Прејди на содржината

Трепишта

Од Википедија — слободната енциклопедија
Трепишта
Άγιος Χριστόφορος
Трепишта is located in Грција
Трепишта
Трепишта
Местоположба во областа
Трепишта во рамките на Еордеја (општина)
Трепишта
Местоположба на Трепишта во Кожаниот округ и областа Западна Македонија
Координати: 40°30.53′N 21°45.23′E / 40.50883°N 21.75383°E / 40.50883; 21.75383
ЗемјаГрција
ОбластЗападна Македонија
ОкругКожански
ОпштинаЕордеја
Општ. единицаСвета Петка
Надм. вис.&10000000000000670000000670 м
Население (2021)[1]
 • Вкупно434
Час. појасEET (UTC+2)
 • Лето (ЛСВ)EEST (UTC+3)

Трепишта или Требишта (грчки: Άγιος Χριστόφορος, Агиос Христофорос; до 1927 г. Τρέπιστα, Треписта,[2] турски: Terepişte) — село во Кајларско, Егејска Македонија, денес во општината Еордеја на Кожанскиот Округ, Грција. Населението се состои од една третина староседелски Македонци и две третини грчки доселеници од Мала Азија.[3]

Географија

[уреди | уреди извор]

Селото се наоѓа на надморска височина од 670 м, на 4 км источно од Кајлари. Лежи во подножјето на планината Каракамен.[4]

Историја

[уреди | уреди извор]

Средновековие

[уреди | уреди извор]

Во средниот век на местото на Трепишта имало голем град со околу 10.000 жители и 22 цркви. Го носело името Пречиста, а византиската управа го водела по грчки како Панагија.[5] Во IX и X век градот наизменично преоѓал од словенска во грчка (византиска) управа и обратно.

Градот е срушен од турска војска на крајот од XIV век. Според легендата, за време на османлиското освојување една икона на Богородица во црквата на манастирот „Св. Христофор“ почнала да плаче и солзите оставиле траги по камениот ѕид. Таа плоча долго време е предмет на поклонение во Трепишта.

Во Османлиското Царство

[уреди | уреди извор]

На крајот од XIX век Трепишта било мешано македонско-турско село, чии турски жители биле преселници од Конија. Во 1889 г. Стефан Верковиќ („Топографическо-этнографическій очеркъ Македоніи“) напишал за Трепишта:

„ На половина час на исток одовде [Инско] се наоѓа мешаното село Трепишта со 35 муслимански куќи и 81 нуфузи. Христијанските [македонски] куќи се 13 на број, семејните двојки 19, а нуфузите 31. Данокот е 5.600 пјастри, а инание-аскерие — 930 пиастри. Селото е сместено на рамно место меѓу два неголеми рида, недалеку од река која дотекува од падините планината Караташ. Во селото има многу мелници, 1 џамија и 1 црква.[6] “

Во 1893 г. Атанас Шопов го посетил селото и го забележал како македонско.[7][8] Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 г. Трепишта имало 280 жители Македонци[7] и 250 жители Турци.[9]

На Етнографската карта на Битолскиот Вилает од 1901 г. Дребена е претставено како чисто македонско во Кајларската Каза на Сефичкиот Санџак со 30 куќи.[7][10]

Според статистиката од 1904 г. Трепишта (Τρέπιστα) имало 100 христијани[11] и 300 Турци.[12]

Во 1902 г. селото прешло под црховенството на Бугарската егзархија, но по два месеца под притисок на грчките чети, селото се вратило под Патријаршијата.[13] Подоцна бугарската пропаганда зела поголем замав и селото одново останало егзархиско, по податоци на егзархискиот секретар Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 г. во селото има 256 Македонци егзархисти и во него работело бугарско училиште.[7][14]

Во Грција

[уреди | уреди извор]

Во 1913 г. селото е припоено од Грција согласно Букурешкиот договор. Боривое Милоевиќ („Јужна Македонија“) вели дека околу Првата светска војна Трепишта имало 40 македонски и 60 турски куќи.[15] Во 1924 г. согласно Лозанскиот договор турското население е иселено во Турција, а во селото се доведени Грци од Понт во Мала Азија, Турција. Така, во 1928 г. селото забележано како мешано македонско-грчко село, од кои 467 (107 семејства) биле грчки дојденци, а остатокот месни Македонци.[16] Во 1927 г. Трепишта е преименувано во Агиос Христофорос (во прев. Свети Христофор).[17] Во документ на грчката училишна управа од 1 декември 1941 г. се вели дека во Трепишта живеат 60 македонојазични семејства[18] и 100 дојденски од Понт.[19] Според Тодор Симовски, соодносот меѓу мештаните и дојденците бил 1 на 3.[3]

Месности во Трепишта преименувани со службен указ на 31 јули 1969 г.
ИмеГрчкиНово имеГрчкиОпис
Баглар Тепе[20]Μπαγλάρ ΤεπέПалиамбелаΠαληάμπελα[21]возвишение на Ј од Трепишта[20]
Копалца[22]ΚοπάλτσαКсиропотамосΞηροπόταμος[21]река на С од Трепишта[22]
Карлупово[22]ΚαρλούποβοАнатолиΑνατολή[21]врв на Каракамен на ИСИ од Трепишта (825 м)[22]
Балабан[22]ΜπαλαμπάνКакотопосΚακότοπος[21]месност на СИ од Трепишта[22]

Преглед на населението во сите пописни години, од 1940 г. до денес:

Година 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011 2021
Население 936[3] 835[3] 909[3] 838[3] 928[3] 791[3] 810 527 434
Извор за 1940-1991 г.: Т. Симовски, Населените места во Егејска Македонија

Стопанство

[уреди | уреди извор]

Бидејќи лежи сред поле, има мошне плодна почва, населението е богато и се занимава со земјоделство. Главни производи се жито, тутун и други земјоделски производи, додека сточарството поради ограничените пасишта е послабо развиено.

Наводи

[уреди | уреди извор]
  1. ↑ „Попис на населението од 2021 г. Трајно население“. Државен завод за статистика на Грција.
  2. ↑ „Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας“. Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece. Посетено на 12 април 2021.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 Симовски, Тодор Христов (1998). Населените места во Егеjска Македониjа (PDF). I дел. Скопjе: Здружение на децата-бегалци од Егејскиот дел на Македонија, Печатница „Гоце Делчев“. стр. 302. ISBN 9989-9819-5-7.
  4. ↑ Симовски, Тодор Христов (1998). Населените места во Егеjска Македониjа (PDF). I дел. Скопjе: Здружение на децата-бегалци од Егејскиот дел на Македонија, Печатница „Гоце Делчев“. стр. 301. ISBN 9989-9819-5-7.
  5. ↑ История на Агиос Христофорос Архивирано на 27 септември 2007 г..
  6. ↑ Верковичъ, Стефанъ (1889). Топографическо-этнографическій очеркъ Македоніи (PDF). С. Петербургъ: Военная Типографія (въ зданіи Главнаго Штаба). стр. 164.
  7. 1 2 3 4 Како што е општопознато, Македонците во отоманскиот период од различни автори, но особено во бугарските извори се присвојуваат и водат како Бугари, и покрај признанието дека самите се изјаснувале како Македонци.
  8. ↑ Шоповъ, А (1893). Изъ живота и положението на българитѣ въ вилаетите (PDF). Пловдивъ: Търговска Печатница. стр. 230.
  9. ↑ Кѫнчовъ, Василъ (1900). Македония. Етнография и статистика. София: Българското книжовно дружество. стр. 270. ISBN 954430424X.
  10. ↑ Михајловски, Роберт, уред. (2017). Етнографска карта на Битолскиот вилает (PDF). Каламус. стр. 61.
  11. ↑ Грчкиот извор тенденциозно ги нарекува „Грци“.
  12. ↑ Σπανός, Κώστας (2004), Η απογραφή του 1904 του Σαντζακίου (грчки), Θεσσαλονίκη: University Studio Press, стр. 512, ISBN 9789601212951 Занемарен непознатиот параметар |заглавие= (help)
  13. ↑ Георгиев, Величко, Стайко Трифонов (состав.) (1995). Гръцката и сръбската пропаганди в Македония. Краят на XIX – началото на XX век. Нови документи. София: Македонски научен институт. стр. 46. ISBN 9548187132.
  14. ↑ Brancoff, D. M (1905). La Macédoine et sa Population Chrétienne : Avec deux cartes etnographiques (PDF). Paris: Librarie Plon, Plon-Nourrit et Cie, Imprimeurs-Éditeurs. стр. 178–179.
  15. ↑ Милојевић, Боривоје Ж (1921). Јужна Македонија (PDF). Насеља српских земаља. стр. 23.
  16. ↑ Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928, Архивирано од изворникот на 2012-06-30, Посетено на 2012-06-30
  17. ↑ Δημήτρης Λιθοξόου. Μετονομασίες των οικισμών της Μακεδονίας 1919 - 1971, Архивирано од изворникот на 2012-06-30, Посетено на 2012-06-30
  18. ↑ Нарекувајќи ги „бугаројазични“ согласно грчката политика на негирање на македонскиот идентитет.
  19. ↑ Даскалов, Георги (1996). Българите в Егейска Македония : мит или реалност. София: Македонски научен институт. стр. 235. ISBN 9789548187275.
  20. 1 2 Édhessa GSGS (Series); 4439. 1st ed. Lambert conical orthomorphic spheroid Bessel proj. Prime meridians: Greenwich and Athens. "Reproduced from M.D.R. London: War Office. 1944. Архивирано од изворникот на 2023-03-15. Text "610/10395." In collections: Greece 1:100k Topographic Maps. Digital Archive McMaster University" ignored (help)
  21. 1 2 3 4 „Β. Διάταγμα ΥΠ' Αριθ. 483. Περὶ μετονομασίας συνοικισμὤν, κοινοτήτων καὶ θέσεων“ (PDF). Εφημερίς της Κυβερνήσεως του Βασιλείου της Ελλάδος. Εν Αθήναις: Ἐκ τοῦ Εθνικού Τυπογραφείου. Τεύχος Πρώτον (Αριθμός Φύλλου 147): 1051. 1969. Занемарен непознатиот параметар |month= (help)
  22. 1 2 3 4 5 6 По топографска карта М1:50 000, издание 1980-1985 „Генеральный штаб“

Надворешни врски

[уреди | уреди извор]
Преземено од „https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=Трепишта&oldid=5602639“