Царски титуларник
„Царски титулярник“ (руски: Царский титулярник) или „Големата државна книга или Корен на руските владетели“ (руски: Большая государева книга или Корень российских государей) е ракопис од 1672 година, изработен под раководство на Артамон Матвејев, шеф на Посолскиот приказ (министерство за надворешни работи). Книгата била создадена по наредба на царот Алексеј Михајлович и му била подарена на 23 мај 1672 година. Таа служела како официјален дипломатски прирачник, но и како симбол на царската власт и престиж.
Ова дело е познато по својата уметничка вредност, со користење на акварел, позлата и александријска хартија, а било изработено од уметници од Кремљската оружарница, меѓу кои се истакнуваат Д. Лвов, И. Максимов и други.
Историски контекст
[уреди | уреди извор]„Царски титуларник“ бил создаден во период кога Руското царство се стремело да го зајакне својот меѓународен престиж. По војната со Полско-литванската Унија (1654–1667), Русија анектирала нови територии, што се одразило во проширувањето на царските титули. Титулите на Алексеј Михајлович вклучувале над 30 имиња на земји и региони, како „Цар на Московија“, „Кнез на Владимир“, „Господар на Новгород“, „Цар на Казан“, „Цар на Астрахан“, „Цар на Сибир“ и други, што ги истакнувало територијалните амбиции на Русија. Овие титули биле интерпретирани како враќање на „наследните земји“ на руските владетели.
Книгата не била само водич за титули, туку и дипломатски инструмент, користен во преговори и кореспонденција со странски дворови. По смртта на Матвејев во 1682 година, ракописот продолжил да се користи, се копирал и се дополнувал, а во 18 век станал основа за првиот руски грбовник.
Содржина и структура
[уреди | уреди извор]Ракописот е организиран во неколку клучни делови:
1. Портрети на руските владетели: Вклучува ликови како Рјурик, Владимир Светославич (Владимир Велики), Иван III, Василиј II и други. Овие портрети често биле идеализирани, со цел да се истакне континуитетот на руската монархија. На пример, портретот на Владимир Светославич е дел од збирката на Руската национална библиотека во Санкт Петербург.
2. Грбови на руските земји: Книгата содржи 49 грбови, вклучувајќи ги оние на Новгород, Смоленск, Казан, Астрахан, Сибир и други. Некои од овие грбови имале христијанска симболика, како крст или рака од облаци, што ја нагласувала религиозната димензија на руската власт.
3. Портрети на странски владетели: Овие портрети ги прикажувале владетелите на соседните и далечните земји, како Полска, Османската империја, Данска, Англија и други, со цел да се покаже дипломатската свесност на Русија.
4. Титули и хералдички стихови: Титулите биле придружени со кратки текстови или стихови што ја нагласувале моќта и божествениот легитимитет на царевите. Некои од грбовите имале влијание од европската хералдика, особено од Скандинавија и Светото Римско Царство.
Уметничка и културна важност
[уреди | уреди извор]„Царски титуларник“ е ремек-дело на руската средновековна уметност. Илустрациите се изработени со голема прецизност, користејќи богати бои и позлата. Титулниот лист, на пример, бил украсен со круг во кој е впишано името на делото, што е типично за раскошните ракописи од тој период. Уметниците од Кремљската оружарница создале визуелен наратив што ја истакнувал континуитетот на руската државност од времето на Рјурик до Романови.
Книгата исто така имала образовна улога: наследниците на престолот биле запознавани со нејзината содржина за да го разберат значењето на своите титули и историјата на Русија. Во 18 век, делото било копирано и користено како референтен материјал за дипломатски и хералдички цели.
