Тумчевиште

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето

Тумчевиште (локално Тумчејште; Тумчеиште) е село во Општина Гостивар, во околината на градот Гостивар.

Тумчевиште
Тумчевиште is located in Македонија
Тумчевиште
Местоположба на Тумчевиште во Македонија
Координати 41°50′57″N 20°56′30″E / 41.84917° СГШ; 20.94167° ИГД / 41.84917; 20.94167Координати: 41°50′57″N 20°56′30″E / 41.84917° СГШ; 20.94167° ИГД / 41.84917; 20.94167
Општина Општина Гостивар
Население 235 жит.
(поп. 2002)
Надм. вис. 475 м
Тумчевиште на општинската карта
Тумчевиште во Општина Гостивар.svg

Атарот на Тумчевиште во рамките на општината

Географиja и местоположба[уреди | уреди извор]

Тумчевиште се наоѓа во областа Горни Полог и претставува мало полско село. Селото се граничи со Чегране, Волковија, Врапчиште и Топлица. Селото е од збиен тип и е групирано во две маала: Горно и Долно. Топографски називи во селото се: Дебрешница, Стара Маздрача, Љушојца, Прекачи, Горно и Долно Поле, Фалише и др.

Историja[уреди | уреди извор]

За прв пат, Тумчевиште се споменува во 1461 или 1462 година година. Тогаш во една пресуда се наведува дека границата на вакуфот на Мехмед-бег од Тетово се простира западно од Тумчевиште, до патото што води за Топлица, и на патот што води од Тумчевиште за Пиргос (Пирок).[1] Втор пат се споменува во 1470 година.[2]

Според народната традиција, Тумчевиште се смета за село. Некогаш селото имало преку 400 куќи, две цркви, еден манастир и поседувало шуми и пасишта на Сува Гора. За време на турското владеење, селото било уништено, а манастирот и црквите запалени. Тогаш голем дел од селскиот атар бил разграбан од страна на околните села. После тоа селскиот атар го присвоил Аљил-ага и преживеаните селани ги приморал да работаат во чифликот. После неговата смрт, неговата вдовида се омажила за Изеир-ага, а неговата ќерка за Идриз-ага, кои веднаш потоа го поделиле селото и земјата. После нивната смрт, нивните наследници го распарчиле и тоа земјиште на повеќе делови. Агите во селото имале посебна кула во која домувал т.н. Ќаја, кој ја имал задачата да го застапува сопственок, да ја набљудува работата на рајата и да ги распределува продуктите.

Тумчевиште во XX век[уреди | уреди извор]

Селаните се спасиле од чифлигарството во 1912 година.[3]

Селото за време на Првата светска војна останало без значителен дел од населението, кои се иселиле поради несигурност. Дел од нив во 1927 година се вратиле назад и добиле државен имот во сопственост.

Селото по втор пат е разорено за време на Втората светска Војна во 1943 година. Тоа го извршиле локалните Албанци од соседните села, особено тие од Чегране.[4] Тие насилно има ја одзеле земјата, а црквите и куќите биле запалени. Сите тие што преживеале го напуштиле селото и се до ослободувањето на Македонија до 1945 година живееле во Тетово, Гостивар, Скопје и околните македонски села. Во 1946 година селото почнало да се обновува со материјал кои го добиле од државата како помош.

Демографија[уреди | уреди извор]

Според статистиката на Васил К'нчов („Македониja, Етнографиja и статистика“) од 1900 година, во Тумчевиште живееле 300 жители, сите Македонци.[5]

Според секретарот на бугарската егзархија Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Тумчевиште имало 160 Македонци, егзархисти.[6]

Според Афанасиј Селишчев во 1929 година, Тумчевишта е дел од Галатска општина во Горнополошкиот срез и има 22 куќи со 133 жители, Македонци.[7]

Според пописот од 2002 година, во селото Тумчевиште живеат 235 жители, сите Македонци.[8]

На табелата е прикажан бројот на население во сите пописни години:[9]

Година 1900 1905 1929 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 310[5] 160[6] 133[7] 222 248 247 234 228 256 241 235

Родови[уреди | уреди извор]

Тумчевиште е македонско село.

Според истражувањата од 1947 година, родови во селото се:

  • Ѓурчиновци (6 куќи). Староседелци;
  • Мишевци (4 куќи). Староседелци;
  • Јаневци (1 куќа). Староседелци. Ги викаат и Чифлигаровци. Во турско време едно семејство се иселило во Тетово, но таму изумрело;
  • Илиовци (2 куќи). Староседелци. Имале иселеници во Тетово каде изумреле;
  • Новаковци или Петревци (9 куќи). Староседелци. Имаат иселеници во Тетово (едно семејство) и во Врапчиште;
  • Тофиловци (3 куќи). Староседелци. Порано се викале Наумовци. Имаат иселеници во Белград (едно семејство);
  • Павлевци (2 куќи). Староседелци. Имале иселеници во Тетово каде изумреле;
  • Митревци (3 куќи). Староседелци;
  • Даиловци (2 куќи) доселени се од некое село во Леринско;
  • Сталевци (1 куќа) потекнуваат од домазет доселен од селото Железна Река;
  • Неделковци (1 куќа) доселени се однекаде;
  • Левковци (1 куќа) потекнуваат од домазет кој дошол од мавровското село Леуново;
  • Илчевци (1 куќа) доселени се од селото Врапчиште;
  • Пештерци (1 куќа) доселени се од селото Железна Река, таму имаат истоимени роднини;
  • Шумбарковци (1 куќа) потекнуваат од домазет кој дошол од селото Волковија;
  • Волчевци (1 куќа) доселени се од Пожаране. Уште подалечно потекло од селото Прошовце.[3]

Знаменитости на селото[уреди | уреди извор]

Цркви
Археолошки локалитети[10]

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Од Тумчевиште се има иселено многу народ. Највеќе иселеници од ова село заминувале во градот Тетово, каде се рачуна дека има 50 семејства. Други иселеници има во Волковија (Пејовци), Лешница (Цветковци), Туденце (Димчевци, Поповци и Мали Милошевци), Радиовце (Гушав Ѓоргија и Тантевци), Врапчиште (Кљункаровци), во Тетово целосно се иселил родот Дамјановци.[3]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Г. Елезовић, Турски извори за нашу историју, бр.11, срт. 130, 132
  2. Г. Елезовић, Вакуфија џамије Ќебир Мехмед Челебија. „Јужна Србија“, Скопље, 1922, стр. 484
  3. 3,0 3,1 3,2 Ј. Трифуноски, Полог, 166
  4. Bogdanovic D., а.а.О., S. 254-255.
  5. 5,0 5,1 Васил Кънчов. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр.214.
  6. 6,0 6,1 D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, стр.124-125.
  7. 7,0 7,1 Афанасий Селищев. „Полог и его болгарское население. Исторические, этнографические и диалектологические очерки северо-западной Македонии“. - София, 1929, стр.25.
  8. Министерство за Локална Самоуправа. База на општински урбанистички планови
  9. Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година) *Државен завод за статистика http://makstat.stat.gov.mk.
  10. Коцо, Димче (1996). Археолошка карта на Република Македонија. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069

Надворешни врски[уреди | уреди извор]