Прејди на содржината

Унунениум

Проверена
Од Википедија — слободната енциклопедија
Унунениум  (119Uue)
Општи својства
Име и симболунунениум (Uue)
Други имиња119 елемент, ека-франциум
Унунениумот во периодниот систем
Водород (двоатомски неметал)
Хелиум (благороден гас)
Литиум (алкален метал)
Берилиум (земноалкален метал)
Бор (металоид)
Јаглерод (повеќеатомски неметал)
Азот (двоатомски неметал)
Кислород (двоатомски неметал)
Флуор (двоатомски неметал)
Неон (благороден гас)
Натриум (алкален метал)
Магнезиум (земноалкален метал)
Алуминиум (слаб метал)
Силициум (металоид)
Фосфор (повеќеатомски неметал)
Сулфур (повеќеатомски неметал)
Хлор (двоатомски неметал)
Аргон (благороден гас)
Калиум (алкален метал)
Калциум (земноалкален метал)
Скандиум (преоден метал)
Титан (преоден метал)
Ванадиум (преоден метал)
Хром (преоден метал)
Манган (преоден метал)
Железо (преоден метал)
Кобалт (преоден метал)
Никел (преоден метал)
Бакар (преоден метал)
Цинк (преоден метал)
Галиум (слаб метал)
Германиум (металоид)
Арсен (металоид)
Селен (повеќеатомски неметал)
Бром (двоатомски неметал)
Криптон (благороден гас)
Рубидиум (алкален метал)
Стронциум (земноалкален метал)
Итриум (преоден метал)
Циркониум (преоден метал)
Ниобиум (преоден метал)
Молибден (преоден метал)
Технециум (преоден метал)
Рутениум (преоден метал)
Родиум (преоден метал)
Паладиум (преоден метал)
Сребро (преоден метал)
Кадмиум (преоден метал)
Индиум (слаб метал)
Калај (слаб метал)
Антимон (металоид)
Телур (металоид)
Јод (двоатомски неметал)
Ксенон (благороден гас)
Цезиум (алкален метал)
Бариум (земноалкален метал)
Лантан (лантаноид)
Цериум (лантаноид)
Празеодиум (лантаноид)
Неодиум (лантаноид)
Прометиум (лантаноид)
Самариум (лантаноид)
Европиум (лантаноид)
Гадолиниум (лантаноид)
Тербиум (лантаноид)
Диспрозиум (лантаноид)
Холмиум (лантаноид)
Ербиум (лантаноид)
Тулиум (лантаноид)
Итербиум (лантаноид)
Лутециум (лантаноид)
Хафниум (преоден метал)
Тантал (преоден метал)
Волфрам (преоден метал)
Рениум (преоден метал)
Осмиум (преоден метал)
Иридиум (преоден метал)
Платина (преоден метал)
Злато (преоден метал)
Жива (преоден метал)
Талиум (слаб метал)
Олово (слаб метал)
Бизмут (слаб метал)
Полониум (слаб метал)
Астат (металоид)
Радон (благороден гас)
Франциум (алкален метал)
Радиум (земноалкален метал)
Актиниум (актиноид)
Ториум (актиноид)
Протактиниум (актиноид)
Ураниум (актиноид)
Нептуниум (актиноид)
Плутониум (актиноид)
Америциум (актиноид)
Кириум (актиноид)
Берклиум (актиноид)
Калифорниум (актиноид)
Ајнштајниум (актиноид)
Фермиум (актиноид)
Менделевиум (актиноид)
Нобелиум (актиноид)
Лоренциум (актиноид)
Радерфордиум (преоден метал)
Дубниум (преоден метал)
Сиборгиум (преоден метал)
Бориум (преоден метал)
Хасиум (преоден метал)
Мајтнериум (преоден метал (предвиден))
Дармштатиум (преоден метал (предвиден))
Рендгениум (преоден метал (предвиден))
Копернициум (преоден метал)
Нихониум (слаб метал (предвиден))
Флеровиум (слаб метал)
Московиум (слаб метал (предвиден))
Ливермориум (слаб метал (предвиден))
Тенесин (металоид (предвиден))
Оганесон (благороден гас (предвиден))
унунениум (алкален метал (предвиден))
унбинилиум (земноалкален метал (предвиден))
унквадуниум (суперактиноид (предвиден))
унквадбиум (суперактиноид (предвиден))
унквадтриум (суперактиноид (предвиден))
унквадквадиум (суперактиноид (предвиден))
унквадпентиум (суперактиноид (предвиден))
унквадхексиум (суперактиноид (предвиден))
унквадсептиум (суперактиноид (предвиден))
унквадоктиум (суперактиноид (предвиден))
унквадениум (суперактиноид (предвиден))
унпентнилиум (суперактиноид (предвиден))
унпентуниум (суперактиноид (предвиден))
унпентбиум (суперактиноид (предвиден))
унпенттриум (суперактиноид (предвиден))
унпентквадиум (суперактиноид (предвиден))
унпентпентиум (суперактиноид (предвиден))
унпентхексиум (преоден метал (предвиден))
унпентсептиум (преоден метал (предвиден))
унпентоктиум (преоден метал (предвиден))
унпентениум (преоден метал (предвиден))
унхекснилиум (преоден метал (предвиден))
унхексуниум (преоден метал (предвиден))
унхексбиум (преоден метал (предвиден))
унхекстриум (преоден метал (предвиден))
унхексквадиум (преоден метал (предвиден))
унхекспентиум (алкален метал (предвиден))
унхексхексиум (земноалкален метал (предвиден))
унхекссептиум (слаб метал (предвиден))
унхексоктиум (слаб метал (предвиден))
унхексениум (слаб метал (предвиден))
унсептнилиум (слаб метал (предвиден))
унсептуниум (двоатомски неметал (предвиден))
унсептбиум (благороден гас (предвиден))
унбиуниум (суперактиноид (предвиден))
унбибиум (суперактиноид (предвиден))
унбитриум (суперактиноид (предвиден))
унбиквадиум (суперактиноид (предвиден))
унбипентиум (суперактиноид (предвиден))
унбихексиум (суперактиноид (предвиден))
унбисептиум (суперактиноид (предвиден))
унбиоктиум (суперактиноид (предвиден))
унбиениум (суперактиноид (предвиден))
унтринилиум (суперактиноид (предвиден))
унтриуниум (суперактиноид (предвиден))
унтрибиум (суперактиноид (предвиден))
унтритриум (суперактиноид (предвиден))
унтриквадиум (суперактиноид (предвиден))
унтрипентиум (суперактиноид (предвиден))
унтрихексиум (суперактиноид (предвиден))
унтрисептиум (суперактиноид (предвиден))
унтриоктиум (суперактиноид (предвиден))
унтриениум (суперактиноид (предвиден))
ункваднилиум (суперактиноид (предвиден))
унсепттриум (ека-суперактиноид (предвиден))
унсептквадиум (ека-суперактиноид (предвиден))
унсептпентиум (ека-суперактиноид (предвиден))
унсептхексиум (ека-суперактиноид (предвиден))
унсептсептиум (ека-суперактиноид (предвиден))
унсептоктиум (ека-суперактиноид (предвиден))
унсептениум (ека-суперактиноид (предвиден))
уноктнилиум (ека-суперактиноид (предвиден))
уноктуниум (ека-суперактиноид (предвиден))
уноктбиум (ека-суперактиноид (предвиден))
унокттриум (ека-суперактиноид (предвиден))
уноктквадиум (ека-суперактиноид (предвиден))
Fr
↑
Uue
↓
(Uhp)
оганесон ← унунениум → унбинилиум
Атомски број119
Стандардна атомска тежина (Ar)[315] (предвидена)[1]
Категоријанепозната, но најверојатно алкален метал
Група и блокгрупа 1 (алкални), s-блок
ПериодаVIII периода
Електронска конфигурација[Uuo] 8s1 (предвидена)[2]
по обвивка
2, 8, 18, 32, 32, 18, 8, 1 (предвидена)
Физички својства
Фазанепозната (може да биде цврста или течна)[2]
Точка на топење273–303 K ​(0–30 °C) (предвидена)[2]
Точка на вриење903 K ​(630 °C) (предвидена)[1]
Густина близу с.т.3 г/см3 (предвидена)[2]
Топлина на топење2,01–2,05 kJ/mol (екстраполирана)[3]
Атомски својства
Оксидациони степени1, 3 ​(предвидена)[2]
ЕлектронегативностПолингова скала: ≈ 0,93 (предвидено дека е блиска вредноста со онаа на натриумот )[4]
Енергии на јонизацијаI: 463,1 kJ/mol
II: 1.698,1 kJ/mol (предвидена)[5]
Атомски полупречникемпириски: 240 пм (предвиден)[2]
Ковалентен полупречник263–281 пм (предвиден)[3]
Разни податоци
CAS-број54846-86-5
Историја
Наречен поIUPAC системско име на елементот
Најстабилни изотопи
Главна статија: Изотопи на унунениумот
изо ПЗ полураспад РР РЕ (MeV) РП
294Uue (предвиден)[2] веш ~1–10 μs α 290Uus
295Uue (предвиден)[6] веш 20 μs α 12,38 291Uus
296Uue (предвиден)[6] веш 12 μs α 12,48 292Uus
| наводи | Википодатоци

Унунениум, исто така познат [7] како ека-франциум или елемент 119 — хипотетички хемиски елемент; има симбол Uue и атомски број 119. Унуненијум и Uue е соодветно привремено систематско име и симбол на Меѓународниот сојуз за чиста и применета хемија, кој се користи додека елементот не биде откриен, потврден и не се одлучи за постојано име. Во периодниот систем на елементите, се очекува да биде елемент од s-блокот, алкален метал и првиот елемент во осмата периода. Тоа е најлесниот елемент кој сè уште не е синтетизиран.

Обидот да се синтетизира елементот е во тек од 2018 година во РИКЕН во Јапонија. Заедничкиот институт за јадрени истражувања (ЗИЈИ) во Дубна, Русија, планира да направи обид во одреден момент во иднината, но точниот датум не е објавен во јавноста. Истражувачкиот објект за тешки јони во Ланжу, Кина (HIRFL), исто така, планира да направи обид. Теоретските и експерименталните докази покажале дека синтезата на унунениум веројатно ќе биде многу потешка од онаа на претходните елементи.

Позицијата на Унунениум како седми алкален метал сугерира дека тој би имал слични својства на неговите полесни конгенери. Сепак, релативистичките ефекти може да предизвикаат некои од неговите својства да се разликуваат од оние што се очекуваат од директна примена на периодичните закони. На пример, се очекува унунениумот да биде помалку реактивен од цезиумот и франциумот и поблизок во однесувањето до калиумот или рубидиумот, и додека треба да ја покаже карактеристичната +1 оксидациска состојба на алкалните метали, исто така се предвидува да ги покаже +3 и +5 оксидационите состојби, кои се непознати кај кој било друг алкален метал.

Синтеза на супертешки јадра

[уреди извор]
A graphic depiction of a nuclear fusion reaction
Графички приказ на реакција на јадрено соединување. Две јадра се спојуваат во едно, испуштајќи неутрон. Реакциите што создаале нови елементи до овој момент биле слични, со единствената можна разлика што понекогаш биле ослободени неколку единечни неутрони, или воопшто немало такви.

Претешкото [б 1] атомско јадро се создава во јадрена реакција која комбинира две други јадра со нееднаква големина [б 2] во едно; колку понееднакви се двете јадра во однос на масата, толку е поголема можноста двете да реагираат. [13] Материјалот направен од потешките јадра се прави цел, која потоа е бомбардирана од снопот на полесни јадра. Две јадра можат да се спојат во едно само доколку се приближат доволно блиску едно до друго; нормално, јадрата (сите позитивно наелектризирани) се одбиваат меѓусебно поради електростатско одбивање. Силното заемнодејство може да ја надмине оваа одбивност, но само на многу кратко растојание од јадрото; јадрата на зракот на тој начин се многу забрзани со цел таквото одбивање да биде незначително во споредба со брзината на јадрото на зракот. [14] Енергијата што се применува на јадрата на зракот за да ги забрза може да предизвика тие да достигнат брзина до една десетина од брзината на светлината. Меѓутоа, доколку се примени премногу енергија, јадрото на зракот може да се распадне.[14]

Самото приближување не е доволно за две јадра да се спојат: кога две јадра се приближуваат едно до друго, тие обично остануваат заедно околу 10−20 секунди и потоа се разделуваат (не мора да бидат во истиот состав како пред реакцијата) наместо да формираат едно јадро. [15] Ова се случува затоа што при обидот за формирање на едно јадро, електростатското одбивање го раскинува јадрото што се формира. Секој пар на цел и зрак се карактеризира со неговиот пресек - веројатноста дека ќе дојде до јадрено соединување доколку две јадра се приближат едно кон друго изразено во однос на попречната област што треба да ја погоди упадната честичка за да дојде до соединувањето. [б 3] Оваа соединување може да настане како резултат на квантниот ефект во кој јадрата можат да тунелираат преку електростатско одбивање. Доколку двете јадра можат да останат блиску покрај таа фаза, повеќекратните јадрени заемни дејства резултираат со прераспределба на енергијата и енергетска рамнотежа.

Надворешни видеоснимки
Visualization of unsuccessful nuclear fusion, based on calculations from the Australian National University[17]

Добиеното спојување претставува возбудена состојба [18] - наречена сложено јадро - и затоа е многу нестабилно. За да се постигне постабилна состојба, привременото спојување може да се расцепи без да се формира постабилно јадро. [19] Алтернативно, сложеното јадро може да исфрли неколку неутрони, кои би ја однеле енергијата на возбудувањето; доколку второто не е доволно за исфрлање на неутрони, спојувањето би создало гама-зрак. Ова се случува околу 10−16 секунди по првичниот јадрен судир и резултира со создавање на постабилно јадро. Дефиницијата на Заедничката работна група на МСЧПХ и МСЧПФ вели дека хемискиот елемент може да се препознае како откриен само доколку неговото јадро не се распадне во рок од 10−14 секунди. Оваа вредност била избрана како проценка за тоа колку време му е потребно на јадрото да стекне електрони и на тој начин да ги прикаже неговите хемиски својства.[20] [б 4]

Распаѓање и откривање

[уреди извор]

Зракот поминува низ целта и стигнува до следната комора, сепараторот; доколку се произведе ново јадро, тоа се носи со овој зрак.[22] Во сепараторот, новопроизведеното јадро е одвоено од другите нуклиди (оној на оригиналниот зрак и сите други продукти на реакцијата){{Efn|Ова раздвојување се заснова на тоа што добиените јадра се движат покрај целта побавно отколку јадрата на нереагираните зраци. Сепараторот содржи електрични и магнетни полиња чии ефекти врз подвижната честичка се поништуваат за одредена брзина на честичка.[23] Таквото раздвојување може да биде потпомогнато и со мерење на време на летот и мерење на енергијата на повратен удар; комбинација од двете може да овозможи да се процени масата на јадрото.[24] и се пренесува во детектор со површинска бариера, кој го запира јадрото. Означена е точната местоположба на претстојното влијание врз детекторот; означени се и неговата енергија и времето на пристигнување. Преносот трае околу 10−6 секунди; за да биде откриено, јадрото мора да преживее толку долго. Јадрото повторно се забележува откако ќе се регистрира неговото распаѓање и се мерат местоположбата, енергијата и времето на распаѓање.[22]

Стабилноста на јадрото е обезбедена од силното заемно дејство. Сепак, неговиот опсег е многу краток; како што јадрата стануваат поголеми, неговото влијание врз најоддалечените нуклеони (протони и неутрони) слабее. Во исто време, јадрото е растргнато со електростатско одбивање помеѓу протоните, а неговиот опсег не е ограничен.[25] Вкупната врзувачка енергија обезбедено од големото заемно дејство се зголемува линеарно со бројот на нуклеоните, додека електростатското одбивање се зголемува со квадратот на атомскиот број, односно вториот расте побрзо и станува сè поважен за тешките и супертешките јадра.[26][27] Така, супертешките јадра се теоретски предвидени[28] и досега е забележано[29] дека претежно се распаѓаат преку начини на распаѓање кои се предизвикани од таквото одбивање: алфа-распад и спонтано цепење.[б 5] Речиси сите алфа емитери имаат над 210 нуклеони,[31] и најлесниот нуклид кој примарно е подложен на спонтано цепење има 238.[32] Во двата режима на распаѓање, јадрата се спречени да се распаѓаат со соодветните енергетски бариери за секој режим, но тие можат да бидат тунелирани.[26][27]

Модел на апарат за создавање на супертешки елементи, заснован на сепараторот за повратен гас исполнет со Дубна поставен во Флеровата Лабораторија за јадрени реакции (ФЛЈР). Траекторијата во детекторот и апаратот за фокусирање на зракот се менува поради диполен магнет во првиот и четириполен магнет во вториот.

Алфа честичките најчесто се произведуваат во радиоактивни распаѓања бидејќи масата на алфа честичка по нуклеон е доволно мала за да остави малку енергија за алфа честичката да се употреби како кинетичка енергија за да го напушти јадрото. [34] Спонтаното цепење е предизвикано од електростатско одбивање што го раскинува јадрото и создава различни јадра во различни случаи на идентични јадра. Како што се зголемува атомскиот број, спонтаното цепење брзо станува поважно: делумниот полураспад на спонтаното цепење се намалува за 23 редови на големина од ураниум (елемент 92) до нобелиум (елемент 102), [35] и до 30 редови на големина од ториум (елемент 90) до фермиум (елемент 100). Така, претходниот „модел на течни капки“ сугерирал дека спонтаното цепење ќе се случи скоро веднаш поради исчезнувањето на бариерата за цепење за јадра со околу 280 нуклеони. [36] Подоцнежниот јадрен слоест модел сугерира дека јадрата со околу 300 нуклеоните би формирале остров на стабилност во кој јадрата ќе бидат поотпорни на спонтаното цепење и првенствено ќе претрпат алфа распаѓање со подолг полураспад. Последователните откритија сугерирале дека предвидениот остров може да биде подалеку од првично предвиденото; тие, исто така, покажале дека јадрата меѓу долговечните актиноиди и предвидениот остров се деформирани и добиваат дополнителна стабилност од ефектите на обвивката. [37] Експериментите на полесни супертешки јадра, како и оние поблиску до очекуваниот остров, покажале поголема стабилност од претходно очекуваната против спонтаното цепење, покажувајќи ја важноста на ефектите на обвивката врз јадрата. [б 6]

Алфа-распадите се регистрирани од емитираните алфа честички, а распадните производи лесно се одредуваат пред вистинското распаѓање; доколку таквото распаѓање или низа последователни распаѓања произведе познато јадро, оригиналниот производ на реакцијата може лесно да се одреди. [б 7] (Дека сите распаѓања во ланецот на распаѓање навистина биле поврзани едни со други, се утврдува од местоположбата на овие распаѓања, кои мора да бидат на истото место.) Познатото јадро може да се препознае по специфичните карактеристики на распаѓањето што го претрпува, како што е енергијата на распаѓање (или поконкретно, кинетичката енергија на емитираната честичка). [б 8] Спонтаното цепење, сепак, произведува различни јадра како производи, така што оригиналниот нуклид не може да се одреди од неговите ќерки.

Според тоа, информациите достапни за физичарите кои имаат за цел да вештачки да создадат супертежок елемент се информациите собрани во детекторите: местоположбата, енергија и времето на пристигнување на честичката до детекторот и оние на неговото распаѓање. Физичарите ги анализираат овие податоци и се обидуваат да заклучат дека тие навистина биле предизвикани од нов елемент и дека не можел да биде предизвикан од различен нуклид од оној што се тврди. Честопати, обезбедените податоци се недоволни за заклучок дека дефинитивно е создаден нов елемент и нема друго објаснување за набљудуваните ефекти; биле направени грешки при толкувањето на податоците. [б 9]

Историја

[уреди | уреди извор]

Обиди за синтеза

[уреди | уреди извор]

Елементите од 114 до 118 (флеровум преку оганесон) биле откриени во реакциите на „жешко соединување“ во Заедничкиот институт за јадрени истражувања (ЗИЈИ) во Дубна, Русија. Ова вклучувало бомбардирање на актинидите плутониум преку калифорниум со калциум-48, квази-стабилен изотоп богат со неутрони кој може да се употреби како проектил за производство на повеќе изотопи богати со неутрони на супертешки елементи.[46] (Терминот „топло“ се однесува на високата енергија на возбудување на добиеното сложено јадро.) Ова не може лесно да се продолжи со елементот 119, бидејќи ќе бара цел на следниот актинид ајнштаниум. Десетици милиграми ајнштајниум би биле потребни за разумна шанса за успех, но досега се произведени само микрограми.[47] Обид да се направи елементот 119 од калциум-48 и помалку од еден микрограм ајнштајниум бил направен во 1985 година во забрзувачот superHILAC во Беркли, Калифорнија, но обидот не успеал.[48]

254
99
Es
+ 48
20
Ca
→ 302
119
Uue
* → без атоми

За попрактично производство на дополнителни супертешки елементи потребни се проектили потешки од 48 Ca,, но ова ја прави реакцијата посиметрична и дава помали шанси за успех. Обидите да се синтетизира елементот 119 ги поместува границите на денешната технологија, поради намалувањето на пресеците на производните реакции и веројатно краткиот полураспад на произведените изотопи, што се очекува да биде од редот на микросекунди.[6]

Од април до септември 2012 година, бил направен обид да се синтетизираат 295Uue и 296Uue со бомбардирање на цел на беркелиум -249 со титан -50 во Центарот за истражување на тешки јони (ЦИТЈ) во Дармштат, Германија.[49] Оваа реакција помеѓу 249Bk и 50Ti била предвидена да биде најповолната практична реакција за формирање на унунениум,[49] бидејќи е најасиметричната реакција на располагање. [50] Покрај тоа, како што беркелиум-249 се распаѓа до калифорниум -249 (следниот елемент) со краток полураспад од 327 денови, ова овозможило истовремено да се пребаруваат елементите 119 и 120.[51] Поради предвидениот краток полураспад, тимот на Центарот за истражување на тешки јони (ЦИТЈ) користел нова „брза“ електроника способна да регистрира настани на распаѓање во микросекунди.[49] [50]

249
97
Bk
+ 50
22
Ti
→ 299
119
Uue
* → без атоми
249
98
Cf
+ 50
22
Ti
→ 299
120
Ubn
* → без атоми

Ниту елементот 119 ниту елементот 120 не бил забележан.[52] Експериментот првично бил планиран да продолжи до ноември 2012 година,[53] но истиот бил прекинат рано за да се искористи целта од 249Bk за да се потврди синтезата на тенесин (со што се промени проектилот на 48Ca).

Тимот во РИКЕН во Вако, Јапонија започнал со бомбардирање на цели на кириум -248 со зрак ванадиум -51 во јануари 2018 година [54] за да го бара елементот 119. Кириумот бил избран како цел, наместо потежок берклиум или калифорниум, бидејќи овие потешки цели тешко се подготвуваат.[55] Целите 248Cm биле обезбедени од Националната лабораторија Оук Риџ. РИКЕН развил ванадиумски зрак со висок интензитет. Експериментот започнал со циклотрон додека РИКЕН ги надградил своите линеарни акцелератори; надградбата била завршена во 2020 година.[56] Бомбардирањето можело да се продолжи со двете машини додека не бил забележан првиот настан.[57] Напорите на тимот РИКЕН се финансирани од царот на Јапонија.[58]

248
96
Cm
+ 51
23
V
→ 299
119
Uue
* → без атоми

Произведените изотопи на Унунениум се очекува да претрпат два алфа-распади до познатите изотопи на московиум, 287Mc и 288Mc. Ова ќе ги прицврсти на позната низа од пет или шест дополнителни алфа-распаѓања, соодветно, и ќе го потврди нивното производство.[59]

Почнувајќи од септември 2023 година, тимот на РИКЕН ја предводел реакцијата од 248Cm+ 51V 462 денови. Во извештајот на Советодавниот комитет на Центарот РИКЕН Нишина било забележано дека оваа реакција е избрана поради достапноста на целните и проектилните материјали, и покрај предвидувањата кои ја фаворизираат реакцијата 249Bk+ 50Ti, бидејќи проектилот 50Ti е поблиску до двојно магичен 48Ca и има парен атомски број (22); реакциите со рамно- Z проектили генерално се покажале дека имаат поголеми пресеци. Извештајот препорачал дека доколку 5 fb границата на напречниот пресек е достигната без да се забележат никакви настани, тогаш тимот треба „да ја процени и на крајот да ја преиспита експерименталната стратегија пред да земе дополнително време“.[60] Според податоци од 2024 година, тимот на РИКЕН сè уште ја водел оваа реакција „24/7“.[61]

Тимот на Заедничкиот институт за јадрени истражувања (ЗИЈИ) планира да се обиде да го синтетизира елементот 119 во иднина, но точната временска рамка не е јавно објавена.[62] Кон крајот на 2023 година, ЗИЈИ ја објавил првата успешна синтеза на супертежок елемент со проектил потежок од 48Ca: 238U бил бомбардиран со 54Cr за да се направи нов изотоп на ливермориум (елемент 116), 288Lv. Успешната синтеза на супертежок нуклид во овој експеримент дало неочекувано добар резултат; целта била експериментално да се одреди пресекот на реакцијата со проектили од 54Cr и да се подготви за синтеза на елементот 120.[63] ЗИЈИ, исто така, алудирал на иден обид да се синтетизира елементот 119 со истиот проектил, бомбардирање на 243Am со 54Cr. Тимот од Истражувачкиот објект за тешки јони во Ланжу, кој е управуван од Институтот за современа физика (ИСФ) на Кинеската академија на науките, исто така планира да ја испроба реакцијата 243Am+ 54Cr.[64]

Именување

[уреди | уреди извор]

Користејќи ја номенклатурата на Менделеев за неименувани и неоткриени елементи, Унунениум треба да биде познат како ека- франциум. Користејќи ги препораките на Меѓународниот сојуз за чиста и применета хемија од 1979 година, елементот треба привремено да се нарекува ununennium (симбол Uue) додека не се открие, откритието не се потврди и не се избере трајно име.[65] Иако широко се користат во хемиската заедница на сите нивоа, од училници по хемија до напредни учебници, препораките главно се игнорираат меѓу научниците кои работат теоретски или експериментално на супертешки елементи, кои го нарекуваат „елемент 119“, со симболот E119, (119) или само 119.

Предвидени својства

[уреди | уреди извор]

Јадрена стабилност и изотопи

[уреди | уреди извор]
A 2D graph with rectangular cells colored in black-and-white colors, spanning from the llc to the urc, with cells mostly becoming lighter closer to the latter
Табела за стабилност на нуклиди како што ја користел тимот на Дубна во 2010 година. Карактеризираните изотопи се прикажани со граници. Надвор од елементот 118 (оганесон, последниот познат елемент), линијата познати нуклиди се очекува брзо да навлезе во регион на нестабилност, без полураспад над една микросекунда по елементот 121. Белиот прстен ја опфаќа предвидената местоположба на островот на стабилност. [50]
Орбиталите со висок азимутален квантен број се зголемуваат во енергија, елиминирајќи го она што инаку би било јаз во орбиталната енергија што одговара на затворена протонска обвивка во елементот 114, како што е прикажано на левиот дијаграм кој не го зема предвид овој ефект. Ова ја подига следната протонска обвивка во регионот околу елементот 120, како што е прикажано на десниот дијаграм, потенцијално зголемувајќи го полураспадот на изотопите на елементот 119 и 120.

Стабилноста на јадрата значително се намалува со зголемувањето на атомскиот број по кириумот, елементот 96, чиј полураспад е четири реда на големина подолг од оној на кој било моментално познат елемент со поголем број. Сите изотопи со атомски број над 101 се подложени на радиоактивно распаѓање со полураспад помал од 30 часови. Ниту еден елемент со атомски број над 82 (по олово) нема стабилни изотопи.[66] Сепак, од причини кои се уште не се добро познати, има мало зголемување на јадрената стабилност околу атомските броеви 110 – 114, што доведува до појава на она што во јадрената физика е познато како „остров на стабилноста“. Овој концепт, предложен од професорот на Универзитетот во Калифорнија, Глен Сиборг, објаснува зошто супертешките елементи траат подолго од предвиденото.[67]

Полураспадите на алфа-распади предвидени за 291-307Uue се од редот на микросекунди. Најдолгиот полураспад на алфа-распаѓање предвиден е ~ 485 микросекунди за изотопот 294Uue.[68][69][70] При факторинг во сите режими на распаѓање, предвидените полураспади се намалуваат дополнително на само десетици микросекунди. Некои потешки изотопи може да бидат постабилни; Фрике и Вабер предвидувале дека 315Uue е најстабилен изотоп на едногодишно ниво во 1971 година. Ова има последици за синтезата на неуниум, бидејќи изотопите со полураспад под една микросекунда ќе се распаднат пред да стигнат до детекторот, а потешките изотопи не можат да се синтетизираат со судир на која било позната употреблива цел и јадра од проектил. Сепак, новите теоретски модели покажуваат дека очекуваниот јаз во енергијата помеѓу протонските орбитали 2f7/2 (наполнети во елементот 114) и 2f5/2 (пополнет во елементот 120) е помал од очекуваното, така што елементот 114 повеќе не изгледа како стабилна сферична затворена јадрена обвивка, а оваа енергетска способност може да ја зголеми стабилноста на елементите 119 и 120. Следното двојно волшебно јадро се очекува да биде околу сферичното 306Ubb (елемент 122), но очекуваниот низок полураспад и нискиот производствен пресек на овој нуклеид ја прави неговата синтеза предизвик.

Најверојатните изотопи на унунениум што ќе се синтетизираат во блиска иднина се 293Uue до 296Uue, бидејќи тие се населени во 3n и 4n каналите на реакциите 243Am+ 48Cr и 249Bk+ 50 Ti.[71]

Хемиски својства

[уреди | уреди извор]
Должините на врската и енергиите на дисоцијација на врската на димерите на алкалните метали. Се предвидуваат податоци за Fr2 и Uue2.[72]
Dimer Bond length
(Å)
Енергија на разложување
на хемиската врска (kJ/mol)
Li2 2.673 101.9
Na2 3.079 72.04
K2 3.924 53.25
Rb2 4.210 47.77
Cs2 4.648 43.66
Fr2 ~ 4.61 ~ 42.1
Uue2 ~ 4.27 ~ 53.4

Се предвидува дека хемијата на унунениумот е слична на онаа на алкалните метали, но веројатно ќе се однесува повеќе како калиум,[6][2] [73] или рубидиум отколку цезиум или франциум. Ова се должи на релативистичките ефекти, бидејќи во нивно отсуство, периодичните трендови би предвиделе дека унунениумот ќе биде уште пореактивен од цезиумот и франциумот. Оваа намалена реактивност се должи на релативистичката стабилизација на валентниот електрон на униен, зголемувајќи ја првата енергија на јонизација на унунениумот и намалувајќи ги металните и јонските полупречници; овој ефект е веќе забележан за франциум

Хемијата на унунениумот во +1-оксидационата состојба треба да биде повеќе слична на хемијата на рубидиум отколку на франциум. Од друга страна, јонскиот полупречник на јонот Uue + се предвидува да биде поголем од оној на Rb +, бидејќи орбиталите 7p се дестабилизирани и затоа се поголеми од р-орбиталите на долните обвивки. Унунениумот исто така може да ја покаже +3 оксидационата состојба, што не е забележана во ниту еден друг алкален метал, како додаток на +1 оксидационата состојба која е карактеристична за другите алкални метали и е исто така главна оксидациска состојба на сите познати алкални метали: ова е поради дестабилизацијата и проширувањето на неговите7р 3/2 пониска енергија на јонизација од она што инаку би се очекувало. [1] Хемиската активност на 7p 3/2 спинор е предложена да ја направи состојбата на оксидација +5 можна во [UueF6]−, аналогно на [SbF6]− или [BrF6]−. Аналогното соединение на франциум(V), [FrF6] −, исто така може да биде остварливо, но не е експериментално познато.

Се очекува дека многу соединенија на унунениумот ќе имаат голем ковалентен карактер, поради вклучувањето на 7p 3/2 електроните во поврзувањето: овој ефект е забележан во помала мера и кај франциумот, кој покажува одреден придонес од 6p 3/2 во врската во супероксидот на франциум (FrO<2)..[74] Така, наместо унунениумот да биде најелектропозитивен елемент, како што се смета дека покажува едноставната екстраполација, цезиумот ја задржува оваа местоположба, при што електронегативноста на унунениумот најверојатно е блиску до натриумот (0,93 на Полинговата скалата). Стандардниот потенцијал за намалување на парот Uue + /Uue се предвидува да биде −2,9 V, исто како онаа на двојката Fr+/Fr и нешто повеќе од онаа на парот K+/K на -2,931 V.

Должините на врската и енергиите на дисоцијација на врската на MAu (M = алкален метал). Сите податоци се предвидени, освен енергиите на дисоцијација на врската на KAu, RbAu и CsAu.[4]
Compound Bond length
(Å)
Енергија на разложување
на хемиската врска (kJ/mol)
KAu 2.856 2.75
RbAu 2.967 2.48
CsAu 3.050 2.53
FrAu 3.097 2.75
UueAu 3.074 2.44

Во гасната фаза и при многу ниски температури во кондензираната фаза, алкалните метали формираат ковалентно врзани двоатомски молекули. Должините на врската метал-метал во овие молекули M2 се зголемуваат по групата од Li2 до Cs2, но потоа се намалуваат до Uue2, поради гореспоменатите релативистички ефекти кои ја стабилизираат орбиталата 8s. Спротивниот тренд е прикажан за енергиите на дисоцијација на врската метал-метал. Врската Uue-Uue треба да биде малку посилна од врската K-K. [1] Од овие М2 енергии на дисоцијација, се предвидува енталпијата на сублимација (Δ H sub) на унунениумот да биде 94 kJ/mol (вредноста за франциум треба да биде околу 77 kJ/mol).

Молекулата UueF се очекува да има значаен ковалентен карактер поради високиот електронски афинитет на унунениумот. Врската во UueF е претежно помеѓу 7p орбитала на унунениумот и 2p орбитала на флуор, со помал придонес од 2s орбиталата на флуорот и 8s, 6d z2, и двете други 7p орбитали на унунениумот. Ова е многу различно од однесувањето на елементите на s-блокот, како и на златото и живата, во кои s-орбиталите (понекогаш измешани со d-орбиталите) се тие што учествуваат во поврзувањето. Врската Uue-F е релативистички проширена поради разделувањето на 7p орбиталата на 7p1/2 и 7p< 3/2 спинори, принудувајќи ги поврзувачките електрони во најголемата орбитала мерена според радијалниот обем: слично проширување во должината на врската се наоѓа во хидридите At H и TsH. Врската Uue–Au треба да биде најслабата од сите врски помеѓу златото и алкалниот метал, но сепак треба да биде стабилна. Ова дава екстраполирани средни адсорпциски енталпии (−Δ H ads ) од 106 kJ/mol на злато (вредноста на франциум треба да биде 136 kJ/mol), 76 kJ/mol на платина и 63 kJ/mol на среброто, најмалиот од сите алкални метали, што покажува дека би било изводливо да се проучи хроматографската адсорпција на унунениумот на површини направени од благородни метали. Енталпијата на адсорпција на унунениумот на тефлонска површина се предвидува да биде 17,6 kJ/mol, што би било најниско меѓу алкалните метали. ads на Δ H sub и −Δ H на алкалните метали се менуваат во спротивни насоки како што се зголемува атомскиот број.

Атомски и физички својства

[уреди | уреди извор]

Како елемент од првата периода 8, се предвидува дека унунениумот е алкален метал, заземајќи го своето место во периодниот систем под литиум, натриум, калиум, рубидиум, цезиум и франциум. Секој од овие елементи има по еден валентен електрон во најоддалечената s-орбитала (конфигурација на валентни електрони n s1), која лесно се губи во хемиските реакции за да формира +1 оксидациона состојба: така, алкалните метали се многу реактивни елементи. Се предвидува дека унунениумот ќе го продолжи трендот и ќе има конфигурација на валентни електрони од 8s1. Затоа се очекува да се однесува слично како неговите полесни конгенери; сепак, се предвидува и дека ќе се разликува од полесните алкални метали по некои својства.[2]

Главната причина за предвидените разлики помеѓу унунениумот и другите алкални метали е заемното дејство спин-орбита (СО) - меѓусебната интеракција помеѓу движењето на електроните и спинот. Интеракцијата на СО е особено силна за супертешките елементи бидејќи нивните електрони се движат побрзо - со брзина споредлива со брзината на светлината - отколку оние во полесни атоми.[74] Во атомите на унунениум, тој ги намалува нивоата на енергија на електроните 7p и 8s, стабилизирајќи ги соодветните електрони, но две од нивоата на енергија на електроните 7p се постабилизирани од другите четири.[75] Ефектот се нарекува разделување на подобвивката, бидејќи ја дели 7p подобвивката на повеќе стабилизирани и помалку стабилизирани делови. Пресметковните хемичари ја разбираат поделбата како промена на вториот (азимутален) квантен број ℓ од 1 во 1⁄2 и 3⁄2 за постабилизираните и помалку стабилизираните делови од 7p подобвивка, соодветно[74][б 10]Така, надворешниот 8s електрон на унунениумот се стабилизира и станува потешко да се отстрани отколку што се очекувало, додека електроните 7p 3/2 се соодветно дестабилизирани, можеби дозволувајќи им да учествуваат во хемиските реакции. Ова стабилизирање на најоддалечената s-орбитала (веќе значајна во франциум) е клучниот фактор што влијае на хемијата на унунениумот и предизвикува сите трендови за атомските и молекуларните својства на алкалните метали да ја сменат насоката по цезиумот

Емпириски (Na–Cs, Mg–Ra) и предвидени (Fr–Uhp, Ubn–Uhh) атомски полупречници на алкалните и земноалкалните метали од третиот до деветтиот период, измерени во ангстреми[2][76]
Емпириски (Na–Cs), полуемпириски (Fr) и предвидени (Uue) електронски афинитети на алкалните метали од третиот до осмиот период, измерени во електрон волти[2][76] Тие се намалуваат од Li до Cs, но вредноста на Fr, 492 ± 10, е 20 meV повисока од онаа на Cs, а онаа на Uue е многу повисока сè уште на 662 meV.
Емпириска (Na–Fr, Mg–Ra) и предвидена (Uue–Uhp, Ubn–Uhh) енергија на јонизација на алкалните и земноалкалните метали од трета до петтата периода, мерена во електрон волти[2][76]

Поради стабилизирањето на неговиот надворешен електрон 8s, првата енергија на јонизација на унунениумот - енергијата потребна за отстранување на електрон од неутрален атом - се предвидува да биде 4,53 eV, повисоки од оние на познатите алкални метали од калиум па наваму. Овој ефект е толку голем што се предвидува дека унбиуниумот (елементот 121) има помала енергија на јонизација од 4,45 eV, така што алкалниот метал во периодот 8 нема да има најниска енергија на јонизација во периодот, како што е точно за сите претходни периоди. Афинитетот за електрони на Унунениумот се очекува да биде далеку поголем од оној на цезиумот и франциумот; така, се очекува Унунениумот да има афинитет на електрони повисок од сите алкални метали полесни од него на околу 0,662 eV, блиску до онаа на кобалтот (0,662 eV) и хром (0,676 eV). Релативистичките ефекти, исто така, предизвикуваат многу голем пад на поларизираноста на унунениумот до 169,7 au[77] Статичката диполска поларизација (αD) на унунениумот, количество за кое влијанијата на релативноста се пропорционални со квадратот на атомскиот број на елементот, е пресметано дека е мала и слична на онаа на натриумот.[78]

Се предвидува дека електронот од атомот на недвижен атом сличен на водород - оксидиран така што има само еден електрон, Uue118+—ќе се движи толку брзо што неговата маса е 1,99 пати поголема од онаа на електрон што не се движи, што е последица на релативистички ефекти. За споредба, бројката за франциум сличен на водород е 1,29, а за цезиум сличен на водород е 1,091. Според едноставни екстраполации на законите на релативноста, тоа индиректно укажува на контракција на атомскиот полупречник на околу 240 pm, многу поблиску до онаа на рубидиумот (247 pm); металниот полупречник е исто така соодветно намален на 260 pm. Јонскиот полупречник на Uue+ се очекува да биде 180 pm

Се предвидува дека унунениумот ќе има точка на топење помеѓу 0 °C и 30 °C: затоа може да биде течност на собна температура. Не е познато дали ова го продолжува трендот на намалување на точките на топење низ групата, бидејќи точката на топење на цезиумот е 28,5 °C и франциум се проценува дека е околу 8,0 °C.[79] Се очекува дека точката на вриење на унунениумот ќе биде околу 630 °C, сличен на оној на франциумот, се проценува дека е околу 620 °C; ова е пониско од точката на вриење на цезиумот од 671 °C. Различно се предвидувало густината на унунениумот да биде помеѓу 3 и 4 g/cm 3, продолжувајќи го трендот на зголемување на густината низ групата: густината на франциумот е проценета на 2,48 g/cm3, а онаа на цезиумот е познато дека е 1,93 g/cm3.

  1. ↑ Во јадрената физика, елементот се нарекува тежок доколку неговиот атомски број е висок; оловото (елемент 82) е еден пример за таков тежок елемент. Терминот „супертешки елементи“ обично се однесува на елементи со атомски број поголем од 103 (иако има и други дефиниции, како што е атомскиот број поголем од 100[8] или 112;[9] понекогаш, терминот е претставен како еквивалент на терминот „задактиниод“, што става горна граница пред почетокот на хипотетичката суперактиниодна серија).[10] Термините „тешки изотопи“ (на даден елемент) и „тешки јадра“ ​​значат она што може да се разбере во заедничкиот јазик - изотопи со голема маса (за даден елемент) и јадра со голема маса, соодветно.
  2. ↑ Во 2009 година, тим на Заедничкиот институт за јадрени истражувања (ЗИЈИ) предводен од Оганесјан ги објавиле резултатите од нивниот обид да создадат хасиум во симетрична136Xe + 136Xe реакција. Тие не успеале да набљудуваат ниту еден атом во таква реакција, ставајќи ја горната граница на пресекот, мерката за веројатност за јадрената реакција, како 2.5 pb.[11] За споредба, реакцијата што резултирала со откривање на хасиум, 208Pb + 58Fe, имала пресек на~20 pb (поконкретно, 19+19
    -11
     pb), како што проценуваат откривачите.[12]
  3. ↑ Количината на енергија што се применува на честичката на зракот за да се забрза, исто така може да влијае на вредноста на пресекот. На пример, во 28
    14
    Si
    + 1
    0
    n
    → 28
    13
    Al
    + 1
    1
    p
    реакција, пресекот непречено се менува од 370 mb при 12,3 MeV до 160 mb при 18,3 MeV, со широк врв на 13,5 MeV со максимална вредност од 380 mb.[16]
  4. ↑ Оваа бројка, исто така, ја означува општоприфатената горна граница за животниот век на сложеното јадро.[21]
  5. ↑ Не сите начини на распаѓање се предизвикани од електростатско одбивање. На пример, бета-распаѓањето е предизвикано од слабото заемно дејство.[30]
  6. ↑ Веќе станало познато во 1960-тите дека основните состојби на јадрата се разликуваат по енергија и форма, како и дека одредени волшебни броеви на нуклеони одговараат на поголема стабилност на јадрото. Сепак, се претпоставувало дека нема јадрена структура во супертешките јадра бидејќи тие се премногу деформирани за да формираат една..[35]
  7. ↑ Бидејќи масата на јадрото не се мери директно, туку се пресметува од онаа на друго јадро, таквото мерење се нарекува индиректно. Можни се и директни мерења, но во најголем дел тие останале недостапни за супертешки јадра.[38] Првото директно мерење на масата на супертешко јадро било објавено во 2018 година во Националната лабораторија Лоренс Беркли (НЛЛБ).[39] Масата беше одредена од местоположбата на јадрото по преносот (местоположбата помага да се одреди нејзината траекторија, која е поврзана со односот маса-полнење на јадрото, бидејќи преносот бил извршен во присуство на магнет).[40]
  8. ↑ Доколку распаѓањето се случило во вакуум, тогаш бидејќи вкупниот импулс на изолиран систем пред и по распаѓањето мора да се зачува, јадрото-ќерка исто така би добило мала брзина. Односот на двете брзини, и соодветно на односот на кинетичките енергии, би бил обратен на односот на двете маси. Енергијата на распаѓање е еднаква на збирот на познатата кинетичка енергија на алфа честичката и онаа на јадрото ќерка.[31] Пресметките важат и за експеримент, но разликата е во тоа што јадрото не се движи по распаѓањето бидејќи е врзано за детекторот.
  9. ↑ На пример, елементот 102 бил погрешно идентификуван во 1957 година на Нобеловиот институт за физика во Стокхолм, Шведска.[41] Немало претходни дефинитивни тврдења за создавање на овој елемент, а на елементот му било доделено име од неговите шведски, американски и британски откривачи, nobelium. Подоцна се покажало дека идентификацијата била неточна.[42] Следната година, РЛ не можел да ги репродуцира шведските резултати и наместо тоа ја објавил нивната синтеза на елементот; тоа тврдење подоцна било отфрлено.[42] Заедничкиот институт за јадрени истражувања (ЗИЈИ) инсистирал на тоа дека тие се првите што го создале елементот и предложиле свое име за новиот елемент, joliotium;[43] Советското име исто така не било прифатено (ЗИЈИ подоцна се осврнал на именувањето на елементот 102 како„избрзано“).[44] Ова име било предложено на Меѓународниот сојуз за чиста и применета хемија во писмен одговор на нивната одлука за тврдењата за приоритет на откривање на елементи, потпишана на 29 септември 1992 г..[44] Името „нобелиум“ останало непроменето поради неговата широка употреба.[45]
  10. ↑ Квантниот број одговара на буквата во името на електронската орбитала: 0 до s, 1 до p, 2 до d итн. .
  1. 1 2 Fricke, B.; Waber, J. T. (1971). „Theoretical Predictions of the Chemistry of Superheavy Elements“ (PDF). Actinides Reviews. 1: 433–485. Посетено на 7 August 2013.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Hoffman, Darleane C.; Lee, Diana M.; Pershina, Valeria (2006). „Transactinides and the future elements“. Во Morss; Edelstein, Norman M.; Fuger, Jean (уред.). The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements (3rd. изд.). Dordrecht, The Netherlands: Springer Science+Business Media. ISBN 1-4020-3555-1.
  3. 1 2 Bonchev, Danail; Kamenska, Verginia (1981). „Predicting the Properties of the 113–120 Transactinide Elements“. Journal of Physical Chemistry. American Chemical Society. 85 (9): 1177–1186. doi:10.1021/j150609a021.
  4. 1 2 Pershina, V.; Borschevsky, A.; Anton, J. (20 February 2012). „Fully relativistic study of intermetallic dimers of group-1 elements K through element 119 and prediction of their adsorption on noble metal surfaces“. Chemical Physics. Elsevier. 395: 87–94. doi:10.1016/j.chemphys.2011.04.017.
  5. ↑ Fricke, Burkhard (1975). „Superheavy elements: a prediction of their chemical and physical properties“. Recent Impact of Physics on Inorganic Chemistry. 21: 89–144. doi:10.1007/BFb0116498. Посетено на 4 October 2013.
  6. 1 2 3 4 Hofmann, Sigurd (2013). Overview and Perspectives of SHE Research at GSI SHIP. стр. 23–32. doi:10.1007/978-3-319-00047-3. Грешка во наводот: Неважечка ознака <ref>; називот „Hofmann“ е зададен повеќепати со различна содржина.
  7. ↑ Landau, Arie; Eliav, Ephraim; Ishikawa, Yasuyuki; Kador, Uzi (25 May 2001). „Benchmark calculations of electron affinities of the alkali atoms sodium to eka-francium (element 119)“. Journal of Chemical Physics. 115 (6): 2389–2392. Bibcode:2001JChPh.115.2389L. doi:10.1063/1.1386413. Посетено на 15 September 2015.
  8. ↑ Krämer, K. (2016). „Explainer: superheavy elements“. Chemistry World (англиски). Посетено на 2020-03-15.
  9. ↑ „Discovery of Elements 113 and 115“. Lawrence Livermore National Laboratory. Архивирано од изворникот на 2015-09-11. Посетено на 2020-03-15.
  10. ↑ Eliav, E.; Kaldor, U.; Borschevsky, A. (2018). „Electronic Structure of the Transactinide Atoms“. Во Scott, R. A. (уред.). Encyclopedia of Inorganic and Bioinorganic Chemistry (англиски). John Wiley & Sons. стр. 1–16. doi:10.1002/9781119951438.eibc2632. ISBN 978-1-119-95143-8. S2CID 127060181.
  11. ↑ Oganessian, Yu. Ts.; Dmitriev, S. N.; Yeremin, A. V.; и др. (2009). „Attempt to produce the isotopes of element 108 in the fusion reaction 136Xe + 136Xe“. Physical Review C (англиски). 79 (2): 024608. doi:10.1103/PhysRevC.79.024608. ISSN 0556-2813.
  12. ↑ Münzenberg, G.; Armbruster, P.; Folger, H.; и др. (1984). „The identification of element 108“ (PDF). Zeitschrift für Physik A. 317 (2): 235–236. Bibcode:1984ZPhyA.317..235M. doi:10.1007/BF01421260. S2CID 123288075. Архивирано од изворникот (PDF) на 7 June 2015. Посетено на 20 October 2012.
  13. ↑ Subramanian, S. (28 August 2019). „Making New Elements Doesn't Pay. Just Ask This Berkeley Scientist“. Bloomberg Businessweek. Посетено на 2020-01-18.
  14. 1 2 Ivanov, D. (2019). „Сверхтяжелые шаги в неизвестное“ [Superheavy steps into the unknown]. nplus1.ru (руски). Посетено на 2020-02-02.
  15. ↑ Hinde, D. (2017). „Something new and superheavy at the periodic table“. The Conversation (англиски). Посетено на 2020-01-30.
  16. ↑ Kern, B. D.; Thompson, W. E.; Ferguson, J. M. (1959). „Cross sections for some (n, p) and (n, α) reactions“. Nuclear Physics (англиски). 10: 226–234. Bibcode:1959NucPh..10..226K. doi:10.1016/0029-5582(59)90211-1.
  17. ↑ Wakhle, A.; Simenel, C.; Hinde, D. J.; и др. (2015). Simenel, C.; Gomes, P. R. S.; Hinde, D. J.; и др. (уред.). „Comparing Experimental and Theoretical Quasifission Mass Angle Distributions“. European Physical Journal Web of Conferences. 86: 00061. Bibcode:2015EPJWC..8600061W. doi:10.1051/epjconf/20158600061. hdl:1885/148847. ISSN 2100-014X.
  18. ↑ „Nuclear Reactions“ (PDF). стр. 7–8. Архивирано од изворникот (PDF) на 2020-11-30. Посетено на 2020-01-27. Published as Loveland, W. D.; Morrissey, D. J.; Seaborg, G. T. (2005). „Nuclear Reactions“. Modern Nuclear Chemistry (англиски). John Wiley & Sons, Inc. стр. 249–297. doi:10.1002/0471768626.ch10. ISBN 978-0-471-76862-3.
  19. ↑ Krása, A. (2010). „Neutron Sources for ADS“ (PDF). Faculty of Nuclear Sciences and Physical Engineering. Czech Technical University in Prague: 4–8. Архивирано од изворникот на 2017-09-18. Посетено на 2025-03-04 – преку Wayback Machine.CS1-одржување: бот: непознат статус на изворната URL (link)
  20. ↑ Wapstra, A. H. (1991). „Criteria that must be satisfied for the discovery of a new chemical element to be recognized“ (PDF). Pure and Applied Chemistry. 63 (6): 883. doi:10.1351/pac199163060879. ISSN 1365-3075.
  21. ↑ Hyde, E. K.; Hoffman, D. C.; Keller, O. L. (1987). „A History and Analysis of the Discovery of Elements 104 and 105“. Radiochimica Acta. 42 (2): 67–68. doi:10.1524/ract.1987.42.2.57. ISSN 2193-3405. S2CID 99193729.
  22. 1 2 Chemistry World (2016). „How to Make Superheavy Elements and Finish the Periodic Table [Video]“. Scientific American (англиски). Посетено на 2020-01-27.
  23. ↑ Hoffman, Ghiorso & Seaborg 2000, стр. 334.
  24. ↑ Hoffman, Ghiorso & Seaborg 2000, стр. 335.
  25. ↑ Beiser 2003, стр. 432.
  26. 1 2 Pauli, N. (2019). „Alpha decay“ (PDF). Introductory Nuclear, Atomic and Molecular Physics (Nuclear Physics Part). Université libre de Bruxelles. Посетено на 2020-02-16.
  27. 1 2 Pauli, N. (2019). „Nuclear fission“ (PDF). Introductory Nuclear, Atomic and Molecular Physics (Nuclear Physics Part). Université libre de Bruxelles. Посетено на 2020-02-16.
  28. ↑ Staszczak, A.; Baran, A.; Nazarewicz, W. (2013). „Spontaneous fission modes and lifetimes of superheavy elements in the nuclear density functional theory“. Physical Review C. 87 (2): 024320–1. arXiv:1208.1215. Bibcode:2013PhRvC..87b4320S. doi:10.1103/physrevc.87.024320. ISSN 0556-2813.
  29. ↑ Audi et al. 2017, стр. 030001-129–030001-138.
  30. ↑ Beiser 2003, стр. 439.
  31. 1 2 Beiser 2003, стр. 433.
  32. ↑ Audi et al. 2017, стр. 030001-125.
  33. Aksenov, N. V.; Steinegger, P.; Abdullin, F. Sh.; и др. (2017). „On the volatility of nihonium (Nh, Z = 113)“. The European Physical Journal A (англиски). 53 (7): 158. Bibcode:2017EPJA...53..158A. doi:10.1140/epja/i2017-12348-8. ISSN 1434-6001. S2CID 125849923.
  34. ↑ Beiser 2003.
  35. 1 2 Oganessian, Yu. (2012). „Nuclei in the "Island of Stability" of Superheavy Elements“. Journal of Physics: Conference Series. 337 (1): 012005-1–012005-6. Bibcode:2012JPhCS.337a2005O. doi:10.1088/1742-6596/337/1/012005. ISSN 1742-6596.
  36. ↑ Oganessian, Yu. Ts. (2004). „Superheavy elements“. Physics World. 17 (7): 25–29. doi:10.1088/2058-7058/17/7/31. Посетено на 2020-02-16.
  37. ↑ Schädel, M. (2015). „Chemistry of the superheavy elements“. Philosophical Transactions of the Royal Society A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences (англиски). 373 (2037): 20140191. Bibcode:2015RSPTA.37340191S. doi:10.1098/rsta.2014.0191. ISSN 1364-503X. PMID 25666065.
  38. ↑ Oganessian, Yu. Ts.; Rykaczewski, K. P. (2015). „A beachhead on the island of stability“. Physics Today. 68 (8): 32–38. Bibcode:2015PhT....68h..32O. doi:10.1063/PT.3.2880. ISSN 0031-9228. OSTI 1337838. S2CID 119531411.
  39. ↑ Grant, A. (2018). „Weighing the heaviest elements“. Physics Today (англиски). doi:10.1063/PT.6.1.20181113a. S2CID 239775403 Проверете ја вредноста |s2cid= (help).
  40. ↑ Howes, L. (2019). „Exploring the superheavy elements at the end of the periodic table“. Chemical & Engineering News (англиски). Посетено на 2020-01-27.
  41. ↑ „Nobelium - Element information, properties and uses | Periodic Table“. Royal Society of Chemistry. Посетено на 2020-03-01.
  42. 1 2 Kragh 2018, стр. 38–39.
  43. ↑ Kragh 2018, стр. 40.
  44. 1 2 Ghiorso, A.; Seaborg, G. T.; Oganessian, Yu. Ts.; и др. (1993). „Responses on the report 'Discovery of the Transfermium elements' followed by reply to the responses by Transfermium Working Group“ (PDF). Pure and Applied Chemistry. 65 (8): 1815–1824. doi:10.1351/pac199365081815. S2CID 95069384. Архивирано (PDF) од изворникот 25 November 2013. Посетено на 7 September 2016.
  45. ↑ Commission on Nomenclature of Inorganic Chemistry (1997). „Names and symbols of transfermium elements (IUPAC Recommendations 1997)“ (PDF). Pure and Applied Chemistry. 69 (12): 2471–2474. doi:10.1351/pac199769122471.
  46. ↑ Folden III, C. M.; Mayorov, D. A.; и др. (2013). „Prospects for the discovery of the next new element: Influence of projectiles with Z > 20“. Journal of Physics: Conference Series. IOP Publishing Ltd. 420 (1). 012007. arXiv:1209.0498. Bibcode:2013JPhCS.420a2007F. doi:10.1088/1742-6596/420/1/012007. Архивирано од изворникот на 2022-03-21. Посетено на 2022-03-21.
  47. ↑ Gates, J.; Pore, J.; Crawford, H.; Shaughnessy, D.; Stoyer, M. A. (25 October 2022). „The Status and Ambitions of the US Heavy Element Program“. doi:10.2172/1896856. OSTI 1896856. Архивирано од изворникот на 24 September 2024. Посетено на 13 November 2022. Наводот journal бара |journal= (help)
  48. ↑ Lougheed, R.; Landrum, J.; Hulet, E.; и др. (3 June 1985). „Search for superheavy elements using the 48Ca + 254Esg reaction“. Physical Review C (објав. 1 November 1985). 32 (5): 1760–1763. Bibcode:1985PhRvC..32.1760L. doi:10.1103/PhysRevC.32.1760. PMID 9953034. Архивирано од изворникот на 30 March 2022. Посетено на 21 March 2022.
  49. 1 2 3 DÜLLMANN, CHRISTOPH E. (2013). „Superheavy Element Research at Tasca at Gsi“. Fission and Properties of Neutron-Rich Nuclei. WORLD SCIENTIFIC: 271–277. doi:10.1142/9789814525435_0029. ISBN 978-981-4525-42-8. Архивирано од изворникот на 24 September 2024. Посетено на 21 March 2022.
  50. 1 2 3 Zagrebaev, Karpov & Greiner 2013.
  51. ↑ Khuyagbaatar, J.; Yakushev, A.; Düllmann, Ch. E.; и др. (2020). „Search for elements 119 and 120“ (PDF). Physical Review C. 102 (6). 064602. Bibcode:2020PhRvC.102f4602K. doi:10.1103/PhysRevC.102.064602. Архивирано од изворникот (PDF) на 9 December 2021. Посетено на 25 January 2021.Khuyagbaatar, J.; Yakushev, A.; Düllmann, Ch.
  52. ↑ „Superheavy Element Research at TASCA“ (PDF). Архивирано од изворникот (PDF) на 2016-03-04. Посетено на 2024-01-26.
  53. ↑ „Search for element 119: Christoph E. Düllmann for the TASCA E119 collaboration“ (PDF). Архивирано од изворникот (PDF) на 2016-03-04. Посетено на 2015-09-15.
  54. ↑ Sakai, Hideyuki; Haba, Hiromitsu; Morimoto, Kouji; Sakamoto, Naruhiko (9 December 2022). „Facility upgrade for superheavy-element research at RIKEN“. The European Physical Journal A. 58 (238): 238. Bibcode:2022EPJA...58..238S. doi:10.1140/epja/s10050-022-00888-3. PMC 9734366 Проверете ја вредноста |pmc= (help). PMID 36533209 Проверете ја вредноста |pmid= (help).
  55. ↑ Sakai, Hideyuki (27 February 2019). „Search for a New Element at RIKEN Nishina Center“ (PDF). infn.it. Архивирано од изворникот (PDF) на 9 December 2021. Посетено на 17 December 2019.
  56. ↑ Sakurai, Hiroyoshi (1 April 2020). „Greeting | RIKEN Nishina Center“. Архивирано од изворникот на 2 December 2021. Посетено на 5 March 2021. With the completion of the upgrade of the linear accelerator and BigRIPS at the beginning of 2020, the RNC aims to synthesize new elements from element 119 and beyond.
  57. ↑ Ball, P. (2019). „Extreme chemistry: experiments at the edge of the periodic table“ (PDF). Nature. 565 (7741): 552–555. Bibcode:2019Natur.565..552B. doi:10.1038/d41586-019-00285-9. ISSN 1476-4687. PMID 30700884. Архивирано од изворникот (PDF) на 2019-04-12. Посетено на 2019-08-23. We started the search for element 119 last June," says RIKEN researcher Hideto En'yo. "It will certainly take a long time — years and years — so we will continue the same experiment intermittently for 100 or more days per year, until we or somebody else discovers it.
  58. ↑ Chapman, Kit; Turner, Kristy (13 February 2018). „The hunt is on“. Education in Chemistry. Royal Society of Chemistry. Архивирано од изворникот на 20 July 2019. Посетено на 28 June 2019. The hunt for element 113 was almost abandoned because of lack of resources, but this time Japan’s emperor is bankrolling Riken’s efforts to extend the periodic table to its eighth row.
  59. ↑ Oganessian, Yu. Ts.; Utyonkov, V. K.; Kovrizhnykh, N. D.; и др. (2022). „New isotope 286Mc produced in the 243Am+48Ca reaction“. Physical Review C. 106: 064306. Bibcode:2022PhRvC.106f4306O. doi:10.1103/PhysRevC.106.064306.
  60. ↑ „RIKEN Nishina Center Advisory Committee Report“ (PDF). riken.jp. Riken. 7 September 2023. Архивирано од изворникот (PDF) на 24 September 2024. Посетено на 11 April 2024.
  61. ↑ Nelson, Felicity (15 August 2024). „How Japan Took the Lead in the Race to Discover Element 119“. ACS Central Science. doi:10.1021/acscentsci.4c01266. PMC 11539895 Проверете ја вредноста |pmc= (help). Архивирано од изворникот на 13 September 2024. Посетено на 13 September 2024.
  62. ↑ Joint Institute for Nuclear Research (24 July 2021). „JINR presented largest Periodic Table to Dubna“. jinr.ru. Joint Institute for Nuclear Research. Архивирано од изворникот на 24 September 2021. Посетено на 27 January 2022.
  63. ↑ „В ЛЯР ОИЯИ впервые в мире синтезирован ливерморий-288“ [Livermorium-288 was synthesized for the first time in the world at FLNR JINR] (руски). Joint Institute for Nuclear Research. 23 October 2023. Архивирано од изворникот на 3 March 2024. Посетено на 18 November 2023.
  64. ↑ Gan, Z. G.; Huang, W. X.; Zhang, Z. Y.; Zhou, X. H.; Xu, H. S. (2022). „Results and perspectives for study of heavy and super-heavy nuclei and elements at IMP/CAS“. The European Physical Journal A. 58 (158). doi:10.1140/epja/s10050-022-00811-w.
  65. ↑ Chatt, J. (1979). „Recommendations for the naming of elements of atomic numbers greater than 100“. Pure and Applied Chemistry. 51 (2): 381–384. doi:10.1351/pac197951020381.
  66. ↑ de Marcillac, Pierre; Coron, Noël; Dambier, Gérard; и др. (2003). „Experimental detection of α-particles from the radioactive decay of natural bismuth“. Nature. 422 (6934): 876–878. Bibcode:2003Natur.422..876D. doi:10.1038/nature01541. PMID 12712201.
  67. ↑ Considine, Glenn D.; Kulik, Peter H. (2002). Van Nostrand's scientific encyclopedia (9th. изд.). Wiley-Interscience. ISBN 978-0-471-33230-5. OCLC 223349096.
  68. ↑ Chowdhury, P. Roy; Samanta, C.; Basu, D. N. (2007). „Predictions of alpha decay half lives of heavy and superheavy elements“. Nucl. Phys. A. 789 (1–4): 142–154. arXiv:nucl-th/0703086. Bibcode:2007NuPhA.789..142S. CiteSeerX 10.1.1.264.8177. doi:10.1016/j.nuclphysa.2007.04.001.
  69. ↑ Chowdhury, P. Roy; Samanta, C.; Basu, D. N. (2008). „Search for long lived heaviest nuclei beyond the valley of stability“. Phys. Rev. C. 77 (4). 044603. arXiv:0802.3837. Bibcode:2008PhRvC..77d4603C. doi:10.1103/PhysRevC.77.044603.
  70. ↑ Chowdhury, P. Roy; Samanta, C.; Basu, D. N. (2008). „Nuclear half-lives for α -radioactivity of elements with 100 ≤ Z ≤ 130“. Atomic Data and Nuclear Data Tables. 94 (6): 781–806. arXiv:0802.4161. Bibcode:2008ADNDT..94..781C. doi:10.1016/j.adt.2008.01.003.
  71. ↑ Ibadullayev, Dastan (2024). „Synthesis and study of the decay properties of isotopes of superheavy element Lv in Reactions 238U + 54Cr and 242Pu + 50Ti“. jinr.ru. Joint Institute for Nuclear Research. Посетено на 2 November 2024.
  72. ↑ Jones, Cameron; Mountford, Philip; Stasch, Andreas; Blake, Matthew P. (22 June 2015). „s-block Metal-Metal Bonds“. Во Liddle, Stephen T. (уред.). Molecular Metal-Metal Bonds: Compounds, Synthesis, Properties. John Wiley and Sons. стр. 23–24. ISBN 9783527335411.
  73. ↑ Seaborg (c. 2006). „transuranium element (chemical element)“. Encyclopædia Britannica. Архивирано од изворникот 2010-11-30. Посетено на 2010-03-16.
  74. 1 2 3 Thayer, John S. (2010). „Relativistic Effects and the Chemistry of the Heavier Main Group Elements“. Во Maria, Barysz; Ishikawa, Yasuyuki (уред.). Relativistic Methods for Chemists. Challenges and Advances in Computational Chemistry and Physics. 10. Springer Netherlands. стр. 63–67, 81, 84. doi:10.1007/978-1-4020-9975-5_2. ISBN 978-1-4020-9974-8.
  75. ↑ Fægri Jr., Knut; Saue, Trond (2001). „Diatomic molecules between very heavy elements of group 13 and group 17: A study of relativistic effects on bonding“. The Journal of Chemical Physics. 115 (6): 2456. Bibcode:2001JChPh.115.2456F. doi:10.1063/1.1385366.
  76. 1 2 3 Pyykkö, Pekka (2011). „A suggested periodic table up to Z ≤ 172, based on Dirac–Fock calculations on atoms and ions“. Physical Chemistry Chemical Physics. 13 (1): 161–168. Bibcode:2011PCCP...13..161P. doi:10.1039/c0cp01575j. PMID 20967377. S2CID 31590563.
  77. ↑ Borschevsky, A.; Pershina, V.; Eliav, E.; Kaldor, U. (22 March 2013). „Ab initio studies of atomic properties and experimental behavior of element 119 and its lighter homologs“ (PDF). The Journal of Chemical Physics. 138 (12). 124302. Bibcode:2013JChPh.138l4302B. doi:10.1063/1.4795433. PMID 23556718. Архивирано (PDF) од изворникот 15 March 2022. Посетено на 5 December 2018.
  78. ↑ Lim, Ivan S.; Pernpointner, Markus; Seth, Michael; и др. (1999). „Relativistic coupled-cluster static dipole polarizabilities of the alkali metals from Li to element 119“. Physical Review A. 60 (4). 2822. Bibcode:1999PhRvA..60.2822L. doi:10.1103/PhysRevA.60.2822.
  79. ↑ Lavrukhina, Avgusta Konstantinovna; Pozdnyakov, Aleksandr Aleksandrovich (1970). Analytical Chemistry of Technetium, Promethium, Astatine, and Francium. Translated by R. Kondor. Ann Arbor–Humphrey Science Publishers. стр. 269. ISBN 978-0-250-39923-9.

Библиографија

[уреди | уреди извор]

Надворешни врски

[уреди | уреди извор]