Усташи

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Симбол на движењето била сина голема буква U со горечка граната и хрватски грб на неа

Усташа - Хрватско револуционерно движење (на хрватски: Ustaša - Hrvatski revolucionarni pokret) — хрватска фашистичка, ултранационалистичка и терористичка организација, изворно активна од 1930 до 1945 година.[1] Пред Втората светска војна движењето дејствувало само како националистичка и терористичка организација со цели за создавање на независна хрватска држава, но по Инвазијата на Југославија и прогласувањето на НДХ, протекторат на Нацистичка Германија и Кралството Италија, нејзиното воено крило се распоредило во Хрватското домобранство и Усташката милиција (хрватски: Ustaška vojnica).[2]

Идеолошки движењето е мешавина од фашизам, римокатолицизам и хрватски национализам.[2] Било приврзаник на иредентистичкиот концепт Голема Хрватска според кој хрватската држава треба се простира до реката Дрина и да граничи со Белград.[3] Движењето сметало дека е потребна расно „чиста“ Хрватска, промовирајќи геноцид на Срби, Евреи и Роми и прогон на антифашисти и хрватски и босански дисиденти. Усташите ги сметале Бошњаците за „Хрвати муслимани“, кои заедно со Хрватите католици би ги составувале двете главни етнорелигиозни култури во Хрватска.[4]

Припадниците на движењето се нарекувале усташи. Името потекнува од хрватскиот збор устати (ustati, се крене), термин користен уште од 19-ти век, како воен чин во хрватската кралска војска, но и како име за хрватските пешадиски полкови 3. класа во Првата светска војна. Сличниот збор устаник (ustanik), изведенка од устати, значи бунтовник. Првичното име на движењето било Усташа - Хрватска револуционерна организација, акр. УХРО (Ustaša - Hrvatska revolucionarna organizacija, UHRO), но по 1933 година го променува зборот организација со движење.

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Tomasevich, Jozo (2001). War and Revolution in Yugoslavia, 1941-1945: Occupation and Collaboration. Stanford University Press. ISBN 978-0-8047-3615-2. 
  2. 2,0 2,1 Hory, Martin (1965). Der kroatische Ustascha-Staat. Deutsche Verlags-Anstalt. 
  3. Meier, Viktor (1999). Yugoslavia: A history of its demise. Routledge. ISBN 9780415185950. 
  4. Fischer, Bernd (2007). Balkan Strongmen: Dictators and Authoritarian Rulers of South-Eastern Europe. Purdue University Press. ISBN 978-1-55753-455-2.