Прејди на содржината

Химатион

Од Википедија — слободната енциклопедија
Статуи во „Куќата на Клеопатра“ во Делос, Грција.Жена и маж носат химатиони

Химатион /hɪˈmætiɒn,_ʔiən/ him-AT -ee-on, - ⁠ ən ;[1] старогрчки: ἱμάτιον) бил вид облека, мантија или наметка што ја носеле античките грчки мажи и жени од архајскиот период до хеленистичкиот период ( ок. 750–30 п.н.е.).[2] Обично се носел преку хитон или пеплос, но бил направен од потежок драп и играл улога на наметка или шал.[2] Кога химатионот се користел сам, без хитон, служел и како хитон и како наметка.[2] Химатионот бил значително помалку обемен од римската тога. Многу сликани вазни прикажуваат жени кои носат химатион како превез што ги покрива нивните лица.[3]

Химатионот продолжил и во византиската ера како „иконографска облека“ што се користела во уметноста и од пониските класи, носена од Христос, Дева Марија и библиски личности.[1]

Потекло

[уреди | уреди извор]

Иако не се пронајдени физички остатоци од химатион, познато е дека античките Грци го носеле химатионот уште во 6 век п.н.е.[4]

Преку различни декорации, грнчарија и статуи, познато е дека химатионот обично се изработувал од волна и лен, обично во бела боја.[4][2][5] Производството на химатион се сметало за женска работа, бидејќи тие ја пределе волната или ленот во преѓа и ја ткаеле преѓата во големо парче правоаголна ткаенина.[2] Иако поголемиот дел од времето жените изработувале химатион во своите домови, имало и професионални ткајачи и бојаџии.[2] Поради цената на материјалот, квалитетниот лен обично бил резервиран за горната класа на грчкото општество.[2] Се сметало дека химатионот можеби бил шарен или везен со впечатливи бои и многу сложени шари.[4] Овие шари понекогаш биле ткаени во дебелата волна или лен, или на друг начин биле насликани директно на химатионот.[4]

Оваа слика е бронзена статуа на римско аристократско момче, кое носи химатион, од Метрополитен музејот на уметност.[6]

Химатионот бил можеби најпопуларната облека што се носела во античка Грција, со многу различни стилови на носење. Исто така, „служел како важно средство за невербална комуникација. Правилно подредениот химатион пренесувал елитен статус, додека облеката во неред создавала можности за телесно прикажување во хомосексуални и хетеросексуални додворувања“.[7]

Химатионот станал толку популарен што историчарите го користат зборот за да означат голем број различни грчки облеки.[4] Поради популарноста на химатионот, и античките Римјани го усвоиле стилот, правејќи го химатионот дел од нивното општество.[6]

Седечки Ахил завиен во химатион, од ок. 500 п.н.е.

Стилови на носење

[уреди | уреди извор]

Химатионот не се држи на место со помош на брошеви, за разлика од другите видови старогрчки облеки. Кога го носат мажите, химатионот се префрла преку левото рамо и се обвиткува околу остатокот од телото, освен за десните раце.[4] Кај жените, химатионот овозможува ослободување на десната или левата рака од облеката.[8]

Вазните што го прикажуваат животот за време на почетокот на Архајскиот период покажуваат дека мажите од сите возрасти и општествени класи го носеле химатионот преку хитонот.[9][9] Жените исто така почнале да носат и хитон и химатион во истиот период и ја продолжиле практиката во хеленистичкиот период.[8] Постарите момчиња, кога не го носеле стилот што го следат возрасните мажи, го покривале целото тело со химатионот.[10]

Теракотната амфора од Метрополитен музејот на уметност, на која е прикажан судија во химатион[9]

Стилот што го усвојува една личност може да даде различно значење, а општеството го оценувало карактерот на една личност според тоа како таа избрала да го носи химатионот[8][10] Старогрчките филозофи од тоа време ја споменуваат оваа перспектива во своите дела.Еден од нив, Теофраст, ја опишал „Некултурниот“ во своето дело „Карактери“, како личност која седи додека дозволува неговиот химатион да биде префрлен над колената.[8]

Старогрчките богови често се опишувале во химатион во различни ситуации. На пример, Атена е опишана како носител на шлем, пеплос, егида со мала горгона и химатион.[1] Друг бог кој е опишан во химатион бил Дионис. Во објаснувањето на уметничко дело во Музејот на уметност во Балтимор, Дионис бил опишан во „химатион и венец од бршлен и го носел Кантарос во крената лева рака“.[3]

Не само што обичните луѓе од античкото грчко општество носеле химатион, туку и најбожествените фигури низ историјата на античка Грција носеле химатион, покажувајќи колку популарна била таа облека.

Мажи, жени и деца во химатион

[уреди | уреди извор]

[[Податотека:Singing_Man_Wearing_Himation.jpg|мини|Другата страна на теракотната амфора од Метрополитен музејот на уметност, на која е прикажан млад човек како пее и свири китара [9] Жените кои носеле химатион не влегле во мода сè до околу 500 година п.н.е. со крајот на архајскиот период, кога жените почнале почесто да го носат.[5] Жените најчесто носеле химатион во јавноста „како топли наметки преку нивните тенки јонски хитони“.[4] Химатионот често се користел и за да се покажат личните стилови на жените и нивните статуси во античкото грчко општество.Во присуство на странци, химатионот служел и како превез.[7] Жените биле порелаксирани со конфигурацијата на нивниот химатион.[5]

Мажите понекогаш носеле химатион во професионални средини. Во Метрополитен музејот на уметност во Њујорк, античко грчко парче грнчарија, наречено Теракотна амфора, прикажувала грчки судија кој носат химатион.[9] Од другата страна на Теракотната амфора, прикажана е многу помалку професионална поставеност на маж кој носи химатион. На оваа слика, млад човек свири китара и пее.[9] Постоеле некои непишани правила што мажите ги имале кога станувало збор за носење химатион.Едно од нив била должината на химатионот; ако ги поминувал глуждовите и се влечел, се сметало за лош вкус.[5] Исто така, ако левото рамо било изложено при носење химатион, човекот се сметал за варвар.[1]

Децата исто така носеле химатион, „Имено, химатионот понекогаш го носеле аристократски римски ученици, кои биле испраќани во училишта во кои учеле грчки тутори.“[7]

Поврзано

[уреди | уреди извор]

Наводи

[уреди | уреди извор]
  1. 1 2 3 4 „Himation“. Merriam-Webster Dictionary.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 Mark, Joshua J. „Ancient Greek Clothing“. World History Encyclopedia (англиски). Посетено на 2023-06-02.
  3. 1 2 Renshaw, James (2008). In Search of the Greeks. London: Bristol Classical Press. стр. 157. ISBN 978-1-8539-9699-3.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 „Himation | Encyclopedia.com“. www.encyclopedia.com. Посетено на 2023-05-24.
  5. 1 2 3 4 kimmygutierrez (2016-09-15). „Greek Himation Dress“. Art 2130 (англиски). Посетено на 2023-06-02.
  6. 1 2 „Bronze statue of an aristocratic boy | Roman | Augustan“. The Metropolitan Museum of Art (англиски). Посетено на 2023-06-01.
  7. 1 2 3 „himation | Fashion History Timeline“. fashionhistory.fitnyc.edu (англиски). Посетено на 2023-05-18.
  8. 1 2 3 4 Lee, Mireille M. (2015-01-12). Body, Dress, and Identity in Ancient Greece (англиски). Cambridge University Press. ISBN 978-1-107-05536-0.
  9. 1 2 3 4 5 6 „Attributed to the Berlin Painter | Terracotta amphora (jar) | Greek, Attic | Late Archaic“. The Metropolitan Museum of Art (англиски). Посетено на 2023-05-19.
  10. 1 2 Evans, Lady Maria Millington Lathbury (1893). Chapters on Greek Dress (англиски). Macmillan and Company.

Надворешни врски

[уреди | уреди извор]
Преземено од „https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=Химатион&oldid=5594941“