Хумболтин
| Хумболтин | |
|---|---|
 | |
| Општо | |
| Категорија | минерал |
| Формула | FeC2O4·2H2O |
| Распознавање | |
| Боја | Жолта или килибар-жолта |
| Кристален систем | Моноклиничен |
| Цепливост | Совршено на {110}, несовршено на {100} и {010} |
| Цврстина на Мосовата скала | од 1.5 до 2 |
| Сјај | Од смолест до тап |
| Огреб | Светло жолт |
| Проѕирност | Проѕирни и непроѕирни примероци |
| Густина | 2.28 g/cm3 (измерена) 2.307 g/cm3 (калкулирана) |
| Показател на прекршување | nα = 1.494 nβ = 1.561 nγ = 1.692 |
Хумболтин — редок минерал од минералната класа на „органски соединенија“ со хемиски состав FeC2O4•2H2O и затоа е оксалат на железо(II) што содржи вода или железна сол на оксална киселина.[1]
Хамболтинот кристализира во моноклиничниот кристален систем, но ретко развива добро формирани, табеларни или призматични кристали со смолест сјај на површините. Тој најчесто се наоѓа во форма на ботриоидни или фиброзни до земјени агрегати и корасти облоги од матна жолта до кафеаво жолта или килибарно жолта боја. Може да биде транспарентен или непроѕирен,[2] и може да се формира од хематит во оксална киселина.[3]
Со Мосова тврдост од 1,5 до 2, хумболдинот е еден од најмеките минерали и може да се изгребе со нокт.
Етимологија и историја
[уреди | уреди извор]Хумболтинот првпат бил откриен од Август Брајтхаупт во истрошено наоѓалиште на кафеав јаглен во близина на општината Корозлуки во Окреш Мост во Чешка и бил опишан во 1821 година од Маријано Едуардо де Риверо и Устариз (1798-1857),[4] кој го именувал минералот по германскиот натуралист Александар фон Хумболт.
Минералот веќе бил познат и карактеризиран кога била основана IMA (1959). Па така, хамболтинот веднаш бил наведен како официјално признат минерал.
Појава
[уреди | уреди извор]Досега е познато дека минералот се наоѓа на 30 локации, вклучувајќи ги Германија, Бразил, Велика Британија и Канада.
Во 2023 година, за време на дигитализацијата на архивата на Bavarian Environment Agency (LfU), било пронајдено писмо старо 75 години од сопственик на рудник за јаглен, било напишано во 1949 година. Во писмото се споменало дека минералот бил пронајден во рудник за јаглен во близина на градот Швандорф . Била направена анализа на минералот и било потврдено откритието. Откритието ја дуплирало досега познатата количина на хумболтин.[5]
Кристална структура
[уреди | уреди извор]Хумболтинот кристализира моноклинички во просторна група C2/c (просторна група бр. 15) со параметри на решетката a = 12,011 Å; b = 5,557 Å; c = 9,920 Å и β = 128,53°, со четири формулни единици по единична ќелија.
Употреба
[уреди | уреди извор]Хумболтинот е важен синтетички меѓупроизвод, а исто така и клучен градежен блок за подготовка на разни напредни материјали.[6]
Наводи
[уреди | уреди извор]- ↑ Frost, R.L.; Weier, Matt L. (2004). „Thermal decomposition of humboldtine –a high resolution thermogravimetric and hot stage Raman spectroscopic study“ (PDF). Архивирано од изворникот (PDF) на 2023-11-17. Посетено на 2024-01-29.
- ↑ „Humboldtine“. MinDat.org. Архивирано од изворникот 20 October 2023. Посетено на 15 September 2021.
- ↑ Vehmaanperä, Paula; Gong, Bo; Sit, Patrick H.-L.; Barbiellini, Bernardo; Salmimies, Riina; Häkkinen, Antti (2021). „Formation of Humboldtine During the Dissolution of Hematite in Oxalic Acid – Density Functional Theory (DFT) Calculations and Experimental Verification“. Clays and Clay Minerals. 69 (6): 655–662. Bibcode:2021CCM....69..655V. doi:10.1007/s42860-021-00146-5.
- ↑ de Rivero, Mariano (1821). „Note sur une combinaison de l'acide oxalique avec le fer trouvé à Kolowserux, près Belin en Bohéme“. Annales de Chimie et de Physique. 18: 207–210.
- ↑ Bressan, David. „One Of Earth's Rarest Minerals Found Thanks To A 75-Year-Old Letter“. Forbes (англиски). Архивирано од изворникот 2024-01-29. Посетено на 2024-01-29.
- ↑ Müller, Harald; Bourcet, Léa; Hanfland, Michael (2021). „Iron(II)oxalate Dihydrate—Humboldtine: Synthesis, Spectroscopic and Structural Properties of a Versatile Precursor for High Pressure Research“. Minerals. 11 (2): 113. Bibcode:2021Mine...11..113M. doi:10.3390/min11020113.