Прејди на содржината

Троил

Од Википедија — слободната енциклопедија
A helmeted figure emerges from behind a fountain, topped with two lions. That is being approached from the other side by an unarmoured rider. Below the horse is a setting sun. Painted underneath this scene are trees shown in different seasons of the year.
Ахил (лево) го напаѓа Троил (на коњ, десно). Етрурска фреска, Гробница на биковите, Тарквинија, 530–520 п.н.е.

Троил (старогрчки: Τρωΐλος, латински: Troilus) — легендарен лик кој е поврзан со приказната за Тројанската војна. Првото зачувано споменување за него е во хомероватаИлијада“, направена кон крајот на 8 век п.н.е.

Во старогрчката митологија, Троил е млад тројански принц, еден од синовите на кралот Пријам (или Аполон) и Хекуба. Пророштвата ја поврзуваат судбината на Троил со онаа на Троја и според митот, тој бил нападнат од заседа и бил убиен од Ахил. Софокле бил еден од писателите што ја раскажале оваа приказна. Таа била и популарна тема меѓу уметниците од тоа време. Античките писатели го третирале Троил како олицетворение на мртво дете оплакувано од неговите родители. Тој бил сметан и за пример на младешка машка убавина.

Во западноевропските средновековни и ренесансни варијанти на легендата, Троил е најмладиот од петте легитимни синови на Пријам од Хекуба. И покрај својата младост, тој е еден од главните тројански воени водачи. Тој умира во битка од рацете на Ахил. Во популарен додаток на приказната, кој потекнува од 12 век, Троил се вљубува во Кресида, чиј татко Калхант побегнал на страната на Грците. Кресида му се заколнува на Троил, но наскоро ја менува својата наклонетост кон грчкиот јунак Диомед кога е испратен кај нејзиниот татко во размена на заложници. Чосер и Шекспир се меѓу авторите кои напишале дела кои ја раскажуваат приказната за Троил и Кресида. Во рамките на средновековната традиција, Троил се сметал за пример на верен дворски љубовник, а исто така и на добродетелен пагански витез. Откако обичајот за дворска љубов исчезнал, неговата судбина се гледала помалку сочувствително.

Малку внимание се посветувало на ликот во текот на 18 и 19 век. Сепак, Троил се појавил повторно во прераскажувањата на Тројанската војна од 20 и 21 век од автори кои избрале елементи и од класичната и од средновековната варијанта на неговата приказна.

Приказната во античкиот свет

[уреди | уреди извор]
One side of a painted bowl. A mounted youth holding a spear rides away from a fountain. A woman runs after him. She is looking back towards the fountain.
Бегството на Троил и Поликсена. Киликс, од сликарот Ц, околу 570–565 п.н.е., Лувр (CA 6113), црнофигурен Атик. Дека се прикажани два коња еден до друг најјасно може да се види со гледање на нивните нозе и опашки.
A helmeted man with a shield is rising. Next to him is a dropped flask. On the far side of a colonnaded fountain can be seen part of a woman who is running away. The water spout in the fountain is set in a lion's head.
Ахил се спрема да ги гони Троил и Поликсена од својата позиција зад куќата на бунарот

За античките Грци, приказната за Тројанската војна и околните настани се појавила во својата најдефинитивна форма во епскиот циклус од осум наративни песни од архаичниот период во Грција (750 п.н.е. – 480 п.н.е.). Приказната за Троил претставува еден од бројните инциденти кои помогнале да се обезбеди структура на наративот што се протегал во текот на неколку децении и 77 книги од почетокот на Киприја до крајот на Телегонија. Смртта на ликот на почетокот на војната и пророштвата околу него покажале дека сите тројански напори да го одбранат својот дом ќе бидат залудни. Неговото симболично значење е потврдено со лингвистичка анализа на неговото грчко име. Може да се толкува како елизија на имињата Трос и Ил, легендарните основачи на Троја, како деминутивно или омилено име „мал Трос“ или како елизија на Троја и луеин (да се уништи). Овие повеќекратни можности ја нагласуваат врската помеѓу судбините на Троил и на градот каде што живеел.[1] На друго ниво, судбината на Троил може да се смета и како навестување за последователната смрт на неговиот убиец Ахил и на неговиот внук Астијанакс и сестра му Поликсена, кои, како Троил, умираат на олтарот барем во некои варијанти од нивните приказни.[2]

Сепак, Киприја - делот од епскиот циклус што го опфаќа периодот на Тројанската војна на смртта на Троил, денес не е зачуван. Всушност, не е зачуван целосен наратив за неговата приказна од архаичното време или од последователниот класичен период (479–323 п.н.е.). Повеќето книжевни извори од пред хеленистичкиот период (323–330 п.н.е.) што се однесуваат на ликот се изгубени или преживеале само во фрагменти или резимеа. Преживеаните антички и средновековни извори, без разлика дали се книжевни или научни, се противречни едни со други, а многу од нив не се совпаѓаат со формата на митот за кој научниците денес веруваат дека постоел во архаичниот и класичниот период.

Делумно надоместување на исчезнатите текстови се физичките артефакти кои остануваат од архаичниот и класичниот период. Приказната за околностите околу смртта на Троил била популарна тема меѓу грнчарите.[3]) (Мрежното место на Архивата Бизли наведува 108 предмети само од атичка грнчарија од 6 до 4 век п.н.е. што содржат слики од ликот.) Троил се појавува и во други уметнички дела и украсени предмети од тие времиња. Вообичаена практика е за оние што пишуваат за приказната за Троил како што постоела во античко време да користат и книжевни извори и артефакти за да изградат разбирање за она што се смета дека била најстандардната форма на митот и неговите варијанти.[4] Бруталноста на оваа стандардна форма на митот е истакната од коментатори како што е Алан Сомерштајн, експерт за античка грчка драма, кој ја опишува како „ужасна“ и „[можеби] најзлобна од сите дејствија што традиционално му се припишуваат на Ахил“.[5]

Стандарден мит: убавиот Троил

[уреди | уреди извор]
A painted strip running between the handles on the shoulders of a flask. A man wearing a greek-style helmet pulls a naked youth from one of a pair of horses. In the man's other hand is a raised sword. Behind the man, water pours form a lion's head fountain.
Ахил го зграпчува Троил за коса додека младичот се обидува да побегне од заседата кај фонтаната. Етрурска амфора од понтиската група, околу 540–530 п.н.е. Од Вулчи.

  Троил е адолесцентно момче или млад човек, син на Хекуба, кралицата на Троја. Бидејќи е толку убав, Троил се смета за син на богот Аполон.[6] Сепак, сопругот на Хекуба, кралот Пријам, се однесува кон него како кон свое многу сакано дете.

Едно пророштво вели дека Троја немало да падне доколку Троил живее до дваесет години. Затоа божицата Атена го охрабрува грчкиот воин Ахил да го побара на почетокот на Тројанската војна. Троил е познат по тоа што многу ужива во своите коњи. Ахил го гледа него и неговата сестра Поликсена како јаваат и го чека кај бунар во Тимбра - област надвор од Троја каде што има храм на Аполон.

Гркот е воодушевен од убавината на двајцата Тројанци и е исполнет со похота. Брзоногиот[7] Ахил го фаќа Троил кој не успева да побегне, влечејќи го за коса од коњот. Младиот принц одбива да се предаде на сексуалните интереси на Ахил и некако успева да побегне, наоѓајќи засолниште во блискиот храм. Но, воинот го следи и го обезглавува пред олтарот пред да стигне помошта. Тагата на Тројанците по смртта на Троил потоа е голема.

Ова светогрдие води до сопствената смрт на Ахил, кога Аполон се одмаздува помагајќи му на Парис да го погоди Ахил со стрелата што му ја прободува петата.

Антички книжевни извори

[уреди | уреди извор]

Хомер и исчезнатите текстови од архаичниот и класичниот период

[уреди | уреди извор]

Најраниот зачуван книжевен осврт за Троил е во хомеровата Илијада, која претставува еден дел од епскиот циклус. Се верува дека името Троил не го измислил Хомер и дека варијанта на неговата приказна веќе постоела.[8] Доцна во поемата, Пријам ги прекорува своите преживеани синови и ги споредува неповолно со нивните мртви браќа, вклучувајќи го и Троилон (Trôïlon hippiocharmên).[9] Толкувањето на hippiocharmên е спорно, но коренот хип- покажува врска со коњите. За потребите на варијантата на митот дадена погоре, зборот е земен како значење „уживање во коњите“. Сомерштајн верува дека Хомер сака да прикаже дека Троил бил убиен во битка, но тврди дека подоцнежниот опис на Ахил од страна на Пријам како andros paidophonoio („човек кој убива момче“) укажува дека Хомер бил свесен за приказната за Троил како убиено дете;[10] Сомерштајн верува дека Хомер овде игра со двосмисленоста на коренот паидо -[11] што значи момче и во смисла на млад маж и во смисла на син.[12]

Антични извори за Троил
Автор Дело Дата
Целосни описи во митолошката книжевност
Стасин? Киприја доцен 7 век п.н.е. (изгубено)
Фриних Троил 6-7 век п.н.е. 7 век п.н.е. (изгубено)
Софокле Троил 5 век п.н.е. (изгубено)
Стратис Троил 4-5 век п.н.е. (изгубено)
Дарет Фригиски Приказната за падот на Троја делови напишени помеѓу 1-6 век ?
Briefer references in mythological literature
Хомер Илијада 8-7 век п.н.е.
Стесихор веројатно „Разрушувањето на Троја“ 7-6 век п.н.е. (изгубено)
Ибик непознат текст од кој се зачувани само неколку зборови доцен 6 век п.н.е.
Софокле Поликсен 5 век п.н.е. (изгубено)
Ликофрон Александра 3 век п.н.е.?
Виргилиј Енеида 29–19 н.е.
Сенека Помладиот Агамемнон 1 век
Диктис Критски Ефемериди од Тројанската војна 1-3 век
Децим Магн Авсониј Епитафи 4 век
Квинт Смиренски По Хомер доцен 4 век
Книжевни алузии на Троил
Ибик Поликартова поема доцен 6 век
Калимах Епиграми 3 век
Платон Бахиди 2-3 век
Цицерон Тускуланските спорови околу 45 п.н.е.
Хорациј Оди книга 2 23 п.н.е.
Стациј Шуми доцен 1 век
Дион Хрисостом Дискурсите 1-2 век
Климент Клементинска книжевност 2 век ?
Антички и средновековни академски коментари и резимеа на античката книжевност.
анонимни автори Схолија (Илијада) 5-9 век ?
Гај Јулиј Хигин Фабули 1 век п.н.е. - 1 век н.е.
Псевдо-Аполодор Библиотека 1-2 век
Евтихиј? Хрестоматија 2 век ?
Мавро Сервиј Хонорат Схолија (Енеида) доцен 4 век ?
Ватикански митографи Митографија 9-11 век ?
Евстатиј Солунски Схолија (Илијада) 12 век
Јован Цецес Схолија (Александра) 12 век

Смртта на Троил е опишана и во „Киприја“, еден од деловите од епскиот циклус кој повеќе не постои. Поемата ги опфаќа настаните кои им претходеле на Тројанската војна и првиот дел од самата војна, сè до настаните од „Илијада“. Иако „Киприја“ не е зачувана, поголемиот дел од резимето на содржината, за кој се смета дека е од Евтихиј Прокл, е зачуван. Фрагмент 1 споменува дека Ахил го убил Троил, но не дава повеќе детали.[13] Сепак, Сомерштајн го зема глаголот кој се употребува за да се опише убиството како значење дека Ахил го убил Троил.[14]

Во Атина, раните трагедисти Фриник и Софокле напишале драми наречени Троил, а комичниот драматург Стратис напишал пародија со истото име. Од деветте почитувани лирски поети од архаичниот и класичниот период, Стесихор можеби се осврнал на приказната за Троил во неговото дело „Разрушувањето на Троја“, а Ибик можеби пишувал детално за ликот. Со исклучок на овие автори, не е познат друг претхеленистички пишан извор кој детално го разгледувал Троил[15]

Од овие текстови денес се зачувани само најмалите фрагменти или резимеа и упатувања на нив од други автори. Она што преживува може да биде во форма на папирусни фрагменти, резимеа на заплетот од подоцнежни автори или цитати од други автори. Во многу случаи, ова се само чудни зборови во лексикони или граматички книги со припишување на оригиналниот автор.[16] Реконструкциите на текстовите се нужно шпекулативни и треба да се гледаат со „внимателен, но сочувствителен скептицизам“. Во случајот на Ибик, останува единствено фрагмент од пергамент што содржи само шест или седум зборови стих придружени со неколку редови сколии. Троил е опишан во поемата како божествен и е убиен надвор од Троја. Сколиите, исто така, прикажуваат сестра, некој што „бдее“ и убиство во светилиштето на Тимбрискиот Аполон. Иако признава дека овие детали можеби биле извештаи од други подоцнежни извори, Сомерштајн смета дека е веројатно дека Ибик ја раскажал целата приказна за заседата и затоа е најраниот препознатлив извор за неа.[17] За Фриник, еден фрагмент останува сметан дека се однесува на Троил. Тој зборува за „светлината на љубовта што свети на неговите црвеникави образи“.[18]

Од сите овие фрагментарни претхеленистички извори, најмногу се знае за Троил од Софокле. Сепак, само 54 зборови се распознаени како зборови што доаѓаат од драмата.[19] Фрагментот 619 се однесува на Троил како андропаис, момче. Фрагментот 621 покажува дека Троил одел на извор со придружник за да донесе вода или да ги напои своите коњи..[20] Еден схолион од Илијадата[21] наведува дека Софокле го опишал Троил како Ахил го фаќа од заседа додека ги вежбал своите коњи во Тимбра. Фрагментот 623 покажува дека Ахил го осакатил трупот на Троил со метод познат како машализам. Ова вклучувало спречување на духот на жртвата на убиство да се врати да го прогонува својот убиец со отсекување на екстремитетите на трупот и нивно врзување под пазувите.[22] Се смета дека Софокле се осврнал и на машализмот на Троил во фрагмент за кој се смета дека е од претходна драма Поликсена.[23]

Сомерштајн направил обид да го реконструира заплетот на „Троил“, во кој главниот лик е инцестуозно вљубен во Поликсена и се обидува да го обесхрабри интересот за брак со неа што го покажуваат и Ахил и Сарпедон, тројански сојузник и син на Зевс. Сомерштајн тврди дека Троил е придружуван на неговото судбоносно патување до неговата смрт, не од Поликсена, туку од неговиот учител, грчки роб-евнух.[24] Секако, постои говорна улога за евнух кој известува дека е кастриран од Хекуба[25], а некој известува за загубата на нивниот адолесцентен господар.[26] Сомерштајн ја изведува инцестната љубов од фрагмент од пародијата на Стратис, за која се претпоставува дека делумно го цитира Софокле, и од неговото разбирање дека Софоклевата драма има намера да ги спротивстави варварските обичаи, вклучително и инцестот, со грчките. Сомерштајн, исто така, го гледа ова како решение за она што тој го смета за потреба од објаснување за третманот на Ахил кон трупот на Троил, за кој се претпоставува дека го навредил Ахил додека го предупредувал да ја избегне Поликсена.[27] Од друга страна, италијанскиот професор по англиски јазик и експерт за Троил, Пјеро Бојтани, го смета отфрлањето на сексуалните додворувања на Ахил кон него од страна на Троил како доволен мотив за осакатувањето.[28]

Александра

[уреди | уреди извор]

Првиот зачуван текст со повеќе од најкратко споменување на Троил е „Александра“, хеленистичка поема која датира не порано од 3 век п.н.е. од трагичарот Ликофрон (или негов истоименик). Поемата се состои од нејасните пророчки предвидувања на Касандра[29] Уф, и јас тагувам за тебе, добро одгледан цвету, о лавско младенче, миленик на својот род, ти што со огнената магија на стрелите го удри свирепиот змеј и за кратко, без љубов, во неизбежна јамка го зароби оној што беше погоден а самиот остана неповреден од својата жртва. Но ти ќе ја загубиш главата и ќе го извалкаш олтарниот гроб на својот татко со сопствената крв.[30]}}

A naked youth holds the reins of a horse. He is naked apart from sandals and some a crown or garland on his head. Behind him is a shield, the aegis of Athena
Пример за Троил со само еден коњ. Задна страна од горе.

Овој пасус е објаснет во „схолиите“ на византискиот писател Јован Цецес како упатување на Троил кој се обидува да ги избегне несаканите сексуални додворувања на Ахил со тоа што ќе се засолни во храмот на својот татко Аполон. Кога тој одбива да излезе, Ахил влегува и го убива на олтарот.[31] Ликофроновиот схолијаст исто така вели дека Аполон започнал да ја планира смртта на Ахил по убиството.[32] Ова почнува да ги гради елементите на варијантата на приказната за Троил дадена погоре: тој е млад, многу сакан и убав; има божествено потекло, обезглавен е од неговата отфрлена грчка љубовница и, како што е познато од Хомер, имал некаква врска со коњите. Наводот за Троил како „лавово младенче“ укажува на неговиот потенцијал да биде голем јунак, но нема очигледно упатување на пророштво што ја поврзува можноста Троил да достигне зрелост, а Троја потоа да преживее.

Други пишани извори

[уреди | уреди извор]

Не постои друг подолг пасус за Троил од пред августовскиот период, до кога се појавиле други варијанти на приказната за ликот. Останатите извори усогласени со стандардниот мит се разгледани подолу по тема.

An image painted on the body of a vase. A seated woman speaks to a man behind her while her hand gestures forward. The man wears greaves and a helmet and holds a shield and a spear.
Атена го упатува Ахил да го нападне Троил. Карактеристика на приказната што не е достапна во пишани извори. Детаљ од етрурски црвенофигурен стамнос (од пар познат како „Фоулд стамнои“), околу 300 п.н.е. Од Вулчи.
A naked youth holds the reins of a horse. He is naked apart from sandals and some a crown or garland on his head. Behind him is a shield, the aegis of Athena
Пример за Троил со само еден коњ. Задна страна од горе.
Родителство
Аполодор, одговорен за Библиотека, го наведува Троил како последен од синовите на Пријам и Хекуба - детаљ усвоен во подоцнежната традиција - но потоа додава дека дека момчето било татко на Аполон.[33] Од друга страна, Хигин го вклучува Троил во средината на списокот на синовите на Пријам без понатамошен коментар.[34] Во раните христијански списи, во Клементовите беседи, се сугерира дека Аполон бил љубовник на Троил, а не негов татко.[35]
Младост
Хорациј ја нагласува младоста на Троил нарекувајќи го inpubes („невлакнест“, т.е. предпубертет или, фигуративно, недоволно возрасен за да носи оружје).[36] Дион Хрисостом го исмева Ахил во своето тројанско излагање, жалејќи се дека сè што наводниот јунак постигнал пред Хомер било заробувањето на Троил, кој сè уште бил момче.[37]
Пророштва
Првиот ватикански митограф известува за пророштво дека Троја нема да падне доколку Троил наполни дваесет години и го наведува тоа како причина за заседата на Ахил.[38] Кај Плавт, смртта на Троил е наведена како еден од трите услови што мора да се исполнат пред Троја да падне.[39]
Убавина
Ибик, обидувајќи се да го пофали својот патрон, го споредува со Троил, најубавиот од Грците и Тројанците.[40]Дион Хрисостом го споменува Троил како еден од многуте примери за различни видови убавина.[41] Стациј го споредува прекрасниот мртов роб што го пропуштил неговиот господар со Троил.[42]
Предмет на педерастична љубов
Мавро Сервиј Хонорат, во своите схолии за пасусот од Вергилиј дискутиран подолу, вели дека Ахил го намамува Троил кон себе со подарок од гулаби. Троил потоа умира во прегратката на Ахил. Роберт Грејвс[43] го толкува ова како доказ за енергичната љубов на Ахил, но Тимоти Ганц[44] смета дека варијантата на Сервиј за смртта на Троил е нејасна.[45] Сомерштајн го фаворизира толкувањето на Грејвс, велејќи дека убиството не било дел од античките педерастични односи и дека ништо во Сервиј не сугерира намерно убиство.[46]
Место на заседа и смрт
За смртта на Троил се забележани голем број извештаи во кои се споменуваат водата, вежбањето коњи и Тимбра, иако тие не мора нужно да се вградат во меѓусебна поврзана целина: Првиот ватикански митограф известува дека Троил вежбал надвор од Троја кога Ахил го нападнал; коментатор на Ибик вели дека Троил бил убиен од Ахил во Тимбрискиот округ надвор од Троја;[38] коментарот на Евстатиј Солунски за Илијада вели дека Троил ги вежбал своите коњи таму;[47][48] Аполодор вели дека Ахил го нападнал Троил во заседа во храмот на Тимбрискиот Аполон;[49] Статиј известува дека Троил бил прободен до смрт со копје додека бегал околу ѕидините на Аполон.[50] Ганц се борел да го разбере она што го смета за противречен материјал, чувствувајќи дека ахиловото газење на коњот на Троил нема смисла доколку Троил само бегал во блиската храмска зграда. Тој шпекулира дека заседата кај бунарот и жртвата во храмот би можеле да бидат две различни верзии на приказната или, алтернативно, дека Ахил го носи Троил во храмот за да го жртвува како навреда за Аполон.[51]
Жалење
Тројан, а особено оплакувањето на семејството на Троил по неговата смрт, се смета дека го олицетворувало тагувањето поради загубата на дете во класичната цивилизација. Хорациј,[36] Калимах[52] и Цицерон[53] сите се осврнуваат на Троил на овој начин.

Извори на античка уметност и артефакти

[уреди | уреди извор]
A picture on several pottery fragments. A youth rides one of two horses. He talks to a woman with a vase on her head. Behind the woman is some sort of structure. One of the horses is drinking from a bowl.
Троил и Поликсена кај фонтаната, лаконски црнофигурни диноси, 560–540 п.н.е., Лувр E662, колекција Кампана 1861
More pottery fragments. An armoured man kneels, hiding behind the structure.
Клекнатиот Ахил во заседа, дел од истата илустрација

Старогрчката уметност, како што е пронајдена во грнчаријата и другите остатоци, често прикажува сцени кои се поврзани со смртта на Троил: заседата, потера, самото убиство и борбата околу неговото тело.[54] Приказите на Троил во други контексти се невообичаени. Еден таков исклучок, црвенофигурна вазна слика од Апулија околу 340 година п.н.е., го прикажува Троил како дете со Пријам.[55]

Во заседата, Троил и Поликсена се приближуваат до фонтана каде што Ахил е прикажан како клекнат во заседа. Оваа сцена била доволно позната во античкиот свет за да постои пародија од околу 400 година п.н.е., која прикажува како Троил води мазга до фонтаната.[56] Во поголемиот број сериозни прикази на сцената, Троил јава коњ, обично со втор коњ до него.[57] Тој е обично, но не секогаш, прикажуван како безбрадосен млад човек. Често е прикажан гол; во спротивно носи наметка или туника. Ахил е секогаш вооружен. Повремено, како на сликата од вазна на , или на фреската од Гробницата на биковите прикажана на почетокот од оваа статија, или Троил или Поликсена се отсутни, што укажува на тоа како заседата е поврзана со секоја од нивните приказни. Во најраната дефинитивно распознаена варијанта на оваа сцена (коринтска вазна околу 580 година п.н.е.), Троил е со брада, а Пријам е исто така присутен. И двете овие карактеристики се невообичаени..[58] Почеста е птица која седи на фонтаната; гавран, симбол на Аполон и неговата моќ за пророштво и со тоа последно предупредување до Троил за неговата пропаст; понекогаш петел, вообичаен љубовен подарок што укажува дека Ахил се обидел да го заведе Троил.[59] Во некои варијанти, на пример, атичка амфора во Музејот на ликовни уметности во Бостон, која датира од околу 530 година п.н.е. (погледнете ја овде ) Троил има куче кое трча со него. На една етрурска вазна од 6 век п.н.е., гулаби летаат од Ахил до Троил, што укажува на љубовниот подарок кај Сервиј.[60] Самата фонтана е конвенционално украсена со мотив на лав.

Најраната распознаена варијанта на потера е од третата четвртина на 7 век п.н.е.[56] Хронолошки, следната е најпознатата варијанта на вазната Франсоа од Клитиј.[61] Бројот на ликови прикажани на грнчарските сцени варира во зависност од големината и обликот на достапниот простор.[62] Вазната Франсоа е украсена со неколку сцени во долги тесни ленти. Ова значи дека фризот на Троил е густо населен. Во средината (што може да се види на Проектот Персеј на ) се наоѓа Троил во бегство, јавајќи го едниот коњ со уздите на другиот во рака. Под нив е вазната - која Поликсена (делумно недостасува), која е пред него, ја испуштила. Ахил во голема мера недостасува, но јасно е дека е оклопен. Тие трчаат кон Троја каде што Антенор покажува кон Пријам. Хектор и Полит, браќа на Троил, излегуваат од градските ѕидини со надеж дека ќе го спасат Троил. Зад Ахил се наоѓаат голем број божества, Атена, Тетида (мајката на Ахил), Хермес и Аполон (кој штотуку пристигнува). Присутни се и двајца Тројанци, жената гестикулира да го привлече вниманието на еден млад човек кој ја полни неговата вазна. Бидејќи божествата се појавуваат единствено во сликовити варијанти на сцената, нивната улога е предмет на толкување. Бојтани ја гледа Атена како поттикнувачка на Ахил, а Тетида како загрижена од доаѓањето на Аполон, кој, како заштитник на Троил, претставува идна закана за Ахил.[63] Тој не наведува зошто смета дека Хермес можеби разговара со Тетида. Класицистот и историчар на уметност, професор Томас Х. Карпентер, го гледа Хермес како неутрален набљудувач, Атена и Тетида како поттикнувачки на Ахил, а доаѓањето на Аполон како укажување на уметникот за идната улога на богот во смртта на Ахил.[58] Бидејќи Атена традиционално не е заштитничка на Ахил, Сомерштајн го гледа нејзиното присуство во ова и други прикажувања на смртта на Троил како доказ за раното постоење на пророчката врска помеѓу смртта на Троил и падот на Троја, при што Атена е водена, пред сè, од нејзината желба за уништување на градот..[64]

An illustration on the shoulders of a vase. A man in Greek-style armour chases a youth who is riding one of a pair of horses. His cloak streams behind him. A broken vase is below the horses. On either side of these figures are fleeing woman and, beyond them, men in ancient Anatolian costumes.
Ахил го гони Троил, црнофигура атичка хидрија, ок. 510 п.н.е., Државни колекции на антиквитети (бр. 1722)

Стандардните елементи во сцената на потера се Троил, Ахил, Поликсена, двата коња и паднатата вазна. На два стативи, амфора и чаша, Ахил веќе го држи Троил за коса. Позната вазна во Британскиот музеј, која му го дала името по кое сега е познат на Троил Сликарот, ги прикажува двајцата Тројанци како се огледуваат со страв, додека убавиот младич го камшикува својот коњ. Оваа вазна може да се види на местото на проектот Персеј . Водата што се истура од скршената вазна под коњот на Троил ја симболизира крвта што тој треба да ја пролее.[65]

Иконографијата на осумте нозе и копита на коњите може да се употреби за распознавање за идентификација на Троил на грнчаријата каде што неговото име не се појавува; на пример, на коринтска вазна каде Троил стрела во своите гонители и на мирна сцена на халкидски кратер каде што се означени паровите Парис и Елена, Хектор и Андромаха, но младичот што јава еден од паровите коњи не е.[66]

Подоцнежно јужноиталијанско прикажување на приказната е на вазни што се чуваат соодветно во Музејот на ликовни уметности во Бостон и Музејот Ермитаж во Санкт Петербург. На кратерот од околу 380-70 п.н.е. на Троил може да се види само со еден коњ како се обидува да се одбрани со копје; на хидријата од околу 325-320 п.н.е. на , Ахил го влече коњот на младиот човек надолу.

two images from a bowl. The outside strip shows an armoured man dragging a boy towards an altar. Behind them two horses run away. In the inner illustration, they are at the altar. The man has his sword raised ready to swing. He holds by the hair the boy who is struggling to break free.
Ахил пред да го обезглави Троил на олтарот. Црвенофигурен киликс околу 510 година п.н.е., потпишан од Ефрониј. Денес се наоѓа во Археолошкиот музеј во Перуџа. Забележлива е како големината на фигурите се користи за да се нагласи бруталноста на убиството.[67]

Најраните познати прикази на смртта или убиството на Троил се на штитни ленти од преминот на 7-ми во 6-ти век п.н.е. пронајдени во Олимпија. На нив, воин со меч се спрема да прободе гол млад човек на олтар. На еден, Троил се држи за дрво (што Бојтани го смета за ловоровиот свет на Аполон).[68] Кратер го прикажува Ахил на олтарот како го држи голиот Троил наопаку, додека Хектор, Енеј и инаку непознат тројанец Дејтин пристигнуваат со надеж дека ќе го спасат младиот човек. На некои прикази Троил моли за милост. На амфора, Ахил го има Троил кој се бори префрлен преку рамо додека оди кон олтарот.[69] Бојтани, во својот преглед на приказната за Троил низ вековите, смета дека е значајно што два артефакти (вазна и саркофаг) од различни периоди ја поврзуваат смртта на Троил и Пријам, прикажувајќи ги на двете страни од истиот предмет, како да се почеток и крај на приказната за падот на Троја.[70] Ахил е татко на Неоптолем, кој го убива Пријам на олтарот за време на ограбувањето на Троја. Така, војната започнува со татко кој го убива синот и завршува со син кој го убива таткото.

Некои грнчарски предмети го прикажуваат Ахил, кој веќе го убил Троил, како ја употребува отсечената глава на својата жртва како оружје додека Хектор и неговите придружници пристигнуваат предоцна за да го спасат; некои ја вклучуваат Атена како набљудува, повремено со Хермес. На е прикажана една таква слика која го прикажува Ахил како се бори со Хектор над олтарот. Телото на Троил е своено, а главата на момчето или лета низ воздухот или е залепена за крајот на копјето на Ахил. Атена и Хермес само набљудуваат. Енеј и Дејтин се наоѓаат зад Хектор.

Понекогаш се разменуваат детали за сличните смртни случаи на Троил и Астијанакс.[71] покажувајќи една таква слика каде што не е познато кое убиство е прикажано. Возраста на жртвата често е показател за тоа која приказна се раскажува, а релативно малата големина овде може да укажува на смртта на Астијанакс, но вообичаено е дури и Троил да се прикаже како многу помал од неговиот убиец (како што е случајот со киликсот прикажан погоре десно). Други фактори во овој случај се присуството на Пријам (кое укажува на Астијанакс), присуството на Атена (кое укажува на Троил) и фактот што сцената е сместена надвор од ѕидините на Троја (што повторно укажува на Троил).[72]

Варијантен мит

[уреди | уреди извор]

Различна варијанта на смртта на Троил се појавува на црвенофигурна чаша од Олтос. Троил е на колена, сè уште во процес на вадење на мечот кога копјето на Ахил веќе го прободело и Енеј доаѓа предоцна за да го спаси. Троил носи шлем, но тој е кренат нагоре за да се открие убавото младо лице. Ова е единствениот таков приказ на смртта на Троил во раната фигуративна уметност.[73] Сепак, оваа варијанта на Троил како млад човек поразен во битка се појавува и во пишани извори.

Вергилиј и други латински извори

[уреди | уреди извор]

Оваа варијанта на приказната се појавува во „Енеида“ од Вергилиј,,[74] во пасус што опишува серија слики кои ги украсуваат ѕидовите на храмот на Јунона. Сликата веднаш до онаа што го прикажува Троил ја прикажува смртта на Рес, уште еден лик убиен поради пророштва поврзани со падот на Троја. Другите слики се слично катастрофални.

слика изрезбана на бронзата од оклопот. Човек со штит влече гол млад човек за коса од коњот.
Римска илустрација на која е прикажан Ахил како го прегазува Троил на коњ. Детал од бронзен оклоп на статуа на Германик, 2 век. Од Перуџа.

In a description whose pathos is heightened by the fact that it is seen through a compatriot's eyes,[75]

Во опис чиј патос е засилен од фактот што е виден низ очите на сонародник, Троил е infelix puer („несреќно момче“) кој се сретнал со Ахил во „нееднаква“ борба. Коњите на Троил започнуваат да бегат додека тој, сè уште држејќи ги нивните узди, виси од кочијата, главата и косата му паѓаат зад себе додека копјето свртено наназад се наоѓа во прашината. (Првиот ватикански митограф[38] ја разработува оваа приказна, објаснувајќи дека телото на Троил е влечено право до ѕидините на Троја.[76])

Во својот коментар за „Енеида“, Сервиј[45] ја смета оваа приказна за намерно отстапување од „вистинската“ приказна, преработена за да биде посоодветна за епска поема. Тој ја толкува како прикажување на Троил надвладеан во директна борба. Ганц[77], сепак, смета дека ова може да биде варијација на приказната за заседата. За него, Троил е невооружен бидејќи излегол не очекувајќи борба, а копјето свртено наназад било она што Троил го употребил како остен на начин сличен на ликовите на други места во „Енеида“. Сомерштајн, од друга страна, верува дека копјето е на Ахил кое го погодило Троил во грбот. Младиот Троил е жив, но смртно ранет додека го влечат кон Троја.[78]

Проблем овде претставува двосмисленоста на зборот congressus („средба“). Често се однесува на средба во конвенционална борба, но може да се однесува и на други видови состаноци. Слична двосмисленост се појавува кај Сенека[79] и во 19-тиот епитаф на Авзониј[80] , раскажан од самиот Троил. Мртвиот принц раскажува како бил влечен од неговите коњи откако паднал во нерамноправна битка со Ахил. Наводот во епитафот што ја споредува смртта на Троил со смртта на Хектор покажува дека Троил умира подоцна отколку во традиционалната нарација, нешто што, според Бојтани,[81] се случува и кај Вергилиј.

Грчки писатели во традицијата на момчиња-војници

[уреди | уреди извор]
Young Troilus playing with a ball next to king Priam. Volute Krater, around 340 BC, Musée d'Art et d'Histoire (Geneva).
Младиот Троил си игра со топка покрај кралот Пријам. Кратер во волута, околу 340 година п.н.е., Музеј на уметност и историја (Женева).

Квинт Смиренски, во еден пасус чија атмосфера Бојтани ја опишува како тажна и елегична, ги задржува она што за Бојтани се двете важни прашања од античката приказна, дека Троил е осуден од Судбината и дека неговиот неуспех да ја продолжи својата лоза го симболизира падот на Троја.[82] Во овој случај, нема сомнение дека Троил влегол во битка свесно, бидејќи во По Хомер оклопот на Троил е еден од погребните подароци по смртта на Ахил. Квинт постојано ја нагласува младоста на Троил: тој е без брада, девствен, како дете, убав, најбожествен од сите деца на Хекуба. Сепак, тој бил намамен од Судбината во војна кога не знаел за страв и бил соборен од копјето на Ахил исто како што цвет или жито што не родило семе е убиено од градинарот.[83]

Во „Ephemeridos belli Trojani“ (Дневник за Тројанската војна),[84] наводно напишан од Диктис од Крит за време на самата Тројанска војна, Троил повторно е поразен воин, но овој пат заробен со својот брат Ликаон. Ахил одмаздољубиво наредува нивните грла да бидат пресечени јавно, бидејќи е лут што Пријам не успеал да ги унапреди разговорите за можен брак со Поликсена. Наративот на Диктис е ослободен од богови и пророштва, но тој ја зачувува загубата на Троил како нешто за кое треба многу да се оплакува:

Тројанците извикаа тажен крик и, гласно тагувајќи, оплакуваа што Троил доживеал толку тешка смрт, бидејќи се сеќаваа колку бил млад, кој, бидејќи бил во раните години од својата машкост, бил омилен кај луѓето, нивен миленик, не само поради неговата скромност и чесност, туку особено поради неговиот убав изглед.[85]

Среден век

[уреди | уреди извор]
На страницата пишува „Познатата историја на Троил и Кресида“. Одлично го изразува почетокот на нивната љубов и суетното додворување на Пандар, принцот од Ликија. Напишано од Вилијам Шекспир. Лондон. Печатено од Г. Елд за Р. Бонијан и Х. Вали, и ќе се продава во продавницата „Спред Игл“ во црквата на Св.Павле, спроти големата северна врата. 1609 година.." (sic)
Вилијам Шекспир, Троил и Кресида: 1609, насловна страница

Во досега разгледаните извори, единствената наративна функција на Троил е неговата смрт. Третманот на ликот се променува на два начина во книжевноста од средновековниот и ренесансниот период. Најпрвин, тој станува важен и активен протагонист во потрагата по самата Тројанска војна. Потоа, тој станува активен хетеросексуален љубовник, наместо пасивна жртва на ахиловата педерастија. До времето на неокласичната адаптација на шекспировиотТроил и Кресида“ од страна на Џон Драјден, крајниот неуспех на неговата љубовна врска е тоа што го дефинира ликот.

За средновековните писатели, двата највлијателни антички извори за Тројанската војна биле наводните искази од очевидци на Дарес Фригиецот и Диктис Критјанинот, кои и двата преживеале во латински верзии. Во Западна Европа, тројанската страна во војната била фаворизирана и затоа Дарес бил претпочитан пред Диктис.[86] Иако записот на Диктис ја позиционира смртта на Троил подоцна во војната отколку што било традиционално, тој се совпаѓа со античкото гледиште за него како спореден воин, доколку воопшто бил таков. „Историја на падот на Троја“ (De excidio Trojae historia) од Дарес[87] го претставува ликот како јунак кој учествува во настани надвор од приказната за неговата смрт.

Автори од 12 и 13 век, како што се Јосиф Екстерски и Алберт Штаденски, продолжиле да ја раскажуваат легендата за Тројанската војна на латински во форма што ја следи приказната на Дарес, при што Троил останал еден од најважните воини на тројанската страна. Сепак, двајца од нивните современици, Беноа де Сент Мор во неговата француска романса во стихови и Гвидо дел Колоне во неговата латинска проза, двајцата обожаватели на Дарес, биле тие што ја дефинирале приказната за Троја до крајот на средновековниот период. Деталите од нивната нарација за војната биле копирани, на пример, во Книгите за Троја на Лауд и Лидгејт, а исто така и во „Рекујел на историјата на Троја“ од Раул Лефевр. Лефевр, преку печатениот превод на Какстон од 1474 година, за возврат станал најпознатото прераскажување на приказната за Троја во ренесансна Англија и влијаел меѓу другите врз Шекспир. Приказната за Троил како љубовник, измислена од Беноа и прераскажана од Гвидо, создала втора линија на влијание. Била сфатена како приказна која може да се раскаже самостојно од Бокачо, а потоа од Чосер, кој воспоставил традиција на прераскажување и разработка на приказната во англиската книжевност, по што ќе следат Хенрисон и Шекспир.

Вториот Хектор, ѕидините на Троја

[уреди | уреди извор]

Како што е наведено погоре, преку списите на Дарес Фригиецот, прикажувањето на Троил како важен воин било пренесено во средниот век. Сепак, некои автори сметаат дека традицијата за Троил како воин можеби е постара. Пасусот од Илијада опишан погоре, Бојтани го толкува како прикажување дека Пријам го изедначил Троил со најдобрите од неговите синови воини.[88] Описот за него во тој пасус како хипиочармени, некои автори го толкуваат како воин-кочијаш, а не само како некој што ужива во коњите.[10] Многуте недостасувачки и делумни книжевни извори можеби вклучуваат таков јунак. Сепак, само една позната античка вазна го прикажува Троил како воин што паѓа во конвенционална битка.[73]

Потеклото на книжевноста за Тројанската војна во средниот век[89]
Автор Работа Датум
Следбеници на Дарес
Јосиф Ексетерски Тројанската убавина крајот на 12 век
Алберт Штаденски Троил крај на 1249
(Две други варијанти)
Следбеници на Диктис
(Осум, главно на грчки)
Комбинирање на Дарес и Диктис
Беноа де Сент-Мор Роман за Троја завршен околу 1184 година
Следбеници на Беноа
Гвидо дела Колоне Историја на уништување на Троја објавено во 1287 година
(најмалку 19 други верзии)
Следбеници на Гвидо
Џовани Бокачо Ил Филострато околу 1340 година
Непознато Книгата „Лауд Троја“ околу 1400 година
Џон Лидгејт Книга за Троја пуштен во употреба 1412
Раул Лефевр Рекујел од Историите на Троја до 1464 година
(најмалку 16 други верзии)
Следбеници на Лефевр
Вилијам Какстон печатен превод на Рекуел околу 1474 година
Вилијам Шекспир Троил и Кресида до 1603 година
(Неколку други верзии)

Кај Дарес, Троил е најмладиот од кралските синови на Пријам, воинствен кога се предлага мир или примирја и еднаков на Хектор по храброст, „голем и најубав... храбар и силен за своите години и желен за слава“.[90] Тој убива многу Грци, ги ранува Ахил и Менелај, ги разбива Мирмидонците повеќе од еднаш пред неговиот коњ да падне и да го зароби, а Ахил ја користи можноста да му стави крај на животот. Мемнон му го спасува телото, нешто што не се случило во многу подоцнежни варијанти на приказната. Смртта на Троил доаѓа кон крајот на војната, а не на нејзиниот почеток. Тој веќр го надживеал Хектор и го наследил како голем водач на Тројанците во битката. Како реакција на смртта на Троил, Хекуба прави заговор за убиството на Ахил.

Како што традицијата на Троил како јунак напредувала низ времето, оружјето и формата на борба започнале да се менуваат. Веќе кај Дарес тој е опишан како воин-коњаник, а не коњаник или пешак, нешто анахроно за епската нарација.[91] Во подоцнежните варијанти тој бил витез со оклоп соодветен на времето на пишување кој се бори против други витези и војводи. Неговото очекувано однесување, вклучително и неговата романса, се совпаѓа со дворските или други вредности современи за време на пишувањето.

Опис во средновековни текстови

[уреди | уреди извор]

Средновековните текстови го следат структурирањето на наративот на Дарес при опишувањето на Троил по неговите родители и четирите кралски браќа Хектор, Парис, Деифоб и Хелен.

Јосиф Ексетерски, во неговиот Daretis Phrygii Ilias De bello Troiano (Илијада на Дарес Фригиецот за Тројанската војна), го опишал ликот на следниов начин:

Екстремитетите на Троил се шират и го исполнуваат неговиот простор.
Во неговиот ум е како гигант, иако е момче според годините
тој не попушта на никого во своите смели дела со сила во сите негови делови


неговата поголема слава блеска низ неговото лице.[92]

Описот на Беноа де Сент-Мор во „ Тројанскиот роман“ (Le Roman de Troie) е предолг за да се цитира во целост, но влијаел врз описите што следат. Беноа навлегол во детали за карактерот и изгледот на лицето што ги избегнуваат другите писатели. Тој кажува дека Троил бил „најубавиот од младите во Троја“ со:

руса коса, многу шармантна и природно сјајна, очи светли и полни со веселба... Не бил дрзок или надмен, туку лесен во срцето, весел и вљубен. Поради тоа, бил сакан, и добро посакувал...[93]

Historia destructionis Troiae на Гвидо де Колумна (Историја на уништувањето на Троја) вели:

Петтиот и последен се викал Троил, млад човек што е можно похрабар во војна, за чија храброст има многу приказни кои денешната историја не ги изоставува подоцна.[94]

Книгата „Славната Троја“:

Најмладиот Троил
похрабар човек од него
помеѓу сите останати никогаш немало,
- освен Хектор, неговиот брат.
Таков јунак никогаш повеќе не се родил.

Момчето кое во античките текстови никогаш не му било рамноправно на Ахил, во тој период станало млад витез, достоен противник на Грците.

Витез и воен водач

[уреди | уреди извор]

Во книгата „Славна Троја“, ова е затоа што Ахил речиси го убива Троил во претходната борба, но Тројанецот бил спасен. Ахил сака да биде сигурен дека ова нема да се случи повторно.[95] Оваа втора борба се води како директен дуел помеѓу двајцата, при што победува Ахил, поголемиот јунак.[96]

Во средновековните текстови, Троил е претставен како храбар витез во текот на целата војна, преземајќи ја, како кај Дарес, функцијата главен воин на страната на Тројанците по смртта на Хектор. Всушност, тој е именуван како втор Хектор од страна на Чосер и Лидгејт.[97] Овие двајца поети го следат Бокачо во известувањето дека Троил убил илјадници Грци.[98] Сепак, споредбата со Хектор може да се смета како признавање на инфериорноста на Троил во однос на неговиот брат преку самата потреба да се спомене.[99]

Кај Јосиф, Троил е поголем од Александар, Хектор, Тидеј, Белона, па дури и од Марс, и убива седум Грци со еден удар со својот палка. Тој не ги удира нозете на противниците бидејќи тоа би ја понижило неговата победа. Тој се бори единствено против витези и благородници и ги презира обичните воини.

Алберт го сметал Троил за толку важен што го направил како главен лик во неговата варијанта на Тројанската војна. Тој е „ѕидот на неговата татковина, заштитата на Троја, розата на војската...“ [100]

Списокот на грчки водачи кои ги ранува Троил се проширува во различните прераскажувања на војната, од двајца кај Дарес, за да ги вклучи и Агамемнон, Диомед и Менелај. Гвидо, држејќи го своето ветување да раскаже за сите храбри дела на Троил, опишува многу инциденти. Троил обично победува, но е заробен во рана битка од Менестеј пред неговите пријатели да го спасат. Овој инцидент се појавува повторно кај имитаторите на Гвидо, како што се Лефевр и <i id="mwBMA">Тројанските книги на</i> Лауд и Лидгејт.[101]

Според средновековната тројанска традиција, Ахил се повлекол од борбата во војната бидејќи требало да се ожени со Поликсена. На крајот, толку многу негови следбеници биле убиени што тој одлучил повторно да се придружи на битката што води до смртта на Троил, а потоа и до смртта на Хекуба, Поликсена и Парис кои го планираат убиството на Ахил.

Пространа слика каде што се прикажани многу фигури облечени во доцносредновековен стил. Во средината е храмот каде што Ахил е нападнат. Од двете страни се прикажани битките во кои Троил и Парис се убиени. Свитоци со текст се видливи над и под сликата, иако што е напишано не е јасно.
Холандска таписерија од 15 век со смртта на Троил, Ахил и Парис. Близу горниот дел од левиот панел, подигнатиот меч го држи Ахил, кој се спрема да го обезглави беспомошниот Троил. На дното, тој го влече обезглавеното тело зад својот коњ.[102]

Алберт и Јосиф го следат Дарес во обидот Ахил да го обезглави Троил додека се обидува да стане откако неговиот коњ паѓа. Кај Гвидо и авторите врз кои тој влијаел, Ахил конкретно го бара Троил за да се одмазди за претходната средба каде што Троил го ранил. Затоа им наредува на Мирмидонците да го пронајдат Троил, да го опколат и да спречат да се извлече.

КајГвидо, Лефевр и Лидгејт, однесувањето на убиецот на Троил е многу поразлично, без никаква чест. Ахил чека додека неговите луѓе не го убијат коњот на Троил и не му го отсечат оклопот. Дури тогаш

И кога виде како Троил стои разголен,
од долга борба исцрпен и обесхрабрен,
и од своите луѓе сам, напуштен — Лидгејт, Книга за Троја, iv, 2756-8.

Ахил го напаѓа и го обезглавува.

Во Илијада, Ахил го влече трупот зад својот коњ. Така, споредбата со хомерскиот Хектор е засилена и, во исто време, се повторуваат аспекти од судбината на класичниот Троил.

Љубовник

[уреди | уреди извор]
A printed page. A picture and some text and set asymmetrically in a wide band decorated with a leaf motif. The text shows the last few verses of Book I and the start of Book II of Troilus and Criseyde. The first letter of Book II is ornately decorated. Above the text, the picture is set in its own decorated border. It shows the tall slender figures of a man and a woman in long medieval clothing. Between them is a hexagonal table set with food and drink.
Прерафаелитска интерпретација од Едвард Берн-Џонс во The Kelmscott Press, изработена од Вилијам Морис.

Последниот аспект од ликот на Троил кој се развил во традицијата е оној по кој тој е најпознат во современото време. „Троил и Крисида“ на Чосер и „Троил и Кресида“ на Шекспир се фокусираат на Троил во неговата улога на љубовник. Оваа тема првпат ја вовел Беноа де Сент Мор во „Романот за Троја“ и ја развил Гвидо деле Колоне. „Ил Филострато“ од Бокачо е првата книга што ја зема љубовната приказна како главна тема. Роберт Хенрисон и Џон Драјден се други автори кои посветуваат дела на него.

Приказната за романсата на Троил се развила во контекст на машките конвенции на дворска љубов и затоа фокусот на симпатиите требало да биде Троил, а не неговата сакана.[103] Како што различни автори ја пресоздавале романсата, тие ја толкувале на начини под влијание и на перспективите на своето време и на нивните индивидуални преокупации. Приказната, како што подоцна започнала да се развива преку делата на Бокачо, Чосер и Шекспир, е прикажана подолу.

Приказната за Троил и Кресида

[уреди | уреди извор]

Троил имал обичај да се потсмева на глупоста на љубовните врски на другите млади мажи. Но, еден ден тој ја видел Кресида во храмот на Атена и се вљубил во неа. Таа е млада вдовица и ќерка на свештеникот Калхант, кој пребегал во грчкиот логор.

Засрамен што станал токму таков човек кој порано го исмејувал, Троил се обидува да ја чува својата љубов во тајност. Сепак, тој копнее по Кресида и станува толку повлечен што неговиот пријател Пандар го прашува зошто е несреќен и на крајот го убедува Троил да ја открие својата љубов.

Пандар се нуди да дејствува како посредник, иако е роднина на Кресида и треба да ја чува нејзината чест. Пандар ја убедува Кресида да признае дека таа му ја возвраќа љубовта на Троил и, со помош на Пандар, двајцата успеваат да ги исполнат своите чувства еден кон друг.

Нивната заедничка среќа завршува кога Калхантго убедува Агамемнон да организира враќање на Кресида кај него како дел од размена на заложници во која заробениот Тројанец Антенор бил ослободен. Двајцата љубовници се растроени и дури размислуваат да побегнат заедно, но конечно соработуваат со размената. И покрај првичната намера на Кресида да му остане верна на Троил, грчкиот воин Диомед го освојува нејзиното срце. Кога Троил дознава за ова, тој бара одмазда на Диомед и на Грците и умира во битка. Исто како што Кресида го предава Троил, Антенор подоцна требало да ја предаде Троја.

Беноа и Гвидо

[уреди | уреди извор]

Во „Романот за Троја“, ќерката на Калхант, која Троил ја посакува, се вика Брисеида. Нивната врска првпат се споменува откако е договорена размената на заложници:

Кој и да имал радост или веселба, Троил трпел мака и тага. Тоа било поради ќерката на Калхант, бидејќи ја сакал длабоко. Целото свое срце го посветил на неа; толку силно бил опседнат од својата љубов што мислел само на неа. Таа му се предала себеси, и своето тело и својата љубов. Повеќето мажи знаеле за тоа.

Kaj Гвидо, љубовта на Троил и Диомед се нарекува Бриседа. Неговата варијанта (историја) е повеќе моралистичка и помалку трогателна, отстранувајќи ја психолошката комплексност на Беноа (романса) и фокусот во неговото прераскажување на љубовниот триаголник е цврсто префрлен на предавството на Троил од страна на Бриседа. Иако Бриседа и Диомед се најнегативно карикатурирани од морализацијата на Гвидо, дури и Троил е предмет на критика како „глупава младост“, како што е прикажано подолу, кон младешки мани.[104]

Троил, сепак, откако дознал за намерата на својот татко да продолжи и да ја ослободи Бриседа и да ја врати на Грците, бил преплавен и целосно уништен од голема тага, и речиси целосно проголтан од солзи, воздишки и оплакувања, бидејќи ја негувал со големата ревност на младешката љубов и бил воден од прекумерната ревност на љубовта во интензивната копнеж на пламтечката страст. Немало никој од неговите најблиски што би можел да го утеши.[105]

Бриседа по ова е подеднакво погодена од можноста за разделба од својот љубовник. Троил пристигнува во нејзината соба и тие ја поминуваат ноќта заедно, обидувајќи се да се утешат еден со друг. Троил е дел од придружбата што треба да ја предаде следниот ден. Штом е со Грците, Диомед веднаш е воодушевен од нејзината убавина. Иако не е непријателски настроена, не може да го прифати како свој љубовник. Во меѓувреме, Калхант ѝ кажува да прифати дека боговите го одредиле падот на Троја и дека веќе е побезбедна кога е со Грците.

Наскоро се одвива битка и Диомед го турка Троил од коњот. Гркот го испраќа како подарок на Бриседа со објаснување дека му припаѓал на нејзиниот стар љубовник. Кај Беноа, Бриседа се жали на Диомед бидејќи се обидува да ја освои со понижување на Троил, но кај Гвидо сè што останува од нејзиниот долг говор кај Беноа е дека таа „не може да го мразам оној што ме сака со таква чистота на срцето“.[106]

Диомед наскоро го освојува нејзиното срце. Кај Беноа, тоа е преку неговото покажување љубов и таа му ја дава својата ракавица како знак. Троил го бара во битка и целосно го победува. Тој го спасува животот на Диомед, само за да може да ѝ пренесе порака за презирот на Троил. Кај Гвидо, промената на срцето на Бриседа доаѓа откако Троил сериозно го ранува Диомед. Бриседа се грижи за Диомед, а потоа одлучува да го земе за свој љубовник, бидејќи не знае дали некогаш повторно ќе го сретне Троил.

Во подоцнежните средновековни раскажувања за војната, епизодата со Троил и Бриседа/Кресида е признаена и често наведена како причина Диомед и Троил да се бараат еден со друг во битка. Љубовната приказна, исто така, станува приказна која се раскажува одделно.

A page of illuminated manuscript. A picture is drawn in the loops of the "S" that opens the text. The theme round the edge of the page includes berries and birds with intertwined necks.
Воведот на Песна 2 од ракопис на „Ил Филострато“ од 14 век. Илустрацијата го прикажува Пандар како го посетува Троил чија невозвратена љубов го натерала да си легне. Codex Christianei, Ex Bibliotheca Gymnasii Altonani (Хамбург).

Првото поголемо дело кое ја зема приказната за неуспешната љубов на Троил како средишна тема е „Ил Филострато“ од Џовани Бокачо.[107] Насловот значи „оној кој е погоден од љубовта“.[108] Текстот има очигледна цел. Во предговорот, самиот Бокачо е Филострато и се обраќа на сопствената љубов која го отфрлила.[109]

Бокачо воведува голем број карактеристики на приказната што требало да ги преземе Чосер. Најочигледно е дека љубовта на Троил веќе се нарекува Крисеида или Кресида.[110] Новината во раскажувањето е воведувањето на посредникот Пандар. Троил е карактеризиран како млад човек кој силно ги изразува сите расположенија што ги има, плачејќи кога неговата љубов е неуспешна.

Бокачо ја дополнува историјата пред размената на заложници на следниов начин. Троил се потсмева на вљубените погледи на другите мажи кои им веруваат на жените пред да станат жртви на љубовта кон себеси кога ја гледа Кресида, овде како млада вдовица, во Паладиумот, храмот на Атена. Троил ја чува својата љубов во тајност и е несреќен поради тоа. Пандар, најдобриот пријател на Троил и роднина на Кресида во оваа варијанта на приказната, дејствува како посредник откако го убедува Троил да ја објасни својата вознемиреност. Во согласност со правилата на дворската љубов, љубовта на Троил останува тајна од сите освен од Пандар,[111] сè додека Касандра конечно не ја открие причината за последователната вознемиреност на Троил.

Откако е договорена размената на заложници, Троил предлага тие да побегнат, но Кресида тврди дека тој не треба да ја напушти Троја и дека таа треба да ја заштити нејзината чест. Наместо тоа, таа ветува дека ќе се сретне со него во рок од десет дена. Троил го поминува поголемиот дел на градските ѕидини чекајќи ја, воздивнувајќи во правецот каде што заминала Кресида. Коњите, како што ги користеле Гвидо или Беноа, не се вклучени во сознанието на Троил за промената на срцето на Кресида. Наместо тоа, еден сон навестува што се случило, а потоа вистината се потврдува кога брош - претходно подарок од Троил за Кресида - се наоѓа на ограбената облека на Диомед. Во меѓувреме, Кресида продолжува да се преправа во нивната преписка дека сè уште го сака Троил. Откако е потврдено предавството на Кресида, Троил станува сè пожесток во битката.

Чосер и неговите наследници

[уреди | уреди извор]
An illustrated page. In the foreground a man in a stand talks to reclining robed figures. In the middle ground is a forest and a road along which various figures travel towards a castle in the background.
Чосер го рецитира својот Троил. Фронтиспис од ракопис на Троил и Кресида од почетокот на 15 век, колеџ Корпус Кристи, Кембриџ.

„Троил и Кресида“[112] од Џефри Чосер одразува похумористичен поглед на светот од поемата на Бокачо. Чосер нема своја повредена љубов да ја покаже и затоа си дозволува иронично одвојување од настаните, а Кресида е прикажана со поголема симпатичност.[113] За разлика од последното пеење на Бокачо, кое се враќа на сопствената ситуација на поетот, палинодата на Чосер го прикажува Троил како гледа надолу смеејќи се од небото, конечно свесен за бесмисленоста на земските емоции. Околу една третина од стиховите на „Троил“ се приспособени од многу пократката „Ил Филострато“, оставајќи простор за подетален и карактеристичен наратив.[114]

Кресида на Чосер е занишана од Диомед кој си игра со нејзиниот страв. Пандар е нејзин чичко, посветовен и поактивен во она што се случува, па затоа Троил е попасивен.[115] Оваа пасивност добива комичен третман кога Троил се онесвестува во спалната соба на Кресида и Пандар ја крева во нејзиниот кревет. Повторената емоционална парализа на Троил е споредлива со онаа на Хамлет, кој можеби се темели на него. Може да се смета дека е водена од лојалност и кон Кресида и кон неговата татковина, но исто така е толкувана помалку љубезно.[116]

Друга разлика во карактеризацијата на Троил од Филострато е тоа што тој повеќе не е женомразец на почетокот. Наместо да им се потсмева на љубовниците затоа што им веруваат на жените, тој им се потсмева поради тоа како љубовта влијае врз нив.[117] Визијата на Троил за љубовта е сурова: целосната посветеност понудува таа целосно да се исполни; секоја форма на неуспех значи целосно отфрлање. Тој не е во состојба да ги разбере нежноста и сложеноста што лежат во основата на колебањата на Кресида и маневрирањето на Пандар.[118]

Во своето раскажување, Чосер ги поврзува судбините на Троја со онаа на Троил, а меѓусебниот пад на среќата по размената на Кресида за предавникот Антенор е најзначајната паралела.[119] Малку се променило во општиот тек на заплетот од Бокачо. Работите се прикажани само подетално, на пример, Пандар го вклучува средниот син на Пријам, Дејфоб, за време на неговите обиди да ги обедини Троил и Кресида. Друга сцена што Чосер ја додава требало да биде преработена од Шекспир. Во неа, Пандар се обидува да ја убеди Кресида во доблестите на Троил над оние на Хектор, пред чичкото и внуката да бидат сведоци на враќањето на Троил од битка на јавно признание со многу оштетен шлем. Чосер, исто така, вклучува детали од претходните раскажувања. Се споменува не само брошот на Бокачо, туку и ракавицата, заробениот коњ и битките на двајцата љубовници кај Беноа и Гвидо.

Поради големиот успех на „Троил“, љубовната приказна била популарна како самостојна приказна која ја прераскажувале писатели на англиски јазик во текот на 15 и 16 век, па сè до 17 век. Темата била третирана или сериозно или во бурлеска. За многу автори, вистинскиот Троил, лажната Кресида и додворувачкиот Пандар станале идеални ликови кои на крајот биле спомнати заедно како такви во Шекспир.[120]

Во истиот период, англиските прераскажувања на пошироката тема на Тројанската војна имале склонетост да ги избегнуваат дополнувањата на Бокачо и Чосер во приказната, иако нивните автори, вклучувајќи го и Какстон, општо го признавале Чосер како почитуван претходник. „Тројанска книга“ на Џон Лидгејт претставува исклучок.[121] „Пандар“ е еден од елементите од поемата на Чосер што Лидгејт го вклучува, но Гвидо ја обезбедува неговата целокупна наративна рамка. Како и кај другите автори, третманот на Лидгејт ја спротивставува непоколебливоста на Троил во сите нешта со непостојаноста на Кресида. Настаните од војната и љубовната приказна се испреплетени. Троиловата вештина во битката значително се зголемува откако ќе разбере дека Диомед започнува да го освојува срцето на Кресида, но не поминува долго време по конечната победа на Диомед во љубовта кога Ахил и неговите Мирмидони предавнички го напаѓаат и го убиваат Троил и го малтретираат неговиот труп, со што се заклучува третманот на Лиџгејт кон ликот како епски јунак,[122] кој е најчистиот од сите кои се појавуваат во Книгата за Троја.[123]

Од сите обработки на приказната за Троил и, особено, Кресида во периодот помеѓу Чосер и Шекспир, токму приказната на Роберт Хенрисон добила најголемо внимание од современите критичари. Неговата поема „Заветот на Кресида“била опишана од експертот за средноанглиски јазик Дејвид Бенсон како „единствената поема од 15 век напишана во Велика Британија која почнува да се натпреварува со моралната и уметничката сложеност на „Троил “ од Чосер“. Во Заветот, главниот лик е напуштен од Диомед, а потоа се разболува од лепра, така што таа станува непрепознатлива за Троил. Тој ги сожалува лепрозните со кои таа е и е дарежлив кон неа затоа што таа го потсетува на нејзиниот идол во неговиот ум, но тој останува доблесен пагански витез и не го постигнува искупувањето што го постигнува таа. Сепак, следењето на Троил се сметало за претстава на дарежливост.[124]

Шекспир и Драјден

[уреди | уреди извор]
A print. In the foreground are a young man and awoman in each others arms. An older man looks on. All are dressed after the ancient Roman style
Троил и Кресида во овоштарникот на Пандар. Валентин Волтер Бромли

Друг пристап кон љубовната приказна на Троил според Чосер е да се третира Троил како будала, нешто што Шекспир го направил во алузии на него во драмите што водат до Троил и Кресида.[125] Во „проблемската драма“ на Шекспир вклучува елементи на Троил будалата.[126] Сепак, ова може да се оправда со неговата возраст. Тој е речиси безбрадосен млад човек, неспособен целосно да го разбере функционирањето на сопствените емоции, во средината на адолесцентска заљубеност, повеќе заљубен во љубовта и неговата слика за Кресида отколку во самата вистинска жена.[127] Тој покажува мешавина од идеализам за вечно верни љубовници и реализам, осудувајќи го хекторовиот „порок на милосрдие“.[128] Неговиот концепт за љубовта вклучува и желба за моментално сексуално задоволување и верување во вечна верност.[129] Тој, исто така, покажува мешавина од постојаност (во љубовта и поддршката на продолжувањето на војната) и недоследност (двапати се премислува во првата сцена за тоа дали да оди во битка или не). Повеќе Хамлет отколку Ромео,[130] до крајот на претставата, кога неговите илузии за љубовта се разбиени, а Хектор мртов, Троил можеби покажува знаци на созревање, препознавајќи ја природата на светот, отфрлајќи го Пандар и фокусирајќи се на одмазда за смртта на својот брат, наместо за скршено срце или украден коњ.[131] Романописецот и академик Џојс Керол Оутс, од друга страна, го гледа Троил како почеток и крај на претставата во беснило - на љубов, а потоа и на омраза. За неа, Троил не е во можност да ја постигне рамнотежата на трагичен јунак и покрај неговите искуства со учење, бидејќи тој останува човечко суштество кое припаѓа на банален свет каде што љубовта се споредува со храна и готвење, а возвишеноста не може да се постигне.[132]

Изворите на Троил и Кресида ги вклучуваат Чосер, Лидгејт, Какстон и Хомер,[133] но постојат и дела од самиот Шекспир, а неговиот тон е доста поразличен. Шекспир пишувал во време кога традициите на дворската љубов биле мртви и кога Англија поминувала низ политички и социјални промени.[134] Шекспировиот третман на темата за љубовта на Троил е многу поциничен за разлика од оној на Чосер, а ликот на Пандар е прикажан гротескен. Всушност, сите јунаци од Тројанската војна се деградирани и исмејувани.[135] Дејствијата на Троил се предмет на погледот и коментарите и на поткупливиот Пандар и на циничниот Терсит, кој кажува:

...„Тој лукав, одвратен подлец Диомед ја има во шлемот истата таа бедна, сенилна, глупава ракавица на тројанскиот простак. Би сакал да ги видам лице в лице, па тој млад тројански будала што ја сака таа жена да му ја врати ракавицата на грчкиот развратник назад кај неа — без чест и без значење.“...[136]

A print. The inside of a large grand tent. In the centre and right foreground are a young man and woman. Beyond them to the left, in another section of the tent, an older man is restraining an angry young man. In the far left background an ugly man looks on. The characters are dressed in a mixture of ancient, medieval and Georgian clothing.
Терсит (крајно лево со факел) го гледа Одисеј како го врзува Троил додека Диомед ја заведува Кресида. Насликано од Анџелика Кауфман во 1789 година и гравирано од Лујџи Скијавонети за илустрираното издание на „Троил и Кресида“ на галеријата Бојдел Шекспир во 1795 година.

Дејството е компресирано и скратено, почнувајќи in medias res со Пандар кој веќе работи за Троил и ги фали неговите доблести пред Кресида повеќе од оние на другите витези кои ги гледаат како се враќаат од битка, но комично го мешаат со Дејфоб. Тројанските љубовници се заедно само една ноќ пред да се случи размената на заложници. Тие разменуваат ракавица и ракав како љубовни ознаки, но следната ноќ Одисеј го носи Троил во шаторот на Калхант, значително блиску до шаторот на Менелај.[137] Таму тие го гледаат Диомед како успешно ја заведува Кресида откако ѝ го зема ракавот на Троил. Младиот Тројанец се бори со она што му го кажуваат неговите очи и уши, сакајќи да не верува во тоа. Откако претходно размислувал да ја напушти бесмисленоста на војната во корист на својата улога на љубовник, а потоа се обидел да ја помири љубовта и витешкото однесување, сега му останува војната како негова единствена улога.[138]

И двете борби помеѓу Троил и Диомед од традиционалото раскажување за Беноа и Гвидо се одвиваат следниот ден во шекспировиот наратив. Диомед го заробува коњот на Троил во првата борба и го испраќа кај Кресида. Потоа Тројанецот триумфира во втората, иако Диомед побегнува. Но, во отстапување од овој наратив, Хектор, а не Троил, е оној кого Мирмидонците го опкружуваат во кулминативната битка на претставата и чие тело е влечено зад коњот на Ахил. Самиот Троил останува жив, ветувајќи дека ќе се одмазди за смртта на Хектор и отфрлајќи го Пандар. Неговата приказна завршува, како што започнува, in medias res со него и преостанатите ликови во неговиот љубовен триаголник кои остануваат живи.

Околу седумдесет години откако шекспировиот „Троил“ бил првпат претставен, Џон Драјден го преработил како трагедија, според негово гледиште зацврстувајќи го ликот на Троил, а всушност и целата драма, со отстранување на многу од нерешените нишки во заплетот и двосмисленостите во шекспировото прикажување на главцниот лик како убедлив млад човек, а не како јасен и темелно симпатичен јунак.[139] Драјден го опишал ова како „ бришење на тоа куп ѓубре, под кое лежат закопани многу одлични мисли“.[140] Неговиот „Троил“ е помалку пасивен на сцената околу размената на заложници, расправајќи се со Хектор за предавањето на Кресида, која останува верна. Нејзината сцена со Диомед, на која Троил е сведок, е нејзин обид „да ги измами измамниците“.[141] Таа се фрла пред нозете на своите завојувани љубовници за да го заштити Троил и извршува самоубиство за да ја докаже својата лојалност. Не можејќи да го остави сè уште живиот Троил на сцената, како што направил Шекспир, Драјден ја вратил неговата смрт од рацете на Ахил и Мирмидонците, но дури откако Троил го убил Диомед. Според П. Бојтани, Драјден оди во „спротивната крајност од шекспировото... решавање на сите проблеми и со тоа убивање на трагедијата“.[142]

Современи варијанти

[уреди | уреди извор]

По „Шекспир“ на Драјден, „Троил“ останал речиси невидлив во книжевноста сè до 20 век. Китс се осврнува на „Троил“ и „Кресида“ во контекст на „суверената моќ на љубовта“ , а Вордсворт наоравил превод на дел од Чосер, но, како по правило, љубовта била прикажана на начини многу поинакви од она што е во приказната за „Троил“ и „Кресида“.[143] Бојтани ги гледа двете светски војни и ангажманот на 20 век „во обновувањето на сите видови минати митови“[144] како придонес за повторно разгорување на интересот за „Троил“ како човечко суштество уништено од настани надвор од негова контрола. Слично на тоа, Фоукс ги гледа последиците од една светска војна и заканата од втора како клучни елементи за успешното оживување на „Троил“ на Шекспир во две продукции во првата половина на 20 век,[145][146] а еден од авторите дискутирани подолу го именува „Маршот на лудоста: Од Троја до Виетнам“ од Барбара Тухман како повод за неговата желба да ја прераскаже Тројанската војна.[147]

Бојтани дискутира за современата употреба на ликот Троил во поглавје насловено како „Ерос и Танат“.[148] Љубовта и смртта, втората или како трагедија сама по себе или како епски симбол на сопственото уништување на Троја, затоа, се двата основни елементи на митот за Троил за уредникот на првиот преглед на неговата должина од книга од античко до современо време. Тој го гледа ликот како неспособен за преобразба на јуначко ниво на начин на Одисеј, а исто така и блокиран од можноста за развој како архетипска фигура на проблематична младост од страна на Хамлет. Атрактивноста на Троил за 20 и 21 век е неговата човечност.[146]

Верувањето во средновековната традиција на Тројанската војна што следело по Диктис и Дарес го преживеало оживувањето на учењето во ренесансата и појавата на првиот англиски превод на Илијада во форма на Хомер според Чепмен. (Шекспир ги употребил и Хомер и Лефевр како извори за неговиот Троил) Сепак, двата наводно очевидци конечно биле дискредитирани од Јаков Перизон во раните години на 18 век.[149] Со поткопувањето на главниот извор за неговото прикажување како еден од најактивните јунаци од Тројанската војна, Троил станал опционален лик во современата тројанска фикција, освен оние кои ја прераскажуваат самата љубовна приказна. Линдзи Кларк и Филип Пароти, на пример, целосно го изоставуваат Троил. Хилари Бејли вклучува лик со тоа име во Касандра: Принцезата на Троја, но малку остатоци од класичните или средновековните варијанти освен што тој се бори со Диомед. Сепак, некои од над шеесетте прераскажувања на Тројанската војна од 1916 година[150] го прикажуваат ликот.

Маж-момче

[уреди | уреди извор]

Една последица од повторната проценка на изворите е повторното појавување на Троил во неговата стара форма на андропаис.[151] Троил ја добива оваа форма во „Тројанската војна нема да се случи“ од Жироду, неговото прво успешно повторно појавување во 20 век. Троил е петнаесетгодишно момче кое Елена Тројанска го забележала како ја следи наоколу. Откако ја одбил можноста да ја бакне кога таа му ја понудила и кога се соочил со Парис, тој на крајот го прифатил бакнежот кон крајот од претставата, токму кога Троја се посветила на војна. Така, тој е симбол на фаталната маѓепсаност на целиот град со Елена.[152]

Троил, во една од неговите стари прикажувања како момче-војник, се појавува повторно и во делата што ги дискутира Бојтани и во оние кои не ги разгледува. Криста Волф во нејзиниот роман Касандра го прикажува седумнаесетгодишниот Троил, прв кој умира од сите синови на Пријам. Третманот на смртта на ликот во романот има карактеристики и на средновековните и на античките варијанти.[153] Троил штотуку ја стекнал својата прва љубов, повторно наречена Бризеида. Дури по неговата смрт таа ќе го предаде. На првиот ден од војната, Ахил го бара Троил и го принудува во битка со помош на Мирмидонците. Троил се обидува да се бори на начинот на кој е научен да се борат принцовите, но Ахил го удира момчето и скока врз него, пред да се обиде да го задави. Троил побегнува и трча кон светилиштето на храмот на Аполон каде што му се помага да го соблече оклопот. Потоа, со „некои од најсилните и највозбудливите“ зборови некогаш напишани за смртта на Троил, Волф опишува како Ахил влегува во храмот, го гали, а потоа го полузадушува преплашеното момче, кое лежи на олтарот, пред конечно да го обезглави преку жртвување. По неговата смрт[154], тројанскиот совет предлага Троил официјално да се прогласи за дваесетгодишен со надеж дека ќе се избегне пророштвото за него, но Пријам, во својата тага, одбива бидејќи тоа дополнително би го навредило неговиот мртов син. „Истражувајќи ја насилната страна на сексуалноста и сексуалната страна на насилството“,[155] Волф оживува тема предложена од античките вазни каде што „еротска аура се чини дека преовладува во претставите на целосно вооружен Ахил кој го брка или го убива гол“.[156]

Колин МекКалоу е уште еден автор кој ги вклучува и средновековниот Ахил како го бара Троил во битка и античкото убивање на олтарот. Нејзината Песна за Троја вклучува два лика, Троил и Ил,[157] кои се најмладите деца на Пријам - и двата со приложени пророштва и двата се посебно именувани според основачите на градот. Тие имаат осум и седум години соодветно кога Парис заминува за Грција и некаде во доцните тинејџерски години кога се убиени. Троил е прогласен за наследник на Пријам по смртта на Хектор, против волјата на момчето. Шпионите на Одисеј дознаваат за пророштвото дека Троја нема да падне доколку Троил стане полнолетен. Затоа Ахил го бара во следната битка и го убива со копје во грлото. Во врска со средновековниот концепт за Троил како втор Хектор, Автомедон забележува дека „со уште неколку години додадени, можеби ќе направел уште еден Хектор“.[158] Ил е последниот син на Пријам што умрел, убиен на олтарот пред неговите родители од Неоптолем.

Во „Огнениот жар“ на Марион Зимер, Бредли го прикажува уште помладиот Троил, кој има само дванаесет години кога станува кочијаш на Хектор. (Неговиот брат сака да го чува заштитнички кога е подготвен за војна.) Троил му помага да го убие Патрокле. Иако успева да побегне веднаш по смртта на Хектор, тој е ранет. Откако Тројанците стануваат сведоци на третманот на Ахил кон телото на Хектор, Троил инсистира да се врати во битката и покрај раните и обидите на Хекуба да го запре. Ахил го убива со стрела. Ожалостената Хекуба коментира дека не сакала да живее затоа што се обвинувала себеси за смртта на Хектор.

Варијанти на љубовната приказна

[уреди | уреди извор]

Карактеристика која веќе е присутна во третирањата на љубовната приказна од Чосер, Хенрисон, Шекспир и Драјден е постојаното преосмислување на нејзиниот заклучок. Бојтани го гледа ова како постојана борба на авторите да најдат задоволително решение за љубовниот триаголник. Главната тешкотија е емоционалното незадоволство која произлегува од тоа како приказната, како што првично ја измислил Беноа, е вградена во претходно постоечкото раскажување за Тројанската војна со нејзините барања ликовите да ги исполнат своите традиционални судбини. Во оваа раскажување, Троил, симпатичниот протагонист на љубовната приказна, е убиен од Ахил, лик целосно исклучен од љубовниот триаголник, Диомед преживува за да се врати во Грција како победник, а Кресида исчезнува штом се дознава дека се заљубила во Гркот. Современите автори продолжуваат да измислуваат свои сопствени решенија.

„Троил и Кресида“ од Вилијам Волтон е најпознатата и најуспешната од низата опери од 20 век на оваа тема, откако композиторите од претходните периоди ја игнорирале можноста за поставување на приказната.[159] Либретото на Кристофер Хасал ги спојува елементите на Чосер и Шекспир со свои пронајдоци што произлегуваат од желбата да се стесни и компресира заплетот, желбата да се прикаже Кресида посимпатично и потрагата по задоволителен крај.[160] Антенор, како и обично, е заменет за Кресида, но во оваа варијантс на приказната, неговото заробување се случило додека тој бил на мисија за Троил. Кресида се согласува да се омажи за Диомед откако не добила никаков одговор од Троил. Сепак, неговото очигледно молчење е затоа што неговите писма до неа се пресретнати. Троил пристигнува во грчкиот логор непосредно пред планираната свадба. Кога се соочува со своите двајца љубовници, Кресида го избира Троил. Потоа е убиен од Калхант со нож во грбот. Диомед го враќа неговото тело кај Пријам, а Калхант е ставен во синџири. По ова, Грците се тие што ја осудуваат „лажната Кресида“ и се обидуваат да ја задржат, но таа извршува самоубиство.

Пред Кресида да се самоубие, таа му пее на Троил за да...

...сврти се на брегот на студената река,
зад далечното заоѓање на сонцето.
Погледни назад од тивкиот поток на сонот и долгото заборавање.
Сврти се и помисли за мене и сè што беше наше
нема да видиш пустина
туку бледи, невенливи цвеќиња.

Ова е една од трите наводи во книжевноста од 20 век за Троил на бреговите на реката Стикс што ги распознаел Бојтани. Долгата поема на Луис МекнисСтигиските брегови“ експлицитно го зема името од Шекспир, кој го наведува Троил да се спореди себеси со „чудна душа на стигиските брегови“ и да го повика Пандар да го пренесе „на оние полиња каде што можам да се валкам во леите со лилјани“.[161] Во поемата на Мекнис, цвеќињата станале деца, парадоксална употреба на традиционално стерилниот Троил кој[162]

„Патролира по стигиските брегови, жеден да премине,
но вредноста не е од другата страна на реката;
вредноста е во неговата жед. Нема заедништво
— ни во љубовта, ни на друго место — што може
совршено да се достигне и засекогаш да се задржи.
Затворениот прозорец,
реката Стикс, ѕидот на ограничувањето
по кој зборот „понатаму“ го губи значењето,
се плодниот парадокс, решетката
што, разделувајќи, спојува; крајот што нè тера
да започнуваме повторно и повторно, бескрајната темнина
што им дава право на нашите цвеќиња да растат во светлина,
на тоа што имаме деца…“

Третиот навод на Стикс е кај Кристофер Морли во неговото дело Тројанскиот кољ. Враќањето кон романтичната комедија на Чосер е решението што Бојтани го гледа за проблемот како љубовната приказна може да преживее во обработката на Шекспир.[163] Морли ни дава таква обработка во книга што се радува на својата анахронизираност. Младиот лејтенант (скоро капетан) Троил го живее својот живот во 1185 п.н.е., каде внимателно распоредува сè, од молитва, борба до испитување на сопствените грешки. Се вљубува во Кресида откако ја забележува, како секогаш, во Храмот на Атена, каде таа носи црно, како да тажи поради предавството на својот татко, Калкант. Текот на заплетот следи традиционалната приказна, но крајот повторно е променет. Откривањето на промена на срцето на Кресида се случува непосредно пред падот на Троја. (Морли користи верзија на Бокачо за приказната на брош, или во овој случај игла, прикачена на дел од оклопот на Диомед како доказ што го убедува Тројанецот.) Троил го убива Диомед додека излегува од Тројанскиот коњ, прободувајќи го во грлото каде требало да биде заробениот дел од оклопот. Потоа Ахил го убива Троил. Книгата завршува со епилог. Тројанските и грчките офицери вежбаат заедно покрај река Стикс и сите непријателства се заборавени. Новопристигнатата Кресида ги гледа Троил и Диомед и се прашува зошто ѝ се познати. Она што Бојтани го нарекува „доволно досадна, но пријатна атраксична вечност“ го заменува христијанскоторазбирање на загробниот живот на Чосер.[164]

Во графичкиот роман на Ерик Шановер Бронзено време, кој сè уште се серилизира, Троил е млад, но не најмладиот син на Пријам и Хекуба. Во првите два собирани томови од оваа варијанта на Тројанската војна, Шановер обезбедува вкупно шест страници со извори што покриваат само елементи од неговата приказна. Тие вклучуваат повеќето фиктивни дела дискутирани погоре, од Гвидо и Бокачо до Морли и Волтон. Шановер ја започнува љубовната приказна на Троил со тоа што младиот се шегува на сметка на љубовта на Поликсена кон Хектор и случајно ја открива вујката на Кресида. Го следи кон храмот на Атeна за да ја набљудува. Пандар е вујкото на вдовицата Кресида и го охрабрува. Кресида ги одбива почетните напади на Троил не затоа што сака да се однесува пристојно, како кај Чосер или Шекспир, туку затоа што го смета за дете. Сепак, нејзиниот вујко ја убедува да ја охрабрува неговата наклонетост, со надеж дека близината до син на Пријам ќе ја заштити од непријателството на Тројанците кон семејството на предавникот Калкант. Невозвратената љубов на Троил служи како комичен момент во инаку сериозно прераскажување на циклусот на Тројанската војна. Ликовите често се прикажуваат како неодлучни и неефикасни, како што се гледа на втората страница од примерот од овој епизод на официјалното мрежно место [165] Сè уште останува да се види како Шановер ќе ја развие приказната понатаму.

Троил добива редок среќен крај во раната приказна на Доктор Ху приказна Митските Создатели.[166] Сценариото е напишано од Доналд Котон, кој претходно адаптирал грчки приказни за BBC Third Programme.[167] Генералниот тон е на висока комедија комбинирана со „вистинска атмосфера на судбина, опасност и хаос“, а на мрежното место на BBC како инспирација се наведува Смешна работа се случи на патот кон форумот заедно со Чосер, Шекспир, Хомер и Вергилиј.[168] Троил повторно е андропаис „седумнаесет на следниот роденден“[169] опишан како „погледнува премногу млад за војничката униформа“.[170] И „Кресида“ и „Диомед“ се претпоставени имиња на придружниците на Докторот Вики и Стивен. Така, љубомората на Троил кон Диомед, кого тој смета дека исто така ја сака Кресида, се должи на збунетоста околу вистинската ситуација. На крајот „Кресида“ одлучува да го напушти Докторот за Троил и го спасува од падот на Троја со наоѓање изговор да го изведе од градот. Во обрат на обичната приказна, тој успева да го одмазди Хектор со убиство на Ахил: се среќаваат надвор од Троја и грчкиот јунак, и покрај тоа што е повеќе од достоен за младиот Тројанец, ја фаќа петата и се сопнува. Потоа двата вљубени пара се приклучуваат на Енеј, со што се имплицира улога во настаните од Енеида. Приказната првично требало да заврши пообично, со тоа што „Кресида“, и покрај љубовта кон него, наводно го напушта за „Диомед“, но продуцентите одбиле да го продолжат договорот со ѕвездата Морин О'Брајен, па карактерот на Вики бил отстранет.

  1. Boitani, (1989: pp.4–5).
  2. Burgess (2001: pp.144–5).
  3. Бази на податоци од архивата Бизли достапни од . Линкот е пристапен на 25.12.2007 година. Забелешка: Базите на податоци се наменети само за истражувачка и академска употреба.
  4. Примери за оваа практика се делот „Троил и Ликаон“ од Ганц (1993: стр. 597–603) и поглавјето „Антиката и понатаму: Смртта на Троил“ од Бојтани. (1989: pp.1–19).
  5. Sommerstein (2007: pp. 197,196).
  6. Родителството на Аполон првпат се појавува во текст од 2 век од н.е. Apollod.+3.12.5
  7. Овој хомерски епитет е издвоен како применлив за Ахил во овој контекст и кај Марш (1998: стр. 389) и во Сомерштајн (2007: стр. 197).
  8. Burgess (2001: p.64).
  9. Homer Iliad (XXIV, 257) The text for the whole passage in Greek, with hotlinks to parallel English translations, is available at . (Verified 1 August 2007.)
  10. 1 2 Карпентер (1991: стр.17), Марч (1998: стр.389), Ганц (1993: стр.597) и преводот на Латимор на „Archived copy“. Архивирано од изворникот на 2007-09-04. Посетено на 2007-08-15.CS1-одржување: архивиран примерок како наслов (link) (и можеби Вудфорд (1993: стр.55) го толкува зборот „hippiocharmên“ како љубител на коњи; Бојтани (1989: стр.1), кој го цитира преводот на „Илијада“ од Александар Поуп и лексиконот и преводите на Лидел и Скот достапни на Проектот Персеј (проверено на 1 август 2007 година) го толкуваат зборот како воин во кочија. Сомерштајн (2007) се колеба помеѓу двете значења, давајќи го секое на различни места во истата книга (стр.44, стр.197). Конфузијата околу значењето датира од античко време. Шхолија D (достапна на грчки на „Archived copy“ (PDF). Архивирано од изворникот (PDF) на 2007-06-10. Посетено на 2007-08-14.CS1-одржување: архивиран примерок како наслов (link) (линк проверен на 14 август 2007 година) вели дека зборот може да значи или коњски воин или некој што ужива во коњите (стр. 579). Други схолии тврдат дека Хомер не можел да го смета Троил за момче, или затоа што се смета за еден од најдобрите или затоа што е опишан како воин на коњ. (Схолиите S-I24257a и S-I24257b соодветно, достапни на грчки на Архивирано на 20 јули 2011 г.. Линкот е проверен на 14 август 2007 година.)
  11. Homer Iliad 24.506.
  12. Sommerstein (2007: pp. 44, 197–8).
  13. The text is available at . (Verified 1 August 2007.)
  14. Sommerstein (2007: p.198).
  15. Сите овие литературни извори се дискутирани кај Бојтани (1989: стр.16), Сомерштајн (2007) и/или Ганц (1993: стр.597, стр.601).).
  16. Sommerstein (2007:pp. xviii–xx).
  17. Малколм Хелт на страница 111 од „Прегледи на теми: грчка литература“, „Грција и Рим“, том 54, бр. 1. (2007), стр. 111–6, (врската е проверена на 1 август 2007 година). На страниците 112–3, прегледи на Хит, Сомерштајн и др. (2007).
  18. 3 fr 13 Sn, cited in Gantz (1993: p.597), Sommerstein (2007: p.201) and Boitani (1989: p.16).
  19. Текст достапен со паралелен превод на англиски јазик кај Сомерштајн (2007 стр.:218–27).
  20. Фрагмент од Софокле 621. Текст достапен во изданието на Лоеб или Сомерштајн (2007).
  21. Scholia S-I24257a available in Greek at Архивирано на 20 јули 2011 г.. Link checked 14 August 2007. Translated and discussed in Sommerstein (2007: p.203).
  22. Boitani (1989: p.15); Sommerstein (207: pp. 205–8).
  23. Софокле „Троил“, Фрагмент 528. Текст со превод Сомерштајн (2007: стр. 74–5); дискутиран Зомерштајн (2007: стр.83).
  24. Sommerstein (2007: pp.203–12).
  25. Sophocles Troilus (fr.620).
  26. Sophocles Troilus (fr.629).
  27. Sommerstein (2007: pp.204–8).
  28. Boitani (1989, p:18).
  29. Boitani (1989: p. 16).
  30. Lycophron. Alexandra. Преведено од A. W. Mair. Loeb Classical Library. стр. 307–13. Also: Greek manuscript (accessed 1 August 2007)
  31. Коментарите на Цецес не се лесно достапни, но се дискутирани од Ганц (1993: стр. 601) и Бојтани (1989: стр. 17)).
  32. Sommerstein (2007: p. 201).
  33. Аполодор „Библиотека“ (III.12.5). Грчки текст со линк до паралелен англиски текст достапен на . проверено на 2 август 2007.
  34. Хигин „Басни“ 90. Англиски превод на . проверено на 2 август 2007.
  35. Клементовите „Божества“ ст. xv. 145. Англиски превод достапен на „Book 5“. Архивирано од изворникот на 2007-09-28. Посетено на 2007-08-08.. проверено на 8/8/2007.
  36. 1 2 Хорациј, „Оди“ ii. ix. 13–16. Латински текст со линк до превод достапен на . проверено на 2 август 2007.
  37. Dio Chrysostom Discourses (XI, 91)
  38. 1 2 3 VM (I, 120). Текстот не е лесно достапен, но е цитиран од Ганц (1993: стр. 602) и Сомерштајн (2007: стр. 200, стр. 202), меѓу другите.
  39. Плавт, Бакхиди 953-4. Текстот е достапен на латински јазик со линк до англискиот превод на . проверено на 2 август 2007.
  40. Песната од Ибик Поликрат (41-5). Текстот е достапен на грчки јазик со паралелен германски превод на . проверено на 2 август 2007.
  41. Dio Chrysostom Or. 21.17
  42. Statius Silvae 2.6 32-3. текстот е достапен на латински на . проверено на 29 јули 2007.
  43. Graves, (1955, 162.g).
  44. Gantz (1993: p.602).
  45. 1 2 Servius' Латинскиот текст може да се види на . проверено на 2 август 2007.
  46. Sommerstein (2007: pp.200–1).
  47. Gantz (1993: p.597).
  48. Евстатиј за Хомеровата „Илијада“ XXIV 257, цитирана од Џ. Г. Фрејзер во фуснота 79 кон неговиот превод на „Библиотека“ од Аполодор. Достапно на . (проверено на 2 август 2007). Евстатиј ја следи схолија S-I24257a, достапно на грчки на Архивирано на 20 јули 2011 г.. (проверено на 24 август 2007).
  49. Apollodorus Epitome (3, 32) to the Library. Текстот на грчки јазик со линк до англискиот превод е достапен на . проверено на 2 август 2007.
  50. Значењето на овој пасус е спорно. Карлос Парада на неговата „Врска за грчката митологија“ го зема ова како референца за ѕидовите на храмот на Аполон. (Врска проверена на 2 август 2007 година.) Фуснотата кон преводот на Лоеб на овој пасус претпоставува дека ова е референца за тоа дека Аполон ги изградил ѕидините на Троја и дека Статиј ја следи виргилијанската верзија на приказната.
  51. Gantz (1993: p.601).
  52. Калимах, фрагмент 363 достапен во изданието Лоеб. Цитирано од Цицерон на навод подолу.
  53. Цицерон, „Тускулански спорови“ I, xxxix, 93. Латински текст достапен на Линкот е проверен на 2 август 2007 година.
  54. Содржината на овој поддел е составена од следниве извори: - Burgess, J. S. (2001); Carpenter, (1991); Woodford (1993); и деловите од Boitani (1989) и Gantz (1993) наведени за овој дел од статијата како целина. Сите освен Gantz содржат илустрации. Исто така, биле консултирани и места од архивата Beazley наведени во Надворешни врски. Сликите од заседата и потера се прикажани на наведената адреса.
  55. Оваа слика е репродуцирана близу до врвот на записот за Троил во „Врска за грчката митологија“ од Карлос Парада . (Проверено на 29 јули 2007 година).)
  56. 1 2 Carpenter (1991: p.19).
  57. Брижит Книтлмајер предложил дека Троил се сметал за идеализирана верзија на благородната ефеба, младите честопати прикажани на керамика како качени племеници кои ги водат коњите на нивните придружници воин. (Види ја оваа рецензија од 1998 година за нејзиниот „Die Attische Aristokratie und ihre Helden: Untersuchungen zu Darstellungen des trojanischen Sagenkreises im 6. und frühen 5. Jahrhundert v. Chr“ (Хајделберг: Verlag Archaechichite 79,91, 3-9804648-0-6) напишана од Мајкл Андерсон за Bryn Mawr Classical Review .)
  58. 1 2 Carpenter (1991: p.18).
  59. Boitani (1989: p.13).
  60. Boitani (1989: p.17); Sommerstein (2007: p.201).
  61. Деловите од оваа сцена поврзани во дискусијата се наоѓаат на веб-страницата на Perseus Project. (Врските се потврдени на 1 август 2007 година).)
  62. Woodford (1993: p.58).
  63. Boitani (1989: pp.11–12).
  64. Sommerstein (2007: p.202).
  65. Woodford (1993: pp.58–9).
  66. Carpenter (1991: pp.19–20).
  67. Марч (1998: стр.389) зборува за „силен контраст помеѓу огромниот напаѓачки воин и малото беспомошно момче“ и ја користи долната од овие две слики како илустрација (на стр.15).
  68. Boitani (1989: p.11).
  69. Gantz (1993: p.599).
  70. Boitani (1989: p.5).
  71. Carpenter (1991: p.20-21).
  72. Сликата е подетално дискутирана на веб-страницата на Персеј . Последна проверка, 28 јули 2007 година.
  73. 1 2 Boitani (1989: p.7).
  74. Вергилиј, „Енеида“: I, 474-8. Латинскиот текст со линкови до англиски преводи може да се види на . Линкот е потврден на 08.08.2007.
  75. Boitani (1989: p.2).
  76. Сомерштајн (2007: стр. 200) ја зема верзијата на митографот прикажувајќи како Ахил го врзал Троил за уздите на неговиот коњ.
  77. Gantz (1993: note 39, p.838).
  78. Sommerstein (2007: p.200).
  79. Сенека Агамемнон 748. Текстот на латински, во кој Касандра тагува што Троил го сретнал Ахил прерано, е достапен на . Линкот е потврден на 10/15/07.
  80. Авсониј, „Епитапија“, 19. Латински текст достапен на . Линкот е потврден на 8/8/2007.
  81. Boitani (1989: p.10).
  82. Boitani (1989: pp.6–7).
  83. Квинт Смирнски, „По Хомер“ iv, 470-90. Англиски превод од А.С.Веј достапен на [мртва врска]. Линкот е потврден на 15.10.2007.
  84. Целосен преведен текст на англиски е достапен кај Фрејзер (1966).
  85. Диктис IV.9, превод од Фрејзер (1966: p.93).
  86. Гордон, Р.К. (1934: стр. x) во „Вовед“ во „Приказната за Троил“, стр. ix-xvi.
  87. Достапно на латински јазик онлајн на (линкот е проверен на 8.8.2007) и на англиски јазик на Архивирано на 30 април 2007 г. (линкот е проверен 8/8/2007). Целосен преведен текст достапен на Фрејзер (1966).
  88. Boitani (1989: pp.1–2)
  89. Собрано од Зомер (1894: стр. xv11-xxxiv). Само текстовите споменати на други места во оваа статија се вклучени по име.
  90. Dares, De excidio Trojae Historia, 12.
  91. Gantz (1993: p.39).
  92. Јосиф од Ексетер, „Даретис: Фриги Илиас Де Бело Тројано“ iv. 61-4. Цитат од преводот на А. Риг на англиски јазик е достапен на Архивирано на 30 април 2007 г..
  93. Цитат од извадок од преводот во Гордон (1934: стр. 5-6).
  94. Guido delle Colonne, Historia Destructionis Troiae v, 63–66, translated by E. M. Meek.
  95. Гвидо деле Колоне „Историјата на уништувањето на Троја“ 6. 294–301; „Книгата за слава на Троја“ 2563-6. Лефевр „Враќањето на историјата на Троја“, лист 261 на задната страна од печатницата Какстон.
  96. Historia Destructionis Troiae 15.34–43; Laud Troy Book 4755-66.
  97. „Мудриот достоен Ектор Вториот“ Чосер „Троил и Криседа“ II.155; Лидгејт „Книга за Троја“ II.288.
  98. Boccaccio il Filostrato viii.27; Chaucer Troilus and Criseyde V.258; Lydgate Troy Book 4.2041
  99. Arner (2010)
  100. Алберт Штадски „Троил“ iv. 329 цитиран во Бојтани (1989: стр.7).
  101. Guido Historia 15.293ff; Laud Troy Book 5131ff; Lefevre Recuyell leaf 290 verso; Lydgate Troy Book 3.1020ff.
  102. Ерик Гелбер: „Таписерија во ренесансата: Уметност и величественост“, Art critical.com, пролет 2002, ; врската е проверена на 5 август 2007 година, на англиски јазик
  103. Roberto Antonelli (1989: pp.22).
  104. Gordon (1934: p.8) translation.
  105. E. M. Meek translation ixx, 127–133.
  106. E. M. Meek translation xx 90-1.
  107. Италијанскиот текст може да се преземе од Архивирано на 13 април 2007 г.. Линкот е проверен на 17 август 2007 година. Преводите се достапни на пр. во Хејвли, Н.Р. (ур.) „Чосеровиот Бокачо“ со некои други дела на Бокачо, и во Гордон (1934) со комплетниот „Троил“ на Чосер и извадоци од Беноа.
  108. Џулија Натали (стр. 51) „Лирска верзија: „Филострато“ од Бокачо“ во Бојтани (1989: стр. 49–73) истакнува дека етимологијата за ова значење е погрешна.
  109. Меѓу академиците постои одредена дебата за тоа која била оваа жена. Невил Когил (1971: стр. xvii) сугерира дека Марија д'Акино; Џулија Натали (1989: стр.51) ја отфрла оваа идеја и предлага дека саканата на Бокачо била некоја по име Џована.
  110. Според Фрејзер (1966: стр.170), ова е веројатно влијание од слична промена кај Арманино од „Фиорита“ од Болоња.
  111. Coghill (1971: p.xxii-xxiii) discussing Lewis (1936).
  112. Целосниот текст е достапен на , линкот е проверен на 17 август 2007 година.
  113. Coghill (1971: pp.xvii-xviii).
  114. Frazer (1966: p.5).
  115. Windeatt (1989: p.128).
  116. Џенифер Р. Гудман „Природата како судбина во „Троил и Крисејда“, „Стил“, есен, 1997
  117. Gordon (1934: p.xiii).
  118. Andrew (1989: p.91)
  119. Бенсон (1980: стр. 137) следејќи го Џон П. Мекол „Тројанската сцена во „Троил“ на Чосер, „Англиска литературна историја“, 29 (1962), 263.
  120. Benson (1989: p.158)
  121. Benson (1989: pp.154–6).
  122. Torti (1989: pp.173–4).
  123. C. David Benson „Critic and poet: what Lydgate and Henryson did to Chaucer's Troilus and Criseyde. Архивирано од изворникот на October 27, 2009. Посетено на 2010-10-13.CS1-одржување: бот: непознат статус на изворната URL (link) Modern Language Quarterly, March 1992, v.53 n.1 p.23(18)
  124. Benson (1980: pp.147–8).
  125. Бенсон (1989: стр. 159–60) осврнувајќи се на „Како што ви се допаѓа“ iv. i. 99–100 и „Припитомување на кретенката“ iv. i. 150.
  126. Претставата е достапна онлајн на . Линкот е проверен на 17 август 2007 година.
  127. Р. А. Фоукс (1987: стр. 11, 15); Оутс (1966/7). Троил е речиси без брада бидејќи се шегува дека има педесет и едно влакно на брадата, едно бело (за Пријам) и останатите за синовите на Пријам (едно разделено за Парис) Чин I Ск 2.
  128. Шекспир „Троил и Кресида“ V. iii. 37. Мешавината од реализам и идеализам во ликот на Троил е дискутирана кај Ломбардо (1989: стр. 209) и Палмер (1982: стр. 91).
  129. Foakes (1987: p.13)
  130. Lombardo (1989: p.14)
  131. Руфини (1989: стр. 246, 8) го дискутира и отфрла тврдењето на Тилијард (во Е.М.В. Тилијард, „Шекспировиот проблематичен драмски текст“, Лондон 1965 стр. 76) дека Троил созрева; Палмер (1982: 64–5) е двосмислен, велејќи дека тој е единствениот лик кој можеби се променил во текот на претставата.
  132. Oates (1966/7)
  133. Palmer (1982: p.22ff).
  134. Lombardo (1989: pp.213–4).
  135. Lombardo (1989: p.204).
  136. Shakespeare, Troilus and Cressida V. iv. 2–9.
  137. Низ целата претстава, Шекспир го привлекува вниманието кон паралелите помеѓу триаголниците Парис-Елена-Менелај и Диомед-Кресида-Троил. Тоа што Троил открива дека самиот е измамен на прагот на измамениот Грк е само еден пример за ова. (Руфини, 1989: стр. 259ff).
  138. Lombardo (1989: p.203)
  139. M. E. Novak (1984 p.521); Rufini (1989: pp.245–6).
  140. Dryden Preface to Troilus and Cressida in Novak (1984: p.226).
  141. Dryden, Troilus and Cressida IV, ii, 314
  142. Boitani (1989: p.286).
  143. Китс, Ј. Ендимион, ii. 1–13. Текстот е достапен на . Линкот е проверен на 19 август 2007 година.
  144. Boitani (1989).
  145. Foakes (1987: p.7)
  146. 1 2 Boitani (1989: p.289)
  147. Шановер, Е. (2001) „Бронзено доба“, том 1, „Илјада бродови“, Оринџ, Калифорнија, Image Comics: стр. 200.
  148. Boitani (1989: pp.281–305)
  149. Frazer (1966: p.7)
  150. Бер, С. (2007) осврт на Бери Б. Пауел, „Војната во Троја: вистинска историја“, „Класичен преглед на Брин Маур“, достапно онлајн на , линкот е проверен на 18 август 2007 година.
  151. Boitani (1989: p.289).
  152. Boitani (1989: p.290).
  153. Boitani (1989: p.301)
  154. Boitani (1989: p.304).
  155. Мартин, Е. (1993) „Жртви или сторители? Литературни одговори на улогите на жените во националсоцијализмот“ достапно на „Жртви или сторители? Литературни одговори на улогите на жените во националсоцијализмот“. Архивирано од изворникот на 2007-12-05. Посетено на 2007-08-18., врската е проверена на 18 август 2007 година.
  156. Boitani (1989: p.17).
  157. Ниту еден син на Пријам со ова или слично име не е спомнат во изворите за грчката митологија, како што се оние на Ганц или Грејвс. Ил не се појавува ниту во списоците на Пријам на Аполодор или Хигин.
  158. McCullough, C. (1998) The Song of Troy, London, Orion p. 402.
  159. Boitani (1989: pp.287, 289, 294).
  160. Boitani (1989: p.294).
  161. Shakespeare Troilus and Cressida iii, ii, 7–11.
  162. Boitani (1989: p.293)
  163. Boitani (1989: p.288)
  164. Boitani (1989: p.292)
  165. Погледнете го текстот.
  166. Епизодата е издадена на ЦД и како новелизација. Повеќето од оригиналните снимки се изгубени. Сценариото е достапно на [мртва врска]
  167. [https://web.archive.org/web/20090324022309/http://www.bbc.co.uk/doctorwho/classic/episodeguide/mythmakers/detail.shtml Опис на мрежното место на БиБиСи составен од Пол Корнел, Мартин Деј и Кит Топинг (1995) Доктор Ху: Телевизискиот придружник и Дејвид Џ.. Врската е проверена на 19 август 2007 година.
  168. BBC website quoting Mark Wyman
  169. The Myth Makers Episode 3 – Death of a Spy Sc.3.
  170. The Myth Makers Episode 3 – Death of a Spy Sc.5.

Библиографија

[уреди | уреди извор]
  • Andrew, M. (1989) "The Fall of Troy in Sir Gawain and the Green Knight and Troilus and Criseyde ", in: Boitani (1989: pp. 75–93). Focuses on a comparison between how the Gawain poet and Chaucer handle their themes.
  • Antonelli, R. (1989) "The Birth of Criseyde: an exemplary triangle; 'Classical' Troilus and the question of love at the Anglo-Norman court", in: Boitani (1989: pp. 21–48). Examination of Benoît's and Guido's treatment of the love triangle.
  • Benson, C. D. (1980) The History of Troy in Middle English Literature, Woodbridge: D. S. Brewer. A study examining Guido's influence on writers on Troy up to Lydgate and Henryson. Troilus is discussed throughout.
  • Benson, C. D. (1989) "True Troilus and False Cresseid: the descent from tragedy" in Boitani (1989: pp. 153–170). Examination of the Troilus and Cressida story in the minor authors between Chaucer and Shakespeare.
  • Boitani, P. (ed.) (1989) The European Tragedy of Troilus, Oxford, Clarendon Press ISBN 0-19-812970-X. This was the first full book to examine the development of Troilus through the ages. The outer chapters are by Boitani reviewing the history of Troilus as a character from ancient to modern times. The middle chapters, looking at the tale through the medieval and renaissance periods, are by other authors with several examining Chaucer and Shakespeare.
  • Burgess, J. S. (2001) The Tradition of the Trojan War in Homer and the Epic Cycle, Baltimore, Johns Hopkins University Press ISBN 0-8018-7890-X. Examination of the Trojan War in archaic literary and artifact sources. Troilus mentioned in passing.
  • Carpenter, T. H. (1991) Art and Myth in Ancient Greece, London, Thames and Hudson. Contains roughly four pages (17–21) of text and, separately, fourteen illustrations (figs. 20–22, 25–35) on Troilos in ancient art. ISBN 0-500-20236-2.
  • Coghill, N. (ed.) (1971: pp. xi–xxvi) "Introduction" in: Geoffrey Chaucer, Troilus and Criseyde, London: Penguin ISBN 0-14-044239-1. Discusses Chaucer, his sources and key themes in the Troilus. The main body of the book is a translation into modern English by Coghill.
  • Foakes, R. A. (ed.) (1987) Troilus and Cressida (The New Penguin Shakespeare.) London: Penguin ISBN 0-14-070741-7. Annotated edition with introduction.
  • Frazer, R. M. (trans.) (1966) The Trojan War: the Chronicles of Dictys of Crete and Dares the Phrygian. Bloomington: Indiana University Press. English translation of Dictys' Ephemeridos belli Trojani (pp. 17–130) and Dares' De excidio Trojae historia (pp. 131–68) with Introduction (pp. 3–15) covering the theme of Troy in medieval literature and endnotes.
  • Gantz, T. (1993) Early Greek Myth. Baltimore: Johns Hopklins U. P. A standard sourcebook on Greek myths. Multiple versions available. There are approximately six pages (597–603) plus notes discussing Troilos in Volume 2 of the two volume edition. Page references are to the two volume 1996 Johns Hopkins Paperbacks edition (ISBN 0-8018-5362-1).
  • Gordon, R. K. (1934) The Story of Troilus. London: J. M. Dent. (Dutton Paperback ed. New York: E. P. Dutton, 1964.) This book has been reprinted by various publishers. It contains a translated selection from Le Roman de Troie, a full translation of Il filostrato and the unmodernised texts of Troilus and Criseyde and The Testament of Cresseid. Page references are to the 1995 printing by University of Toronto Press and the Medieval Academy of America (ISBN 0-8020-6368-3).
  • Graves, R. (1955) The Greek Myths. Another standard sourcebook available in many editions. Troilus is discussed in Volume 2 of the two volume version. Page references are to the 1990 Penguin printing of the 1960 revision (ISBN 0-14-001027-0).
  • Lewis, C. S. (1936) The Allegory of Love. Oxford: Clarendon Press. Influential work on the literature of courtly love, including Chaucer's Troilus.
  • Lombardo, A. (1989) "Fragments and Scraps: Shakespeare's Troilus and Cressida" in Boitani (1989: pp. 199–217). Sets the cynical tone of Troilus in the context of changes both in the world and the theatre.
  • Lyder, T. D. (2010) "Chaucer's second Hector: the triumphs of Diomede and the possibility of epic in Troilus and Criseyde. (Critical essay)", Medium Aevum, March 22, 2010, Accessed through Highbeam, August 30, 2012.
  • March, J. (1998) Dictionary of Classical Mythology. London: Cassell. ISBN 0-304-34626-8 Illustrated dictionary with Troilus covered in one page. Page references are to 1998 hardback edition.
  • Natali, G. (1989) "A Lyrical Version: Boccaccio's Filostrato", in: Boitani (1989: pp. 49–73). An examination of the Filostrato in context.
  • Novak, M. E (ed.) (1984) The Works of John Dryden: Volume XIII Plays: All for Love; Oedipus; Troilus and Cressida. Berkeley: University of California Press ISBN 0-520-05124-6. Volume in complete edition with annotated texts and commentaries.
  • Oates, J. O. (1966/7) "The Tragedy of Existence: Shakespeare's Troilus and Cressida" by Joyce Carol Oates. Originally published as two separate essays, in Philological Quarterly, Spring 1967, and Shakespeare Quarterly, Spring 1966. Available online at (Checked 17 August 2007).
  • Palmer, K. (ed.) (1982) Troilus and Cressida. (The Arden Shakespeare.) London: Methuen. Edition of the play as part of respected series, with extensive notes, appendices and 93 page introduction. References are to 1997 printing by Thomas Nelson & Sons, London (ISBN 0-17-443479-0).
  • Rufini, S. (1989) "'To Make that Maxim Good': Dryden's Shakespeare", in: Boitani (1989: pp. 243–80). Discussion of Dryden's remodeling of Troilus.
  • Sommer, H. O. (ed.) (1894) The Recuyell of the Historyes of Troye: written in French by Raoul Lefèvre; translated and printed by William Caxton (about A.D. 1474); the first English printed book, now faithfully reproduced, with a critical introduction, index and glossary and eight pages in photographic facsimile. London: David Nutt. Edition of Caxton translation of Lefevre with introduction of 157 pages. Page references are to AMS Press 1973 reprinting (ISBN 0-404-56624-3).
  • Sommerstein, A. H., Fitzpatrick, D. & Talby, T. (2007) Sophocles: Selected Fragmentary Plays. Oxford: Aris and Phillips (ISBN 0-85668-766-9). This is a product of the University of Nottingham's project on Sophocles' fragmentary plays. The book contains a 52-page chapter (pp. 196–247) on the Troilos, including the Greek text with translation and commentary of the few words and phrases known to come from the play. The introduction to this chapter includes approximately seven pages on the literary and artistic background on Troilus plus discussion and a putative reconstruction of the plot of the play itself. This, the chapter on the Polyxene, where Troilus is also discussed, and the general introduction to the book are all solely by Sommerstein and therefore he alone is referenced above.
  • Torti, A. (1989) "From 'History' to 'Tragedy': The Story of Troilus and Criseyde in Lydgate's Troy Book and Henryson's Testament of Cresseid", in: Boitani (1989: pp. 171–97). Examination of the two most important authors considering the love story between Chaucer and Shakespeare.
  • Windeatt, B. (1989) "Classical and Medieval Elements in Chaucer's Troilus", in: Boitani (1989: p. 111–131)
  • Woodford, S. (1993) The Trojan War in Ancient Art. Ithaca: Cornell University Press ISBN 0-7156-2468-7. Contains approximately four illustrated pages (55–59) on Troilos in ancient art.

Надворешни врски

[уреди | уреди извор]