Ум ал-валад
Во исламскиот свет, титулата ум ал-валад (арапски: أم الولد) била давана на робинка-конкубина која родила дете кое нејзиниот господар го признавал како негово.[1] Овие жени се сметале за имот и можеле да бидат продадени од нивните сопственици, практика што во тоа време била дозволена според прописите на пророкот Мухамед.[1][2]
По смртта на Мухамед, Омар одобрил политика за време на неговото време како калиф, која им забранувала на сопствениците да ги продаваат или подаруваат своите ум ал-валад, а по смртта на нивните сопственици, им била дадена слобода.[1][3] Али, братучед и зет на Мухамед, првично се согласил со одлуката на Омар. Сепак, по смртта на Омар и смртта на Осман, кој ја задржал политиката, Али ја променил во подоцнежниот период од својот калифат, прогласувајќи дека ум ал-валад сè уште може да се продаде и покрај тоа што родила дете на својот сопственик.[1][4]
Гледиштето на Али на крајот било интегрирано во шиизмот, заедно со прифаќањето на привремени бракови. Од друга страна, сите истакнати сунитски правни школи на јуриспруденција го прифатиле ставот на Омар дека Ум ал-валад не треба да се продаваат и треба да ѝ им биде дадена слобода по смртта на нејзиниот господар.[1] Децата родени од Ум ал-валад од нејзиниот господар се сметале за слободнородени и легитимни, и честопати биле третирани слично како и другите деца родени од слободните жени на господарот.[1] Во 740 година, неуспешниот обид на Заид ибн Али за калифат означил пресвртница во корист на водачите со мајчино робовско потекло и го достигнал својот врв во 744 година со подемот на Јазид III како прв умјадски калиф со робинка мајка. Последователно, последните три омејадски калифи и мнозинството абасидски калифи биле родени од робинки.[1]
Реториката во врска со нивните мајки го опкружувало ова доаѓање на власт, служејќи или за да се прослави или да се критикува нивното искачување во калифатот. Една реторичка тактика вклучувала прикажување на робинките како странски принцези со престижно семејно потекло, со што се воздигнувло нивниот општествен статус. Пример за ова е Јазид III, кој гордо изјавил дека неговата мајка била персиска принцеза од почитуваната сасанидска династија, нагласувајќи го неговото благородно потекло. Тој се фалел со своето двојно наследство, поврзувајќи се и со Цезар и со Хаган. Спротивно на тоа, нивните противници користеле контрастен реторички пристап фрлајќи сомнеж врз нивното татковство и имплицирајќи дека користењето на робинки за раѓање деца ќе довело до значителни социополитички немири. На пример, оние што се спротивставувале на Марван II тврделе дека тој не е вистински син на умајадскиот принц Мухамед ибн Марван, сугерирајќи дека неговата робинка веќе била бремена кога била заробена од непријателскиот логор.[1]
Историски, многу владетели на исламските династии избирале нивните наследници да се раѓаат од робинки-конкубини во харемите, а не од нивните законски сопруги. Законските сопруги обично потекнувале од влијателни семејства кои можеле да стекнат политичко влијание преку сродството со владетелот, додека конкубините немале такви семејни врски. Оваа практика била вообичаена кај исламските династии и се задржала сè до укинувањето на ропството во 20 век. Еден од најпознатите примери е Отоманската династија, каде што султаните по освојувањето на Цариград во 1453 година ретко стапувале во брак, туку најчесто добивале наследници со конкубини, практика што продолжила сè до постепеното исчезнување на ропството во Отоманската Империја.
Феноменот постоел уште од историјата на ропството во муслиманскиот свет, кое законски било укинато дури кон крајот на 20 век и не било универзално применето сè до 21 век, иако постојат исклучоци. На пример, Барака Ал Јаманија (почина на 22 август 2018 година) била конкубина на кралот Абдулазиз од Саудиска Арабија (владеел 1932-1953) и мајка на Мукрин бин Абдулазиз (роден 1945 година), кој бил престолонаследник на Саудиска Арабија во 2015 година.[5][6][7]
За машкиот робовладетел било опционално да го признае татковството на своето дете со роб. На муслиманскиот маж му било дозволено по закон да има сексуални односи со својата робинка, освен ако таа не била законски во сопственост на неговата сопруга. Детето на робинката се раѓало како роб, освен ако машкиот робовладетел не го признаел детето на својата робинка како свое, во кој случај детето автоматски би било слободно по закон. Ако немажена робинка родела дете, а робовладетелот одлучил да не го признае родителството, тогаш робинката морала да се соочи со обвиненија за незаконски сексуален однос.[8]
Поврзано
[уреди | уреди извор]Наводи
[уреди | уреди извор]- 1 2 3 4 5 6 7 8 Gordon & Hain 2017.
- ↑ Eltis et al. 2021.
- ↑ Nagel 2020.
- ↑ Zysow 2014.
- ↑ Abdullah Al Harthi; Khaled Al Faris (2 February 2013). „Proud of trust reposed in me by King: Muqrin“. Saudi Gazette. Jeddah and Riyadh. Архивирано од изворникот на 2 November 2013. Посетено на 2 February 2013.
- ↑ Simon Henderson (13 February 2013). „Who Will Be the Next King of Saudi Arabia?“. The Washington Institute. Посетено на 2 April 2013.
- ↑ Riedel, Bruce (2013-02-03). „With Prince Muqrin's Appointment, Saudi Succession Crisis Looms“. The Daily Beast (англиски). Посетено на 2023-04-09.
- ↑ De la Puente, Cristina (2013). „Free fathers, slave mothers and their children: a contribution to the study of family structures in Al-Andalus“. Free Fathers, Slave Mothers and Their Children: A Contribution to the Study of Family Structures in Al-Andalus: 27–44.
Литература
[уреди | уреди извор]- Gordon, Matthew; Hain, Kathryn A. (2017). Concubines and Courtesans: Women and Slavery in Islamic History (англиски). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-062218-3.
- Nagel, Tilman (6 July 2020). Muhammad's Mission: Religion, Politics, and Power at the Birth of Islam (англиски). Walter de Gruyter GmbH & Co KG. ISBN 978-3-11-067498-9.
- Eltis, David; Bradley, Keith R.; Engerman, Stanley L.; Perry, Craig; Cartledge, Paul; Richardson, David; Drescher, Seymour (2021-08-12). The Cambridge World History of Slavery: Volume 2, AD 500-AD 1420 (англиски). Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-84067-5.
- Zysow, Aron (2014-06-23). The Economy of Certainty: An Introduction to the Typology of Islamic Legal Theory (англиски). Lockwood Press. ISBN 978-1-937040-27-7.
- Slavery and Other Forms of Strong Asymmetrical Dependencies: Semantics and Lexical Fields. Germany, De Gruyter, 2022.
- de la Puente, Cristina, Moukheiber, Karen and Tolino, Serena. Slavery and the Shaping of the Premodern Muslim Family, De Gruyter, 2026. https://doi.org/10.1515/9783112231227