатна минерална група |
| Формула | (Ce,La,Ca)9(Mg,Fe3+)(SiO4)6(SiO3OH)(OH)3 |
| Просторна група | R3c |
| Распознавање | |
| Боја | Бела до сивкасто бела |
| Хабитус | Масивна грануларна |
| Кристален систем | Тригонален |
| Цепливост | ништо |
| Прелом | Нерамномерно |
| Цврстина на Мосовата скала | 5 to 5.5 |
| Сјај | Стаклесто до смолесто |
| Огреб | Бела до сивкасто бела |
| Проѕирност | Субпроѕирен до непроѕирен |
| Специфична тежина | 4.7 to 4.86 |
| Оптички својства | Едноосијален (+) |
| Показател на прекршување | nω = 1.806 – 1.810 nε = 1.810 – 1.820 |
| Двојно прекршување | δ = 0.010 |
| Наводи | [1] |
Церитот е комплексна силикатна минерална група што содржи цериум, со формула (Ce,La,Ca)9(Mg,Fe3+)(SiO4)6(SiO 3OH)(OH)3. Содржината на цериум и лантан варира во зависност од видот богат со Ce (церит-(Ce)) и видот богат со La (церит-(La)). Анализата на примерок од карбонатитот на Планинскиот превој дал 35,05% Ce2O3 и 30,04% La2O3.[2]
Церитот првпат е опишан во 1803 година за појава во Бастнес во Вестманланд, Шведска. Видот богат со лантан, церит-(La) првпат е опишан за појава во масивот Хибина, полуостровот Кола, Русија во 2002 година.
Етимологија и историја
[уреди | уреди извор]Подоцнежниот церит (Ce) првпат бил откриен во 1750 година во близина на Бастнес во шведската општина Скинкатеберг. Аксел Фредерик Кронштет го нарекол минералот „волфрам“ поради неговата висока густина. Сепак, Карл Вилхелм Шеле не пронашол волфрам, елементот што го открил и кој се наоѓа во други волфрами, во рудата од Бастнес. Затоа го нарекол минералот „лажен волфрам“. Вилхелм фон Хизингер и Јакоб Берцелиус го испитале лажниот волфрам подетално користејќи хемиски методи и конечно сфатиле дека мора да содржи претходно непознат елемент, кој го нарекле цериум по џуџестата планета Церера. Според тоа, го нарекле минералот цериум.[3]
Церитот-(La), од друга страна, не бил откриен сè до 2001 година во тунелот Материјалнаја во долината Хакман кај Јукспор во Хибинските Планини во Русија. Минералот бил анализиран и опишан од Јаков А. Пахомовски, Јуриј П. Меншиков, Виктор Н. Јаковенчук, Грегори Ју. Ивањук, Сергеј В. Кривовичев и Питер Ц. Бернс.
Кристална структура
[уреди | уреди извор]Церит-(Ce) кристализира тригонално во просторната група R3c (просторна група бр. 161) со параметри на решетката a = 10,78 Å и c = 38,06 Å и 6 формулни единици по единична ќелија.[4]
Церит-(La) исто така кристализира тригонално во просторната група R3c (бр. 161), но со параметри на решетката a = 10,75 Å и c = 38,32 Å[6] и 6 формулни единици по единична ќелија.[5]
Поврзано
[уреди | уреди извор]Наводи
[уреди | уреди извор]- ↑ Mineralienatlas
- ↑ http://rruff.geo.arizona.edu/doclib/hom/ceritece.pdf Handbook of Mineralogy
- ↑ Lohs, Karlheinz (1980-12-31). Jöns Jacob Berzelius Skizzen aus einem beispielhaften Forscherleben (anläßlich seines 200. Geburtstages. De Gruyter. стр. 9–23. ISBN 978-3-11-250436-9.
- ↑ Strunz, Hugo; Nickel, Ernest H. (2001). Strunz mineralogical tables: chemical-structural mineral classification system (9th ed. изд.). Stuttgart: Schweizerbart. ISBN 978-3-510-65188-7.CS1-одржување: излишен текст (link)
- ↑ cerite, n.². Oxford University Press. 2024-07-18.
