Флеш моб

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај

Шаблон:Пренасочува

Флеш мобови, како овој пилоу фајт флеш моб во Даунтаун Торонто (2005)г., се создадени да ги изненадат минувачите.

Флеш моб (или флешмоб)[1] е група од луѓе што се собира неочекувано на јавно место, изведува необична изведба и навидум бесмислено движење за кратко време и потоа брзо се распрскува, а тоа е често поради забава, сатира и уметничко изразување.[2][3][4] Флеш мобовите се организираат преку телекомуникации, социјалните медиуми или вирусни електронски пошти.[5][6][7][8][9]

Поимот , измислен во 2003г., најчесто не се однесува на настани и изведби организирани за политички цели (како протести), комерцијална реклама, рекламни штосови што вклучуваат фирми за односи со јавноста или платени професионалци.[7][10][11] Во овие случаи кога е во прашање планирана цел за јавни активности,често се користи поимот смарт мобови .

Историја[уреди | уреди извор]

Прв флеш моб[уреди | уреди извор]

Флеш мобирањето набргу беше имитирано во Соединетите Американски Држави. Оваа фотографија е од "сидмоб", првиот флешмоб одржан во Сиднеј, Австралија

Првите флеш мобови се создадени во Менхетен во 2003г., од Бил Восик, главен уредник на Магазинот Харпер(Harper’s Magazine).[7][9][12] Првиот обид беше неуспешен откако одбраната продавница на мало беше известена дека луѓето планираат таму да се собираат.[13] Восик избегна вакви проблеми за време на првиот успешен флеш моб што се случи на 3 јуни 2003 г., во стоковната куќа Марсис, со испраќање на учесници на почетни попатни сцени во четири барови во Менхетен, каде потоа ќе примат понатамошни инструкции за крајниот настан и место веднаш пред да почне настанот.[14]

Повеќе од 130 луѓе скриени на деветтиот спрат од покриениот оддел на продавницата, се собираа околу еден скап килим. Секој на кој му пријдел асистентот бил посоветуван да рече дека собирачите живеат заедно во еден магацин во преградието на Њујорк, дека купувале "љубовен килим" и дека нивната куповина е одлучена групно.[15] Подоцна, 200 луѓе за околу 15 секунди го поплавија лобито и средниот спрат на Хајат хотелот (Hyatt hotel) во синхронизиран аплауз и продавницата за обувки во СоХо (SoHo) ја преплавија учесници кои се преправаа дека се туристи на патување со автобус.[9]

Восик тврди дека го создал флеш мобот како еден социјален експеримент наменет да го боцне обожавателот на панталоните до колкови и да ја нагласи културната атмосфера на соодветностаи желбата да се биде внатрешен човек или дел од "следното големо нешто".[9] Д Ванкувер Сан (The Vancouver Sun) напиша, "Тоа може да му се врати како бумерант... [Восик] наместо да заврши со помагање на соодветноста да и дозволи да се појави како несоодветна."[16] Во друго интервју тој кажа "мобовите започнаа како еден вид на разигран социјален експеримент наменет да ги охрабри спонтаноста и големите собири за привремено да преземат комерцијални и јавни области едноставно да покажат дека би можеле да го направат тоа".[17]

Преседани и Претходници[уреди | уреди извор]

Во 19 век Тасманија, поимот флеш моб го користеше да опише субкултура кој се состои од женски затвореници, што се темели на поимот флеш јазик за жаргонот кој го користат овие жени. Австралискиот поим флеш моб од 19 век се однесува на еден дел од општеството, а не настан и не покажува други сличности со модерниот поимфелш моб или настаните кои ги опишува.[18]

Во 1973г., приказната "Флеш Толпа" (Flash Crowd) од Лари Нивен опишува сличен концепт на флеш моб.[19] Со пронајдокот на популарната и многу евтината телепортација, аргументот во трговскиот центар испадна да биде покриен со нова група, што брзо се засили во бунт. Во приказната, покриеноста на емитување привлече внимание од други луѓе, кои ја користат широко достапната технологија на телепортациската кабина прво да го рои овој настан со луѓе, на тој начин интензивирајќи го бунтот и другите настани ако се случат. Коментирањето за социјалното влијание од вакви мобови, еден лик (искажувајќи го полициското гледање) вели, "Ги нарекуваме флеш толпи и внимаваме на нив." Во сродни кратки приказни, тие се именуваат како првично место за да се одржат нелегални активности (како што се џебните кражби и пљачкосување).

Флеш мобовите започнаа како форма на изведбена уметност.[13] Кога започнале како едно аполитичко движење, флеш мобовите може да поделат вештачки сличности на политички протести. Во 1960г., групи како Јипис го користеа уличниот театар за да им ги откријат на јавноста политичките прашања.[20] Флеш мобовите можат да се видат како специјализирана форма на смарт моб,[7] поим и концепт предложен од авторот Хауард Реинголд во неговата книга од 2002г., Смарт Мобови: Следната општествена револуција.[21]

Употреба на поимот[уреди | уреди извор]

Првата забележана употреба на поимот флеш моб како што е разбран денес, беше постиран во 2003г., на почеток на блог како последица од настанот на Восик.[12][14][22][23] Поимот го инспирирал пораниот поим смарт моб.[22]

Флеш моб се додаде на единаесеттото издание од Concise Oxford English Dictionary на 8 јули 2004г., кадешто е забележан како "невообичаено и бесмислено движење" кое се одделува од другите форми на смарт мобови како што се видови на изведби, протести и други собири.[3][24] Исто така други прифатени именски деривати се флеш мобер и флеш мобинг.[3] Webster's New Millennium Dictionary of Englishго дефинира флеш мобкако "група на луѓе која се организира на интернет и потоа брзо се собира на јавно место, прави нешто бизарно и исчезнува."[25] Оваа дефиниција е во согласност со оригиналната употреба на поимот, сепак и медиумите и организаторите подоцна го користат поимот да се однесува на која било форма на смарт моб, вклучувајќи политички протести;[26] колаборативен интернет напад лишување од услуга;[27] колаборативен протест за суперкомпјутирање ;[28] и промотивно појавување на поп музичари.[29] Исто така печатот го користи поимот флеш моб што се однесува на една практика во Кина кадешто групите од купувачи приредуваат на интернет да се сретнат во продавница со цел да истуркаат заедничка зделка.[30]

Законска основа[уреди | уреди извор]

Градот Брауншвајг, во Германија ги прекина флеш мобовите со строго спроведување на веќе постоечкиот закон за барањето дозвола за употреба на каков било јавен простор за настан.[31]Во Обединетото Кралство, бројни флеш мобови беа запрени заради загриженоста за јавно здравје и безбедност.[32] Британската Транспортна Полиција ги убеди организаторите на флеш моб да се "воздржат од оддржување вакви настани (тивко диско) на железнички станици".[33]

Престап[уреди | уреди извор]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Flash mob robbery.

Престапите поврзани со флеш мобовите се ретки, но повремено создаваат меѓународни наслови. Познати како "флеш робови", "флеш моб крајмс", "крајм мобови", или "флеш моб ваоленс" од медиумите,[34] овие мобови започнуваат со намера или водат кон уништување на приватен имот, бунтување, насилство, и лична повреда. Марк Лири, професор по психологија и невронаука на Универзитетот Дјук, вели, "нелегалниот и насилен дел не исто како обичните престапи кадешто група од луѓе прават нешто нелегално. Она што социјалните медиуми го додаваат е способноста да придобива толку голема група на луѓе, што поединците кои нема да ограбат продавница или да се бунтуваат за да се почувствуваат слободни да се однесуваат непристојно без да бидат идентификувани."[35]

Со стапување на сила на законот и владите употребиле неколку методи за да се справат со овие престапи со употреба на лут спреј, масовни апсења и криминални обвинувања.[36][37] Во САД, само неколку градови искусиле бранови од престапи кои ги сториле групи од луѓе.[17] Во Филаделфија бунтовите предизвикаа осуда од градоначалникот Мајкл Нутер и резултираше со тоа што полицискиот сат беше воведен во две местни области.[38][39][40]

Бил Восик изрази "изненадување со новото фокусирање на некој од собирите" и рече дека тоа е "страшно што овие Фили мобови се претворија во насилни".[17] Адвокатите и организаторите на легални флеш мобови сметаат дека "флеш моб крајм” и слични неологизми кои ги користат медиумите се неточни и го уништуваат угледот на флеш мобовите.[41]

Види исто[уреди | уреди извор]

Референци[уреди | уреди извор]

  1. Facebook flashmob shuts down station. „CNN.com“. 9 февруари 2009 г. http://www.cnn.com/2009/WORLD/europe/02/09/uk.station.flashmob/index.html. 
  2. Va-va-voom is in the dictionary“, BBC, 8 јули 2004 (конс. 5 мај 2010 г).
  3. 3,0 3,1 3,2 „definition of flash mob from Oxford English Dictionaries Online“. Oxford University Press. 8 јули 2004. http://oxforddictionaries.com/view/entry/m_en_gb0972977#m_en_gb0972977. конс. 9 мај 2010 г. 
  4. Mixed feelings over Philadelphia's flash-mob curfew“, BBC, 12 август 2011.
  5. Athavaley, Anjali (15 април 2008). „Students Unleash A Pillow Fight On Manhattan“. Wall Street Journal. http://s.wsj.net/article/SB120814163599712081.html. конс. 19 мај 2008 г. 
  6. Fitzgerald, Sean D.. „International Pillow Fight Day: Let the feathers fly!“, „National Post“, 21 март 2008 (конс. 19 мај 2008 г).
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 Judith A. Nicholson. „Flash! Mobs in the Age of Mobile Connectivity“, Fibreculture Publications/Open Humanities Press (конс. 15 јули 2009 г).
  8. Time Freezes in Central London“, ABC News, 30 април 2008 (конс. 25 јануари 2009 г).
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 Sandra Shmueli. „'Flash mob' craze spreads“, CNN, 8 август 2003.
  10. „Manifestul Aglomerarilor Spontane / A Flashmob Manifesto“. 5 декември 2004. архивирано од оригиналот на 12 октомври 2007. http://web.archive.org/web/20071012195306/http://aglomerarispontane.weblog.ro/2004-12-05/20168/Manifestul-Aglomerarilor-Spontane---A-Flashmob-Manifesto.html. конс. 27 декември 2011 г. 
  11. Ed Fletcher. „Failed choral 'flash mob' may not have qualified for term“, „Toronto Star“, 23 декември 2010 (конс. 30 декември 2010 г).
  12. 12,0 12,1 Wasik, Bill. #Riot: Self-Organized, Hyper-Networked Revolts—Coming to a City Near You. „Wired. http://www.wired.com/magazine/2011/12/ff_riots/all/1. конс. 22 јануари 2012 г. 
  13. 13,0 13,1 Goldstein, Lauren (August 10, 2003 (April 18, 2003 issue) г). The Mob Rules. „Time Europe“ том  162 (7). ISSN 0040-781X. OCLC 1767509. http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,474547,00.html. конс. 14 март 2007 г. 
  14. 14,0 14,1 Wasik, Bill. My Crowd, or, Phase 5: A report from the inventor of the flash mob (Subscription). „Harper's Magazine“: 56–66. ISSN 0017-789X. OCLC 4532730. http://harpers.org/archive/2006/03/my-crowd/1/. конс. 2 февруари 2007 г. 
  15. Bedell, Doug. "E-mail Communication Facilitates New 'Flash Mob' Phenomenon", Knight Ridder Tribune Business News, July 23, (2003)
  16. McMartin, Pete. „Waterfight in Stanley Park, but are flash mobs starting to lose their edge?“, Canwest Publishing Inc, 12 јули 2008 (конс. 14 јули 2008 г).
  17. 17,0 17,1 17,2 Ian Urbina. „Mobs Are Born as Word Grows by Text Message“, „The New York Times“, 24 март 2010 (конс. 30 декември 2010 г).
  18. „The Flash Mob“. Cascades Female Factory Historic Site. Female Factory Historic Site Ltd.. http://www.femalefactory.com.au/FFRG/convicts.htm#Flash. конс. 23 октомври 2007 г. 
  19. Nold, Christian. "Legible Mob" (2003): p.23. http://www.softhook.com/legible.htm.
  20. Cosmic Trigger III, Robert Anton Wilson, 1995, New Falcon Publications
  21. Chris Taylor. „Day of the smart mobs“, CNN, 3 март 2003.
  22. 22,0 22,1 McFedries, Paul (14 јули 2003). „flash mob“. WordSpy.com. Logophilia Limited. http://www.wordspy.com/words/flashmob.asp. конс. 14 март 2006 г. 
  23. Savage, Sean (16 јуни 2003). „Flash Mobs Take Manhattan“. cheesebikini. http://www.cheesebikini.com/2003/06/16/flash-mobs-take-manhattan/. конс. 14 март 2007 г. 
  24. Henry inspires English dictionary“, BBC, 8 јули 2004 (конс. 9 мај 2010 г).
  25. flash mob“. Webster's New Millennium Dictionary of English, Preview Edition (v 0.9.6). (конс. 27 април 2007 г)
  26. Putin protest by flash mob“, „BBC News“, 28 февруари 2004 (конс. 3 мај 2007 г).
  27. Musil, Steven. „This week in Web threats: The Internet is always good for a little fear and loathing“, „CNET News“, CNET, 11 февруари 2005 (конс. 3 мај 2007 г).
  28. Biever, Celeste. „A Flash mob to attempt supercomputing feat“, „New Scientist“, 29 март 2004. ISSN 0262-4079 Шаблон:Oclc.
  29. Gardner, Elysa. „Avril Lavigne, in the flesh, at 'flash mob' appearances“, „USA Today“, 27 февруари 2004 (конс. 3 мај 2007 г).
  30. „China's new shopping craze: 'Team buying'“. Christian Science Monitor. 5 декември 2007. http://articles.moneycentral.msn.com/SavingandDebt/FindDealsOnline/ChinasNewShoppingCrazeTeamBuying.aspx. конс. 12 февруари 2008 г. 
  31. „Flash mobs banned in Braunschweig“. The Local Europe. 28 јули 2009. http://www.thelocal.de/society/20090728-20875.html. конс. 30 декември 2010 г. 
  32. Robert Leigh. „Videos: Police step in to prevent Facebook flash mob events“, „Daily Mirror“, 19 мај 2008 (конс. 30 декември 2010 г).
  33. Rail police criticise flash mobs“, BBC News, 26 февруари 2009 (конс. 30 декември 2010 г).
  34. Lawyers.com. „Flash Mobs Step From Dancing to Crimes“. http://criminal.lawyers.com/Criminal-Law-Basics/Flash-Mobs-Step-From-Dancing-to-Crimes.html. 
  35. Leary, Mark. „Why People Take Part in Violent Flash Mobs“. Duke University News and Communications. http://today.duke.edu/2011/08/tip-flash-mobs. конс. 6 септември 2011 г. 
  36. http://chattarati.com/neighborhoods/utc/2009/4/23/updated-police-officers-use-pepper-spray-utc-stude/ Retrieved December 30, 2009
  37. Maegan Smith 247-4751. „Flash mob takes Old Dominion University campus by surprise“, „The Newport News Daily Press“, 11 декември 2009.
  38. 'Flash-mob' violence on U.S. streets – John King USA“, „CNN“, 11 август 2011.
  39. On the Radar: Meteor shower, flash-mob curfew, custody death – This Just In“, „CNN“, 12 август 2011.
  40. 'Flash Robs' Vex Retailers“, „The Wall Street Journal“, 21 октомври 2011 (конс. 24 октомври 2011 г).
  41. Lawyers.com. „Flash Mobs Step From Dancing to Crimes“. http://criminal.lawyers.com/Criminal-Law-Basics/Flash-Mobs-Step-From-Dancing-to-Crimes.html. конс. 19 август 2011 г. 

Дополнителни читања[уреди | уреди извор]

  • Agar, Jon (2003). Constant Touch: A Global History of the Mobile Phone. Cambridge: Icon. 
  • Carey, James (1989). Communication as Culture: Essays on Media and Society. New York: Unwin Hyman. 
  • Smart mob storms London“, BBC News, 8 август 2003 (конс. 11 август 2009 г).
  • Dickey, Christopher. „From 9/11 to 3/11“, „Newsweek“, 22 март 2004, стр. 27–28.
  • Losowsky, Andrew. „A 21st century protest“, „The Guardian“, 25 март 2004 (конс. 3 октомври 2010 г).
  • Melloan, George. „Whoever Said August was a Dull Month?“, „Wall Street Journal“, 12 август 2003, стр. A13.
  • Shmueli, Sandra. „Flash mob craze spreads“, „CNN.com/Technology“, CNN, 8 август 2003 (конс. 11 август 2009 г).
  • „Dadaist lunacy or the future of protest?“. The Social Issues Research Centre. http://www.sirc.org/articles/flash_mob.shtml. конс. 23 декември 2013 г. 

Надворешни врски[уреди | уреди извор]

Шаблон:Guerrilla theatre