Прејди на содржината

Тритон (митологија)

Од Википедија — слободната енциклопедија
Тритон
Атичка црнофигурна хидрија, која го прикажува Тритон во борба со Херакле.
Живеалиштеморе
Симболшколка
СопружникЛибија
РодителиПосејдон и Амфитрита
Браќа/сестриРода, Бентесикима и неколку полубраќа и сестри од таткова страна
ДецаТритеја, Палас, Калиста

Тритон (старогрчки: Τρίτων, romanized: Trítōn) — старогрчки бог на морето, син на Посејдон и Амфитрита. Тритон живеел со своите родители во златен дворец на дното на морето. Подоцна бил често прикажуван како да има школка од која дувал како труба.

Тритон обично е претставен како сирена, со горен дел од телото на човек и долен дел од телото на риба. Во одреден период од грчкиот и римскиот период, Тритон(ите) станале генерички термин за сирена во уметноста и книжевноста. Во англиската книжевност, Тритон е прикажан како гласник на богот Посејдон.

Тритон од езерото Тритон во Стара Либија е истоимената митска фигура која се појавила и им помогнала на Аргонаутите. Покрај тоа, според Аполониј Родоски, тој се оженил со океанидата од споменатиот регион, Либија.

Морски бог

[уреди | уреди извор]

Тритон бил син на Посејдон и Амфитрита според Теогонија на Хесиод.[1][2] Тој бил владетел (поседувач) на морските длабочини,[1] кого Хесиод го опишува или како „страшен“ или како „моќен“ (δεινός), според епитетот што му го дава.[1][3]

Тритон живеел со своите родители во подводни златни палати.[1] Златната палата на Посејдон во еден пасус од хомеровата Илијада 12.21 е сместена во Евбеја.[4][5][6][lower-alpha 1]

За разлика од неговиот татко Посејдон, кој во античката уметност секогаш е целосно антропоморфен, долната половина на Тритон е риба, додека горната половина е прикажана во човечки облик.

Тритон дува во школка. Статуа во палатата Хелбург, Салцбург, Австрија

Во подоцнежните времиња Тритон станал поврзан со поседување на школка,[7] во која дувал како во труба за да ги смири или подигне брановите.[9] Тој бил „трубач и сигналист“ на Океан и Посејдон.[10] Звукот бил толку какофоничен што, кога силно дувал, ги терал гигантите да бегаат, бидејќи мислеле дека тоа е рикање на темно диво суштество.[11]

Оригиналниот грчки Тритон само понекогаш носел трозабец.[12] Во книжевноста, Тритон носи трозабец во фрагментот од Медеја на Луциј Акцијкиј.[13][14][lower-alpha 2]

Според Овидиј, Тритон е „со боја на морето“, а „рамената му се обраснати со морски школки“. [17] Овидиј овде всушност го нарекува Тритон „церулејски“ по боја, избирајќи сроден превод со оригиналниот јазик (латински: caeruleus);[18][19] Овидиј исто така го вклучува Тритон меѓу другите божества (Протеј, Егеон, Дорис) со оваа сина боја и зелена (viridis) коса,[20][21] како и опишувајќи го коњот што Тритон го јава.[23]

Либиски езерски бог

[уреди | уреди извор]
Релјеф на Тритон од столб во одеонот на Агрипа во старата агора на Атина, Грција.

Постои и Тритон, богот на езерото Тритонида во Стара Либија, со кого се сретнале Аргонаутите. Овој Тритон во некои извори се третира како посебно божество.[24][7] Тој имал различно потекло: татко му бил Посејдон, но мајка му била Европа според грчките писатели на оваа епизода.[26]

Овој Тритон најпрво се појавил во ликот на Еврипил пред на крајот да ја открие својата божествена природа.[27] Така, ова локално божество било евхемеристички рационализирано како „тогашен владетел над Либија“ од Диодор Сицилиски.[28]

Тритон–Еврипил ги пречекал Аргонаутите со дарови — грутка земја, која била залог дека на Грците во иднина ќе им биде дадена земјата на Кирена.[7] Арго бил исфрлена на брегот во Сиртите (Залив Сирта Мала според некои), а Тритон ги водел низ мочурливиот излез од езерото назад кон Средоземното Море.[27][29]

Едно од делата што ја раскажува оваа авантура е Аргонаутика на Аполониј Родоски (3 век п.н.е.), првото дело во пишаната литература што опишува Тритон како „со рибја опашка“.[30]

Тритон со луѓе и херои

[уреди | уреди извор]
Атичка црнофигурална хидрија припишана на сликарот Рајкрофт], датирана 520-510 п.н.е., што го прикажува Херакле како се бори со Тритон

Во Енеида на Вергилиј, книга 6, се раскажува дека Тритон го убил Мизен, синот на Еол, давејќи го откако тој ги предизвикал боговите тврдејќи дека свири исто толку добро како нив.[31][7]

Иконографија на двобоите на Тритон

[уреди | уреди извор]

Херакле што се бори со Тритон е честа тема во класичната грчка уметност, особено во црнофигуралната керамика,[32] но не е зачувана литература што ја раскажува приказната.[33] Во помал број примери, грчката керамика што очигледно го прикажува истиот мотив е означена како „Нереј“ или „Старецот на морето“, а меѓу нив борбата на Нереј со Херакле е потврдена во книжевноста (Псевдо-Аполодор, Библиотека).[34] „Старецот на морето“ е општ термин применлив и на Нереј, кој исто така често бил прикажуван како полурибарско суштество.[34][35] Едно објаснување е дека некои сликари на вази развиле конвенција да го прикажуваат Нереј како целосно човечка фигура, па затоа Тритон морал да биде заменет во прикажувањето на морското чудовиште што се бори со Херакле. Во некои примери од овој мотив, Нереј се појавува како набљудувач.[36]

Во периодот на црвенофигуралната керамика, темата Тритон–Херакле станала целосно застарена и била заменета со сцени како авантурите на Тезеј во златната палата на Посејдон, украсени со присуството на Тритон.[32] Повторно, зачуваната литература што ја опишува авантурата не го спомнува Тритон,[37] но присуството на Тритон во сцената не е веројатна.[32]

Понатамошна генеалогија

[уреди | уреди извор]
Пар златни ленти, со тритон.
Златна лента за рака со тритон
Пар златни ленти, со тритон, соодветно (лево). Брадестиот тритонски појас во детали (десно). Двете фигури држат путо (можеби Ерос).
―грчки, 200 п.н.е., музеј „Метрополитен“.[38]

Тритон бил татко на ќерка по име Палада и згрижувачки родител на божицата Атина, според Библиотека на Псевдо-Аполодор.[lower-alpha 3][39] На друго место во Библиотека, се појавува поинаков Палада, машка фигура совладана од Атина.[lower-alpha 4][40]

Атена го носи епитетот Тритогенеја (Τριτογένεια), „родена од Тритон“,[42] и иако ова навестува дека ќерката на Тритон била Атена,[43] овој назив може да се објасни и на други начини, на пример како раѓањето на Атена (од главата на Зевс) да се случило кај реката Тритон или кај Езерото Тритон.[44]

Тритон имал и ќерка по име Тритеја. Според Павсаниј, кој пишувал во 2 век н.е., една приказна за потеклото на градот Тритеја тврдела дека тоа бил епонимен град, наречен по Тритеја, основан од неа и синот на Арес, по име Меланип („Црн коњ“).[45]

Тритони

[уреди | уреди извор]
Грчка бронзена апликација со тритонка, 2 век п.н.е., Кливлендски музеј на уметноста

Во одреден момент од грчко-римскиот период, „Тритони“, во множина, почнал да се користи како општ термин за морски луѓе.[2]

Хеленистичка и римска уметност

[уреди | уреди извор]

Грчката керамика што прикажува получовечко, полу-рибјо суштество со натпис „Тритон“ станала популарна уште во 6 век п.н.е.[30] Исто така се претпоставува дека до тоа време „Тритон“ станал општ назив за морски човек.[46][lower-alpha 5]

Понатаму, други Тритони во групи започнале да се прикажуваат во класичната грчка уметност околу 4 век п.н.е.[б 1][47] Меѓу нив е и делото на грчкиот скулптор Скопас (починал 350 п.н.е.), кое подоцна било пренесено во Рим.[48] Сирените од Хомеровата Одисеја понекогаш биле прикажувани, не како птици со човечки глави, туку како тритонки во ова време, како што се гледа на еден сад датиран во 3 век п.н.е.,[б 2] а ова се објаснува како спојување со епизодата на Одисеј со Сцила и Харибда.[49][50]

Иако нема современ натпис или коментар, Плиниј Постариот (починал 79 н.е.) забележал за делото дека „има Нереиди што јаваат делфини… и исто така Тритони“ во оваа скулптура.[51]

Во подоцнежните грчки периоди и во римскиот период, Тритоните биле прикажувани како ихтиокентаури, односно морски луѓе со коњски предни нозе наместо раце. Најраните познати примери се од 2 век п.н.е.[б 3][52] Терминот „ихтиокентаур“ не потекнува од Стара Грција и се појавил во пишана форма дури во византискиот период (12 век); „кентаур-тритон“ е уште едно име за Тритон со коњски нозе.[8][53]

Покрај примерите во кои коњските предни екстремитети се заменети со крилја,[53] постојат и други примери каде што предните нозе имаат повеќе канџести прсти (донекаде како кај лавовите), како на еден релјеф во Глиптотека во Минхен, Германија.[54][55] Спомнат е и Тритон со долен дел како јастог или рак, на фреска откриена во Херкуланум.[56][57]

Двoопашести тритони започнале да се прикажуваат кон крајот на 2 век п.н.е., како на олтарот на Домициј Ахенобарб. Румпф сметал дека тоа можеби е најраниот пример на „Тритон со две рибји опашки (Triton mit zwei Fischschwänzen)“.[58] Меѓутоа, двоoпашестите тритонки во скулптурите на Дамофон во Ликосура му претходат, а дури и тоа се доведува во прашање како прв пример.[59] Латимор сметал дека двоoпашестиот тритон треба да се датира во 4 век п.н.е. и претпоставил дека Скопас бил оној што го осмислил.[60][62]

Како што е наведено, постои и женска верзија на получовечкото, полу-рибјо суштество, понекогаш наречена „тритонка“[63] или „женски тритон“.[64]

Римска книжевност

[уреди | уреди извор]

Првото книжевно сведоштво за Тритоните (латински: Trītōnēs) во множина се наоѓа во Енеида на Вергилиј (ок. 29–19 п.н.е.).[48][65] Во 1 век н.е., друг латински поет, Валериј Флак, напишал во Агронаутика дека имало по еден огромен Тритон од двете страни на кочијата на Нептун, држејќи ги уздите на коњите.[66][22] Стациј (1 век) го опишал Тритон како фигура кој го краси носот на Арго.[68]

Тритоните и нереидите се појавуваат како морска придружба (латински: marinum obsequium) на божицата Венера во Метаморфози на Апулеј, или Златното магаре.[69]

Павсаниј

[уреди | уреди извор]

Тритоните (грчки: Τρίτωνες, romanized: Trítōnes) биле детално опишани во 2 век н.е. од Павсаниј (ix.21).[70][8]

Тритоните имаат следен изглед. На главите им расте коса како онаа на жабите од мочуриштата (старогрчки: βατράχιον, растенија од родот Лутиче [lower-alpha 6]), не само по боја, туку и по тоа што е невозможно да се оддели едно влакно од друго. Остатокот од телото им е грубо со ситни лушпи, како кај ајкулата. Под ушите имаат жабри и човечки нос; но устата е поширока, а забите се како кај ѕвер. Очите, според мене, им се сини,[б 4] а имаат раце, прсти и нокти како школки од мурекс. Под градите и стомакот, наместо стапала, имаат опашка како кај делфин.


Павсаниј ги темелел своите описи врз обезглавен Тритон изложен во Танагра и друга необичност во Рим. Овие Тритони биле сочувани мумии или таксидермирани вистински животни или луѓе (или изработки направени да изгледаат така).[72][73] Танагрскиот Тритон бил виден од Елијан, кој го опишал како балсамирана мумија (старогрчки: τάριχος).[74] Иако Павсаниј раскажува легенда дека главата на Танагрскиот Тритон била отсечена, Џ. Џ. Фрејзер претпоставил дека таква приказна морала да биде измислена откако труп на морски цицач со отсечена или тешко осакатена глава бил претставен како Тритон.[73][lower-alpha 7]

Ренесанса

[уреди | уреди извор]

Тритон бил нарекуван „трубачот на Нептун (Neptuni tubicen)“ во коментарот на Вергилиј од Кристофоро Ландино (поч. 1498);[76] оваа формулација подоцна се појавила и во глосата за „Тритон“ во Тесаур (1551) на Мариус Николиј,[77] како и во книгата на Конрад Геснер (1558).[78]

Тритон се појавува во англиската книжевност како гласник на богот Посејдон.[79] Во Кралицата на самовилите на Едмунд Спенсер, Тритон дува во својата остра труба пред Нептун и Амфитрита.[79][80] А кај Милтон (1637), во Ликиди, стих 89, „Гласникот на морето“ се однесува на Тритон.[81]

Џан Лоренцо Бернини ја направил фонтаната „Нептун и Тритон“ (1622–23), денес во Музејот Викторија и Алберт,[82][83] како и Фонтаната на Тритон (1642–43) на плоштадот Бернини во Рим.[84][85] Постојат различни мислења за тоа од кои претходни или антички дела можел да се инспирира. Можно е да бил под влијание на Алфеј и Аретуза (1568–70) на Батиста ди Доменико Лоренци или на неговиот Тритон што дува во школка (доцни 1570-ти),[86] или на фонтаната на Нептун од Столдо Лоренци.[87] Сепак, Рудолф Витковер предупредил да не се преценуваат влијанијата на фиренските фонтани.[87] Укажано е дека Бернини имал пристап до папската колекција[lower-alpha 8] на автентични грчко-римски скулптури и работел на реставрација на антички фрагменти,[90] иако не е јасно дали меѓу нив имало Тритон. Можно е Бернини како модел да го користел античкиот олтар на Домициј Ахенобарб, кој навистина вклучува Тритон во композицијата.[91] Тритонот од овој олтар, Тритонот на Столдо Лоренци и Тритонот на Бернини се сите двоoпашести, налик на пар човечки нозе.[92]

Романтизам

[уреди | уреди извор]

Во сонетот „The World Is Too Much with Us“ (ок. 1802, објавен 1807) на Вилијам Вордсворт, поетот жали монотониот современ свет и копнее по

призори што би ме направиле помалку осамен;
да го видам Протеј како се издига од морето;
или да го чујам стариот Тритон како дува во својот рог.

Маскота

[уреди | уреди извор]

Постојат бројни универзитети, колеџи, средни училишта и компании што го користат Тритон како маскота. Меѓу нив се:

Многу спортски клубови, особено пливачки лиги, го користат симболот на Тритон.

Drew Marine, водечка поморска компанија, исто така го користи симболот.

Епоними

[уреди | уреди извор]

Најголемата месечина на планетата Нептун го носи името Тритон, бидејќи Нептун е римскиот еквивалент на Посејдон. Едно семејство на големи морски полжави, чии школки од антиката се користеле како труби, обично се познати како „тритони“; TCharonia.

Името Тритон во современата индустрија се поврзува со цврсти, издржливи машини како моторот Ford Triton и пикап-возилото Mitsubishi Triton.

USS Triton (SSN-586) била единствената подморница од својата класа и единствената американска јадрена подморница со два реактори. Била повлечена од употреба во 1969 година и чекала расклопување до 2007 година и работата била завршена на 30 ноември 2009 година.

Белешки

[уреди | уреди извор]
  1. ↑ Со исклучок на етрурската уметност, која има постари примери.
  2. ↑ Калапно изработен мегарски сад од Ареопаг. Ископувања на Атинската агора, каталог P 18,640.
  3. ↑ Меѓу релјефните групи на Пергамонски олтар.
  4. ↑ старогрчки: γλαυκός. Дефинирано како „често за око, светлосино, сиво“, во грчко-англискиот лексикон.
  1. ↑ Homer Iliad 8.203 also mentions "Aegaea" but this refers to Aegae (Achaea).[6]
  2. ↑ Тритон (види §Тритони подолу) и морски човек се синоними во хералдиката,[15] и фигурата често може да носи трозабец.[16]
  3. ↑ Во оваа приказна, Палада ненамерно била убиена од Атина за време на вежбање со оружје, а божицата потоа зела дрвена фигурина на Палада и ја обвиткала со егидата (козја кожа), со што го создала паладиумот.
  4. ↑ Во Apollod. 1.6, изданието на Фрејзер, Палада кого Атина го убила и чија одрана кожа ја употребила како покривка за штит, за кој Речник на грчка и римска биографија и митологија наведува дека бил гигант („Палада (3)“).[40] Сп. Фрејзер, белешка 8 и Речник на грчка и римска биографија и митологија „Палада (5)“.[41][40]
  5. ↑ Како што е спомнато, „Тритон“ е најчестата ознака, но „Нереј“ и „Старецот на морето“ се среќаваат како натписи на керамика од шестиот век што го прикажува мотивот на Херакле како се бори со морско чудовиште.[34]
  6. ↑ Преведено како „магдонос што расте во мочуришта“ кај Тејлор.[71]
  7. ↑ Тритоните биле водени верзии на сатирите и „реликти“ на кентаурите, односно суштества за кои се тврдело дека постојат и биле изложувани во грчко-римско време.[75]
  8. ↑ Како миленик на папа Павле V (ум. 1621).[88] папа Урбан VIII (избран 1623) станал негов голем покровител.[89]

Наводи

[уреди | уреди извор]
Цитати
  1. 1 2 3 4 Hesiod, Theogony 930-933. ——— (2006), Преведено од Most, Glenn W., „Theogony“, Theogony, Works and Days, Testimonia, Loeb Classical Library No. 57, Harvard University Press, стр. 76–79, ISBN 9-780-6749-9622-9
  2. 1 2 Hansen, William F. (2004). „Deities, Themes and Concepts: Waters“. Handbook of Classical Mythology. Santa Barbara, California: ABC-CLIO. стр. 316. ISBN 9-781-5760-7226-4.
  3. ↑ Mommsen (2014), стр. 53, 55.
  4. ↑ Хомер. Илијада. 13.21. (text@Perseus Project)
  5. ↑ Hesiod (1966), West, Martin Litchfield (уред.), Theogony, Clarendon Press, стр. 414, ISBN 9780198141693
  6. 1 2 „Dictionary of Greek and Roman Geography (1854), AEGAE“. www.perseus.tufts.edu.
  7. 1 2 3 4 Arafat, Karim (KWA) (2012). „Triton“. The Oxford Classical Dictionary. Princeton University Press. стр. 236. ISBN 978-0-199-54556-8.
  8. 1 2 3 4 Предлошка:Cite DGRBM
  9. ↑ Овидиј, Метаморфози 1.333 apud Речник на грчка и римска биографија и митологија[8]
  10. 1 2 Conti, Natale (2006) [1567]. Natale Conti's Mythologiae. 2. ACMRS, Arizona Center for Medieval and Renaissance Studies. стр. 708. ISBN 0-866-98361-9.
  11. ↑ Псевдо-Хигин, Поетска астрономија ii. 23 apud Речник на грчка и римска биографија и митологија[8]
  12. ↑ Ashton, John (1890). Curious Creatures in Zoology. London: John C. Nimmo. стр. 210.
  13. ↑ Seneca (1987). Fitch, John G. (уред.). Seneca's "Hercules furens". Cornell University Press. стр. 266. ISBN 978-0-801-41876-1.
  14. ↑ Slaney, Helen (2019). Seneca: Medea. Companions to Greek and Roman Tragedy. Bloomsbury Publishing. стр. 51–52. ISBN 978-1-474-25863-0.
  15. ↑ Moule, Thomas (1842). Heraldry of Fish: Notices of the Principal Families Bearing Fish in Their Arms. J. Van Voorst. стр. 218.
  16. ↑ Eve, George W. (1907). „Heraldic birds and other figures“. Heraldry as Art: An Account of Its Development and Practice, Chiefly in England. Batsford. стр. 95.
  17. ↑ Ovid (2008) [1986]. Kenney, E. J. (уред.). 1. 332 Deucalion and Pyrrha. Metamorphoses. Преведено од Melville, A. D. Oxford University Press. стр. 11. ISBN 978-0-199-53737-2.
  18. ↑ Ovid (2010). Kenney, E. J. (уред.). 1. 332 Deucalion and Pyrrha. Metamorphoses. Преведено од Lombardo, Stanley. Hackett Publishing. стр. 15. ISBN 978-1-603-84497-0.
  19. ↑ Ovid, Metamorphoses 1.332
  20. ↑ Овидиј, [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:latinLit:phi0959.phi006.perseus-lat1:2.1-2.102 Metamorphoses 2.8]
  21. ↑ Ovid (2005). 2 Phaëton. Metamorphoses: A New Translati. Преведено од Martin, Charles. Bernard M. W. Knox. W. W. Norton & Company. стр. 51. ISBN 0-393-07243-6.
  22. 1 2 Kleywegt, A. J. (2005). Valerius Flaccus, Argonautica, Book I: A Commentary. BRILL. стр. 396. ISBN 9-004-13924-9.
  23. ↑ Ovid, Heroides 7.49–50:„caeruleis Triton per mare curret equis“. [10][22]
  24. ↑ Предлошка:Cite DGRBM
  25. ↑ Jackson, Steven (1987), „Apollonius' Argonautica: Euphemus, a Clod and a Tripod“ (PDF), Illinois Classical Studies, The American School of Classical Studies at Athens, 12 (1), стр. 23–30, Архивирано од изворникот (PDF) на 2021-08-02, Посетено на 2025-12-22
  26. ↑ Пиндар, Pythian 4.45; Аполониј Аргонаутика I.179–181). Jackson (1987), стр. 27, 28[25]
  27. 1 2 Пиндар, Pythian 4; Аполониј Родоски, Агронаутика, iv. 1552ff;.
  28. ↑ Diodorus iv.56.6.
  29. ↑ Jackson (1987), стр. 23.
  30. 1 2 Lattimore (1976), стр. 56.
  31. ↑ Virgil, Aeneid 6.164 ff..
  32. 1 2 3 Mommsen (2014), стр. 55.
  33. ↑ Norris, Michael Byron (2000). Greek Art: From Prehistoric to Classical : a Resource for Educators. Metropolitan Museum of Art. стр. 172. ISBN 0-870-99972-9.
  34. 1 2 3 Pedley, John Griffiths (1970). „The Friedlaender Hydria“. Harvard Studies in Classical Philology. 74: 48–49. doi:10.2307/310997. JSTOR 310997.
  35. ↑ Pulliam, Susan Elizabeth (1977). Problems of Metamorphosis in Greek Black-figure Vase-painting (Thesis). University of California, Berkeley. стр. 6–8.
  36. ↑ Padgett, J. Michael (1988). The painted past: 28 Attic vases, 6th and 5th centuries B.C., from the Museum of Fine Arts, Boston. Utah Museum of Fine Arts, University of Utah. стр. 19.
  37. ↑ Бахилид 17, Хигин Поетска астрономија 2.5, Павсаниј 1.17.3, apud Mommsen (2014), стр. 55
  38. ↑ Picón, Carlos A.; Hemingway, Seán (2016). Pergamon and the Hellenistic Kingdoms of the Ancient World. Metropolitan Museum of Art. стр. 231. ISBN 9781588395870.
  39. ↑ Apollod. 3.12.6; or 3.144: Apollodorus' Library and Hyginus' Fabulae: Two Handbooks of Greek MythologyI. Преведено од Stephen M. Trzaskoma; R. Scott Smith. Hackett Publishing. 2007. стр. 62. ISBN 9-781-60384-052-1.
  40. 1 2 3 Предлошка:Cite DGRBM
  41. ↑ Предлошка:Cite DGRBM
  42. ↑ Hesiod, Theogony 895. Most tr. (2006), p. 75; Hesiod (2015). Theogony 895. Theogony & Works and Days. Преведено од Richard Caldwell. Hackett Publishing. стр. 56. ISBN 978-1-585-10603-5.
  43. ↑ Конели тврди дека ова е така во некои извори.
  44. ↑ Connelly, Joan Breton (2014). The Parthenon Enigma. Alfred A. Knopf. стр. 39. ISBN 978-0-307-59338-2.
  45. ↑ Pausanias. „Description of Greece VII 22.8“. Perseus.tufts.edu. Loeb Classical Library. Преведено од Jones, William Henry Samuel. Harvard University Press. Посетено на 2019-09-02.
  46. ↑ Lattimore (1976), стр. 56: „До шестиот век, според натписите на вазите, Тритон бил најпопуларната ознака за морскиот човек“.
  47. ↑ Lattimore (1976), стр. 30: „Следната фаза — множественоста на Тритон (првично бог) — не е потврдена пред четвртиот век, освен во етрурската уметност.“
  48. 1 2 Robinson, David M. (1926). Roman Sculptures from Colonia Caesarea: (Pisidian Antioch). College Art Association of America. стр. 29. In literature, Tritons in the plural are first mentioned by Vergil, Aeneid, V, 824. But in Greek art they were already known from the group made by Scopas and brought from Asia Minor to the temple of Domitius in the Circus of Flaminius at Rome.
  49. ↑ Holford-Strevens, Leofranc (2006), „1. Sirens in Antiquity and the Middle Ages“, Во Austern, Linda Phyllis; Naroditskaya, Inna (уред.), Music of the Siren, Bloomington: Indiana University Press, стр. 29, ISBN 9780253112071
  50. ↑ Thompson, Homer A. (July–September 1948). „The Excavation of the Athenian Agora Twelfth Season“ (PDF). Hesperia: The Journal of the American School of Classical Studies at Athens. 17 (3, The Thirty-Fifth Report of the American Excavation in the Athenian Agora): 161–162 and Fig. 5. JSTOR 146874.
  51. ↑ Pliny (1962). Natural History Volume X: Book XXXVI . Loeb Classical Library 419. Преведено од D. E. Eichholz. Harvard University Press. стр. 20–21 – преку Викиизвор.
  52. ↑ Rumpf, Andreas (1939) Die Meerwesen, Reprint (1969), p. 105 and note 140, apud Lattimore (1976), стр. 44, note 84.
  53. 1 2 Packard, Pamela M. (1980), „A Monochrome Mosaic at Isthmia“ (PDF), Hesperia, The American School of Classical Studies at Athens, 49 (4): 329, note 7 JSTOR 147913
  54. ↑ Roscher, Wilhelm Heinrich (1890), „Ichthyokentauren“, Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie (германски), B. G. Teubner, 2, стр. 91–94, Архивирано од изворникот на 2008-01-12
  55. ↑ Overbeck, Johannes Adolf (1878), Griechische Kunstmythologie, 2, стр. 356–357
  56. ↑ Clarac, Frédéric de (1841), Musée de sculpture antique et moderne (француски), 2, Imprimerie royale et impériale, стр. 190–191
  57. ↑ Froehner, Wilhelm (1878). „Mercure, Jupiter, Cérès“. Notice de la Sculpture Antique du Musée Impérial du Louvre (француски). Paris: De Mourgues. стр. 24–25.
  58. ↑ Rumpf, Andreas (1939), Die Meerwesen, Reprint (1969), p. 105 (?) apud Lattimore (1976), стр. 56
  59. ↑ Шарл Пикар (1948), Manuel d'archéologie grecque: sculpture, p. 684 apud Lattimore (1976), стр. 56
  60. ↑ Lattimore (1976), стр. 60–61.
  61. ↑ Stewart, A. F. (1978), „(Book Review) The Marine Thiasos in Greek Sculpture by Steven Lattimore“ (PDF), American Journal of Archaeology, 82 (2): –261–262, doi:10.2307/504508, JSTOR 504508 JSTOR 504508
  62. ↑ Скопасовата скулптура одамна е изгубена. Според забелешката на А. Ф. Стјуарт дека хипотезите за изгубено дело го наведуваат Латимор кон претпазливи формулации („можеби“), иако Латимор е особено решителен во „заклучокот [дека] двоoпашестиот Тритон веројатно бил творба на Скопас (стр. 61)“. [61]
  63. ↑ Lattimore (1976), стр. 61.
  64. ↑ Lawrence, Arnold Walter (1972). Greek and Roman sculpture. Harper & Row. стр. 196. ISBN 9780064352604.
  65. ↑ P. Vergilius Maro. Aeneid V. 824. Преведено од John Dryden.
  66. ↑ Gaius Valerius Flaccus (2008). Valerius Flaccus' Argonautica, Book 1: Edited with Introduction, Translation, and Commentary. The Works of Edmund Spenser: With Observations on His Life and Writings. OUP Oxford. стр. 56–57. ISBN 978-0-199-21949-0.
  67. ↑ Kleywegt (2005), стр. 175.
  68. ↑ Thebaid 5.371f.[67]
  69. ↑ Kenney, E. J.; Easterling, P. E. (1990). Apuleius: Cupid and Psyche. Cambridge University Press. ISBN 0-521-27813-9.. Text and translation to 4.31–7, pp. 44–45; endnotes pp. 125–126.
  70. ↑ Pausanias. „Description of Greece IV, 9.21.2“. Perseus.tufts.edu. Loeb Classical Library. Преведено од William Henry Samuel Jones. Harvard University Press. Посетено на 2019-09-02.
  71. ↑ Pausanias (1824) [1794]. The Description of Greece. 3. Преведено од Thomas Taylor (2. изд.). R. Priestley. стр. 40.
  72. ↑ Mayor (2011), стр. 232.
  73. 1 2 3 Frazer, J. G. (2012) [1898]. Pausanias's Description of Greece V: Commentary on Books IX, X. Addenda. Cambridge University Press. стр. 83–85. ISBN 9781108047272.
  74. ↑ Елијан, De Natura Animalium, xiii, 21, apud Фрејзер[73]
  75. ↑ Mayor (2011), стр. 236.
  76. ↑ Landinus, Christophorus (1508). Tertius & Quartus in Publij Virgilij Maronis Allegorias. Christophori Landini Florentini Libri Qvattvor. Schurer. стр. H iiii.
  77. ↑ Nizolius, Marius (1551) [1535], „Triton“, Dictionarium Seu Thesaurus Latinae Linguae, Ex Sirenis Officina, стр. 507
  78. ↑ Gesner, Konrad (1558). Historiae animalium (1604. изд.). Lib. IIII, p. 1197. Lib. IV, p. 1001.
  79. 1 2 Norton, Daniel Silas (1952). Classical Myths in English Literature. Rinehart & Company. стр. 335–336.
  80. ↑ Spenser, Edmund (1845). Faerie Queene 4.11.12. The Works of Edmund Spenser: With Observations on His Life and Writings. Henry Washbourne. стр. 232.
  81. ↑ Milton, John (2009). Revard, Stella P. (уред.). Lycidas. John Milton Complete Shorter Poems. John Wiley & Sons. стр. 77. ISBN 978-1-405-12926-8.
  82. ↑ Barrow, Rosemary (2018). Gender, Identity and the Body in Greek and Roman Sculpture. Michael Silk. Cambridge University Press. стр. 165. ISBN 978-1-108-58386-2.
  83. ↑ Wilkins, Ann Thomas (2000). „Bernini and Ovid: Expanding the Concept of Metamorphosis“. International Journal of the Classical Tradition. 6 (3): 401–405. JSTOR 30222585
  84. ↑ Dickerson III, C. D.; Sigel, Anthony; Wardropper, Ian (2012). Bernini: Sculpting in Clay. Metropolitan Museum of Art. стр. 36. ISBN 978-1-588-39472-9.
  85. ↑ Wilkins (2000), стр. 406, n84
  86. ↑ Wilkins (2000), p. 390 and n24; p. 405, n 82.
  87. 1 2 Wittkower, Rudolf (1997) [1955]. Gian Lorenzo Bernini: The Sculptor of the Roman Baroque (4th. изд.). London: Phaidon Press. стр. 22, n5. ISBN 9780801414305.
  88. ↑ Barrow (2018), стр. 165.
  89. ↑ Wilkins (2000), стр. 393.
  90. ↑ Barrow (2018), стр. 165–166.
  91. ↑ Barrow (2018), стр. 174–175.
  92. ↑ Barrow (2018), стр. 175.
Библиографија

Надворешни врски

[уреди | уреди извор]
Преземено од „https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=Тритон_(митологија)&oldid=5494364“