Фламенко

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Фламенко танчерка

Фламенко[1][2] во својата најстрога смисла, е форма на уметност заснована врз различните фолклорни музички традиции на јужна Шпанија, развиена во рамките на супкултурата гитано во регионот на Андалузија, но има и историско присуство во Екстремадура и Мурсија.[3][4][5] Во поширока смисла, тоа е термин за стопеница што се користи за да се однесува на различни современи и традиционални музички стилови типични за јужна Шпанија. Фламенкото е тесно поврзано со припадниците на ромската етничка припадност кои значително придонеле за неговото настанување и професионализација. Сепак, неговиот стил е уникатно андалузиски.[6]

Најстариот запис за фламенко музика датира од 1774 година во книгата Las Cartas Marruecas од Хозе Кадалсо.[7] Развојот на фламенкото во изминатите два века е добро документиран: „театарското движење на саинетите (едночинки) и тонадилите, популарни книги со песни и листови со песни, обичаи, студии за танци и токи, совршенство, весници, графички документи во слики и гравури... во континуирана еволуција заедно со ритамот, поетските строфи и амбиентот“.[8]

На 16 ноември 2010 година, УНЕСКО го прогласи фламенкото за едно од ремек-делата на усното и нематеријалното наследство на човештвото.[9]

Историја[уреди | уреди извор]

Се верува дека жанрот фламенко се појавил кон крајот на 18 век во градовите и аграрните градови на Долна Андалузија, истакнувајќи го Херес де ла Фронтера како прв пишан остаток на оваа уметност, иако практично нема податоци поврзани со тие датуми и манифестациите од ова време се повеќе типични за болеро школата отколку за фламенкото. Постојат хипотези кои укажуваат на влијанието врз фламенкото на видовите танци од индискиот потконтинент – местото на потекло на ромскиот народ – како што е танцот катак. Но, исто така, документарниот филм Гурумбе,[10] песни од вашата црна меморија, го прикажува африканското влијание врз ритмите и кореографиите на фламенкото. Музичарот и антрополог Раул Родригез истакнува дека на банту јазикот „фанда“ значи забава, а наставката -нго (како во „Конго“ или „Мандинга“) укажува на можно африканско потекло на зборот „фанданго“.

Кафе кантанте[уреди | уреди извор]

„Кафе кантанте“ во Севиља, Шпанија, околу 1888 година. Фотографија на Емилио Боши

Во 1881 година, Силверио Франконети го отворил првото кафуле на фламенко пејачи во Севиља. Во кафулето на Силверио, пејачите биле во многу конкурентна средина, што овозможило да се појави професионален пејач и служело како место каде што била конфигурирана фламенко уметноста.

Фламенкологија[уреди | уреди извор]

Почнувајќи од 1950-тите, почнале да се објавуваат изобилни антрополошки и музиколошки студии за фламенкото. Во 1954 година, Хиспавокс ја објавил првата Антологија на фламенкото (Antología del Cante Flamenco), звучна снимка која била голем шок за своето време. Во 1955 година, аргентинскиот интелектуалец Анселмо Гонзалес Климент објавил есеј наречен „Фламенкологија“, чиј наслов го крстил „збирката на знаења, техники, итн., за пеење и танцување фламенко“. Оваа книга послужила како основа за следните студии за овој жанр.

Како резултат на тоа, во 1956 година бил организиран национален натпревар во Кордоба, и во 1958 година била основана првата фламенколошка катедра во Херез де ла Фронтера, најстарата академска институција посветена на проучување, истражување, конзервација, промоција и одбрана на фламенкото. Исто така, во 1963 година кордованскиот поет Рикардо Молина и севилскиот пејач Антонио Мајрена го објавиле своето дело, кое станало задолжително референтно дело.

Протест со фламенко за време на режимот на Франко[уреди | уреди извор]

Фламенкото станало еден од симболите на шпанскиот национален идентитет за време на режимот на Франко, бидејќи режимот го присвоил фолклорот традиционално поврзан со Андалузија за промовирање на националното единство и привлекување туризам. Оттука, на фламенкото долго време се гледало како на реакционерен или ретрограден елемент. Во средината на 1960-тите и до транзицијата, пејачите кои се спротивставиле на режимот почнале со употреба на протестни стихови. Меѓу нив се: Хозе Менезе и текстописецот Франциско Морено Галван, Енрике Моренте, Мануел Герена, Ел Лебријано, Ел Кабреро, Лоле и Мануел, ел Пики или Луис Марин, меѓу многу други.

Ново фламенко[уреди | уреди извор]

Во 1980-тите се појавила нова генерација фламенко уметници кои биле под влијание на митскиот пејач Камарон, Пако де Лусија, Моренте итн. Овие уметници биле заинтересирани за популарната урбана музика, која во тие години ја обновувала шпанската музичка сцена. Меѓу нив се „Пата Негра“, кој го споил фламенкото со блуз и рок, Кетама и Реј Хередија, креаторот на сопствен музички универзум каде фламенкото зазема централно место.

Фламенко култура во странство[уреди | уреди извор]

Државата Ново Мексико, сместена на југозапад од Соединетите Држави, одржува силен идентитет со фламенко културата. Универзитетот во Ново Мексико сместен во Албакерки нуди програма за постдипломски студии на фламенко. Изведбите на фламенко се широко распространети во заедниците Албакерки и Санта Фе, при што Националниот институт за фламенко спонзорира годишен фестивал, како и различни професионални фламенко изведби на различни места. Еми Грим, позната по нејзиното уметничко име Ла Еми е професионална танчерка на фламенко и родена во Ново Мексико, која настапува и предава фламенко во Санта Фе. Таа продолжува да ја проучува својата уметност со патување во Шпанија за да работи интензивно со Кармела Греко и Ла Попи, како и со Хозе Галван, Хуана Амаја, Јоланда Хередија, Иван Варгас Хередија, Торомбо и Росио Алкаиде Руиз.

Фламенкото како мотив во уметноста и во популарната култура[уреди | уреди извор]

  • „Скици за фламенко“ (англиски: Flamenco Sketches) — композиција на американскиот џез-музичар Мајлс Дејвис од 1959 година.[11]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. „фламенко“Дигитален речник на македонскиот јазик
  2. „фламенко“Официјален дигитален речник на македонскиот јазик
  3. Leblon 2003
  4. Aoyama 2007
  5. Manuel 1989
  6. Hayes 2009
  7. Akombo 2016
  8. Ríos Ruiz 1997
  9. „Flamenco“. ich.unesco.org. UNESCO Intangible Cultural Heritage List. 2010. Посетено на September 30, 2021.
  10. Producciones, Intermedia (19 November 2015), Watch Gurumbé. Canciones De Tu Memoria Negra Online | Vimeo On Demand, Посетено на 7 February 2021
  11. Miles Davis – Kind Of Blue (пристапено на 25.6.2022)

Надворешни врски[уреди | уреди извор]