Прејди на содржината

Фрустум

Од Википедија — слободната енциклопедија
Петаголен и квадратен фрустум

Во геометријата, латински: frustum; [а 1] — делот од геометриско тело (обично пирамида или конус) што се наоѓа помеѓу две напоредни рамнини што го сечат геометриското тело. Во случај на пирамида, површините на основите се многуаголници, а страничните површини се трапези. Прав фрустум е права пирамида или прав конус пресечени нормално на својата оска.[2] Во спротивно, тоа е кос фрустум. Кај пресечен конус или пресечена пирамида, рамнината на пресекот не е нужно напоредна со основата на конусот, како кај фрустумот. Ако сите негови рабови се принудени да станат со иста должина, тогаш фрустумот станува призма (веројатно коса или/и со неправилни основи).

Елементи, посебни случаи и поврзани концепти

[уреди | уреди извор]

Оската на фрустумот е онаа на изворниот конус или пирамида. Фрустумот е кружен ако има кружни основи, прав е ако оската е нормална на обете основи, во спротивно е кос.

Висината на фрустумот е нормалното растојание помеѓу рамнините на двете основи.

Конусите и пирамидите може да се сметаат за дегенерирани случаи на фрустуми, каде што една од пресечните рамнини поминува низ врвот (така што соодветната основа се намалува до точка). Пирамидалните фрустуми се поткласа на призматоидите.

Два фрустуми со две конгруентни основи споени на овие конгруентни основи образуваа бифрустум.

Зафатнина

[уреди | уреди извор]

Формулата за зафатнината на пирамидален квадратен фрустум е воведена од страна на древните египетски математичари, запишана во она што се нарекува Московски математички папирус, напишан во 13-тата династија (околу 1850 пр. н. е.):

V=h3(a2+ab+b2),

каде што a и b се должините на страните на основата и на горниот квадрат, а h е висината.

Точната формула за зафатнината на таква пресечена квадратна пирамида ја знаеле Египќаните , но во Московскиот папирус не е даден доказ за оваа равенка.

Зафатнината на конусен или пирамидален фрустум е зафатнината на геометриското телео пред отсекување на нејзиниот „врв“, минус зафатнината на овој „врв“:

V=h1B1−h2B23,

каде B1 и B2 се плоштините на основата и горниот дел, а h1 и h2 нормалните висини од врвот до основата и горната рамнина соодветно.

Имајќи предвид:

B1h12=B2h22=B1B2h1h2=α,

формулата за зафатнината може да се изрази како третина од производот на оваа сразмерност, α, и само од разликата на третиот степен на висините h1 и h2:

V=h1αh12−h2αh223=αh13−h233.

Со користење на идентитетот a3 − b3 = (a − b)(a2 + ab + b2), се добива:

V=(h1−h2)αh12+h1h2+h223,

каде што h1 − h2 = h е висината на фрустумот.

Со множење со α и со замена од нејзината дефиниција, се добива Хероновата средна вредност на B1 и B2

B1+B1B2+B23;

следователно алтернативната формула е:

V=h3(B1+B1B2+B2).

Херон Александриски е познат по тоа што ја извел оваа формула, а со тоа се сретнал со имагинарната единица: квадратен корен од минус еден.

Особено:

  • Зафатнината на кружен конусен фрустум е:
V=πh3(r12+r1r2+r22),
каде r1 и r2 се полупречниците на основата и на горниот дел.
  • Зафатнината на пирамидален фрустум чии основи се правилни n-аголници е:
V=nh12(a12+a1a2+a22)cot⁡πn,
каде што a1 и a2 се должините на основата и горната страна.
Pyramidal frustum
Пирамидален фрустум

Плоштина

[уреди | уреди извор]
Конусен фрустум
3D модел на конусен фрустум.

За прав кружен конусен фрустум[3][4] изводницата s е:

s=(r1−r2)2+h2,

плоштината на страничната површина е:

π(r1+r2)s,

а вкупната плоштина е:

π((r1+r2)s+r12+r22),

каде што r1 и r2 се полупречниците на основата и на горната површина, соодветно.

Чоколадите од марката Роло имаат приближен облик на правоаголен кружен конусен фрустум, иако не се рамни одозгора.
    1. ↑ Clark, John Spencer (1895). Teachers' Manual: Books I–VIII. For Prang's complete course in form-study and drawing, Books 7–8. Prang Educational Company. стр. 49.
    2. ↑ Kern, William F.; Bland, James R. (1938). Solid Mensuration with Proofs. стр. 67.
    3. ↑ „Mathwords.com: Frustum“. Посетено на 17 July 2011.
    4. ↑ Al-Sammarraie, Ahmed T.; Vafai, Kambiz (2017). „Heat transfer augmentation through convergence angles in a pipe“. Numerical Heat Transfer, Part A: Applications. 72 (3): 197−214. Bibcode:2017NHTA...72..197A. doi:10.1080/10407782.2017.1372670.

    Надворешни врски

    [уреди | уреди извор]
    1. ↑ Поимот фрустум доаѓа од од латински frustum, што значи „парче“.[1]
    Грешка во наводот: Има ознаки <ref> за група именувана како „а“, но нема соодветна ознака <references group="а"/>.