Угаритско писмо

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Угаритска азбука
22 alphabet.jpg
Артефакт со угаритски натпис.
Типсогласно писмо
Јазициугаритски, хуриски, акадски
Периодод околу 1400 п.н.е.
ISO 15924Ugar, 040
Насокаод лево надесно
Уникоден називUgaritic
Уникоден опсегU+10380–U+1039F
Напомена: Страницава може да содржи фонетски симболи од МФА.

Угарско писмоклинесто писмо кое се користело од околу 15 век п.н.е.[1] или 1300 п.н.е.[2] за запишување на угаритскиот јазик, мртов северозападен семитски јазик. Писмото било согласно писмо, абџад, односно се запишувале само согласките.

Писмото е откриено на археолошкиот локалитет Угарит во 1928 година, древен угаритски град, кој денес се наоѓа на месноста Рас Шамра на крајбрежјето во Сирија. Писмото имало 30 букви. Иако писмото се користело за пишување на угаритскиот јазик, сепак писмото понекогаш се користело за пишување и на хурискиот јазик.

Писмото се пишувало од лево кон десно. Иако ова писмо е клинесто и се пишувало на глина, сепак, симболите не се поврзани со тие на акадското писмо.[3]

Потекло[уреди | уреди извор]

Во времето кога угаристската азбука била во употреба (околу 1300-1190 г.п.н.е.),[4] Угарит бил книжевен центар, заедно со древен Египет, Анадолија и Месопотамија. Угаритскиот користел систем на семитско согласно писмо во комбинација на знаци од клинестото писмо. Научниците залудно тражеле докази за графички прототип на угаритските букви во останатите месопотамски клинести писма. Во скоро време, некои предложиле дека угаритското претставува еден вид или форма на прасинајското писмо,[5] со тоа што формите на буквите биле изменети за да можат послесно да се пишуваат на глина.[6]

Редослед[уреди | уреди извор]

Според доказите кои се ископани и разработени, постојат два редоследа на угаритската азбука: северен редослед, кој е сличен со редоследот на буквите во арапската, хебрејската и феникиската азбука, и јужен редослед кој е сличен со јужноарапската азбука и писмото геез.

северен редослед

ʾa b g d h w z y k š l m n s ʿ p q r ġ t ʾi ʾu s2
א ב ג ד ה ו ז ח ט י כ ל מ נ ס ע פ צ ק ר ש ת

јужен редослед

h l m q w š r t s k n b ś p ʾ ʿ g d ġ z y
ה ל ח מ ק ו ר ת ס כ נ ב פ א ע ג ד ט ז י ש צ

Писмо[уреди | уреди извор]

угаритски букви[7]
знак транслитерација МФА хебрејски арапски
𐎀 ʾa ʔa א أ
𐎁 b b ב ب
𐎂 g ɡ ג ج
𐎃 x خ
𐎄 d d ד د
𐎅 h h ה ه
𐎆 w w ו و
𐎇 z z ז ز
𐎈 ħ ח ح
𐎉 ט ط
𐎊 y j י ي
𐎋 k k כ ك
𐎌 š ʃ ש ش
𐎍 l l ל ل
𐎎 m m מ م
𐎏 ð ذ
𐎐 n n נ ن
𐎑 θ̴ ظ
𐎒 s s ס س
𐎓 ʿ  ʕ ע ع
𐎔 p p פ ف
𐎕 צ ص
𐎖 q q ק ق
𐎗 r r ר ر
𐎘 θ ث
𐎙 ġ ɣ غ
𐎚 t t ת ت
𐎛 ʾi ʔi ئ
𐎜 ʾu ʔu ؤ
𐎝 s2
𐎟 одделувач на зборови

Уникод[уреди | уреди извор]

Угаритското писмо било додадено во уникод во април 2003 година, со пуштање на верзија 4.0. Уникод блокот за угаритското писмо е U+10380–U+1039F:

Угаритски[1][2]
Официјална кодна табела на уникод (PDF)
  0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 A B C D E F
U+1038x 𐎀 𐎁 𐎂 𐎃 𐎄 𐎅 𐎆 𐎇 𐎈 𐎉 𐎊 𐎋 𐎌 𐎍 𐎎 𐎏
U+1039x 𐎐 𐎑 𐎒 𐎓 𐎔 𐎕 𐎖 𐎗 𐎘 𐎙 𐎚 𐎛 𐎜 𐎝 𐎟
Белешки
1.^ До верзија 10.0
2.^ Сивите полиња означуваат неназначени кодови

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. A Primer on Ugaritic, William M. Schniedewind (pg 32)
  2. Ugaritic, in The Ancient Languages of Syria-Palestine and Arabia
  3. The Early Alphabet by John F. Healey in Reading the Past: Ancient Writing from Cuneiform to the Alphabet (1990) Шаблон:Isbn, p. 216.
  4. Ugaritic, in The Ancient-Languages of Syria-Palestine and Arabia
  5. Brian Colless, Cuneiform alphabet and picto-proto-alphabet
  6. A Basic Grammar of the Ugaritic Language: With Selected Texts and Glossary, p. 19 by Stanislav Segert, 1985.
  7. Daniels, Peter T.; Bright, William, уред-ци (1996). „Epigraphic Semitic Scripts“. The World's Writing Systems. Oxford University Press, Inc. стр. 92. ISBN 978-0-19-507993-7. 

Надворешни врски[уреди | уреди извор]