Трстеник (Србија)

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Трстеник
Град и општина
City of Trstenik.jpg
Zgrada opštine Trstenik.jpgManastir Ljubostinja 03.jpg
Dom kulture, Trstenik 01.jpgSpomenik NOB, Popina 04.jpg
Одозгора: Панорама на Трстеник, зградата на општината, црквата Света Троица, театарот и културниот центар Трстеник, Меморијалниот парк Попина
Знаме на ТрстеникГрб на Трстеник
Локација на општина Трстеник во рамките на Србија
Локација на општина Трстеник во рамките на Србија
Држава Србија
ОкругРасина
Населби51
Управа
 • ГрадоначалникМилена Турк
Површина[1]
 • Град10,08 км2 (389 ми2)
 • Општина448 км2 (173 ми2)
Надм. вис.&10000000000000172000000172 м
Население (2011 попис)[2]
 • Град15.329
 • Град густина15/км2 (39/ми2)
 • Општина42.989
 • Општина густина96/км2 (250/ми2)
Часовен појасЦЕТ (UTC+1)
 • Лете (ЛСВ)ЦЕЛТ (UTC+2)
Поштенски код37240
Повикувачки број+381(0)37
Регистерски табличкиTS
Мреж. местоtrstenik.rs

Трстеник е град и општина сместен во округот Расина во централна Србија. Според пописот од 2011 година, градот има 15.329 жители, додека општината има 42.989 жители. Лежи на реката Западна Морава.

Историја[уреди | уреди извор]

Во раното и средното железно време, племето Трибали ја населувало Западна Морава. Римјаните ја освоиле областа во 1 век од нашата ера. Римските локалитети вклучуваат каструм Стражбе на десниот брег на реката, како и локалитети во Бучје и Доњи Дубиќ, и други сè уште неистражени. Римјаните во регионот ја вовеле лозата која и денес се преработува во српските винарии (е еден од главните приходи во општината).

Во средниот век, Трстеник припаѓал на областа Западна Морава. Првиот пишан запис за Трстеник е од Раваничката повелба на принцот Лазар од 1381 година, во која тој го подарил Трстеник на манастирот Раваница. Манастирот Љубоштиња е изграден во Моравски архитектонски стил.

Во 1427 година, Отоманската Империја ги освоила областите Крушевац и Трстеник. Во западната долина Морава, Османлиите ја изградиле тврдината Грабовац. По конечниот пад на српското деспотство во 1459 година, Трстеник станал важна отоманска караванска станица. Во еден австриски извештај од 1784 година, Трстеник имал 47 муслимански и 17 христијански куќи, камени џамии, два кона и неколку занаетчиски дуќани. Во тоа време Трстеник се наоѓал на 2 км западно од сегашниот град, во близина на селото Осаоница.

По добивањето на автономијата на Кнежевството Србија, Милош Обреновиќ наредил да се изгради нова населба на десниот брег на Западна Морава во периодот 1832-1838 година. Во 1870-тите Трстеник добил основно училиште, пошта, аптека, банка и првата парна мелница. Во 1899 година, западно преку реката, бил изграден челичен мост, а следната година била изградена црквата Света Троица. Пругата Сталаќ-Краљево е отворена во 1910 година.

Од 1929 до 1941 година, Трстеник бил дел од Моравска бановина на Кралството Југославија.

По Втората светска војна биле изградени нови објекти и голем дел од старите конаци потекнуваат од овој период. По Втората светска војна, Трстеник претрпел значителен индустриски развој со основањето на фабричките хидраулични и пневматски системи во првите пет години.  За време на периодот на санкции во 1990-тите, градот стагнирал.

Демографија[уреди | уреди извор]

Население во минатото
ГодинаНас.±%
194843.406—    
195346.606+7.4%
196149.107+5.4%
197150.624+3.1%
198153.570+5.8%
199154.873+2.4%
200249.043−10.6%
201142.966−12.4%

Според резултатите од пописот од 2011 година, општина Трстеник има население од 42.966 жители.

Етнички групи[уреди | уреди извор]

Етничкиот состав на општината:[3]

Етничка група Популација %
Срби 41.829 97,35%
Роми 342 0,80%
Црногорци 84 0,20%
Македонци 48 0,11%
Хрвати 35 0,08%
Горанци 29 0,07%
Југословени 17 0,04%
Бугари 15 0,03%
Муслимани 15 0,03%
Романци 13 0,03%
Други 539 1,25%
Вкупно 42.966

Економија[уреди | уреди извор]

Фабрика Прва Петолетка

Од 2017 година, клучните индустриски компании во Трстеник се машинскиот производител ППТ-Петолетка и одбранбената компанија ППТ-Наменска, и двете се наследници на некогашната голема производствена компанија „Прва Петолетка“ која вработуваше речиси 20.000 вработени во својот врв во 1980-тите.[се бара извор]

Следната табела дава преглед на вкупниот број на регистрирани лица вработени во правни субјекти по нивната основна дејност (од 2018 година):[4]

Активност Вкупно
Земјоделство, шумарство и риболов 192
Рударство и вадење камен 2
Производство 3.314
Снабдување со електрична енергија, гас, пареа и климатизација 101
Снабдување со вода; канализација, управување со отпад и активности за санација 183
Градба 134
Трговија на големо и мало, поправка на моторни возила и мотоцикли 1.251
Транспорт и складирање 282
Услуги за сместување и храна 293
Информации и комуникација 85
Финансиски и осигурителни активности 61
Активности со недвижен имот 1
Стручни, научни и технички дејности 208
Административни и помошни услужни дејности 57
Јавна администрација и одбрана; задолжително социјално осигурување 274
Образование 686
Активности за човековото здравје и социјална работа 365
Уметност, забава и рекреација 90
Други услужни активности 227
Индивидуални земјоделски работници 1.315
Вкупно 9.121

Атракции за посетители[уреди | уреди извор]

Статуа на принцезата Милица од Србија во Трстеник

Познати луѓе од Трстеник[уреди | уреди извор]

Галерија[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. „Општини во Србија, 2006 г.“. Републички завод за статистика на Србија. Посетено на 28 ноември 2010.
  2. „Попис на население, домаќинства и станови 2011: Споредбен преглед на бројот на жители во 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002 and 2011, податоци по населени места“ (PDF). Републички завод за статистика на Република Србија, Белград. 2014. ISBN 978-86-6161-109-4. Посетено на 2014-06-27.
  3. „ETHNICITY Data by municipalities and cities“ (PDF). stat.gov.rs. Statistical Office of the Republic of Serbia. Посетено на 20 February 2018.
  4. „MUNICIPALITIES AND REGIONS OF THE REPUBLIC OF SERBIA, 2019“ (PDF). stat.gov.rs. Statistical Office of the Republic of Serbia. 25 December 2019. Посетено на 28 December 2019.