Теодорих Велики
| Теодорих | |
|---|---|
.png) | |
| Крал на Остроготите | |
| На престол | 471 – 30 август 526 |
| Претходник | Теодемир |
| Наследник | Аталарик |
| Крал на Италија | |
| На престол | 15 март 493 – 30 август 526 |
| Претходник | Одоакар |
| Наследник | Аталарик |
| Крал на Визиготите | |
| На престол | 511 – 30 август 526 |
| Претходник | Гезалех |
| Наследник | Амаларих |
| Роден(а) | 454 near Carnuntum (now in Lower Austria), Western Roman Empire |
| Починал(а) | 30 август 526 (возр. 71–72) Равена, Ostrogothic Kingdom |
| Сопружник | Audofleda |
| Деца | Amalasuintha Theodegotha Ostrogotho |
| Династија | Amali |
| Татко | Theodemir |
| Мајка | Ereleuva |
| Вероисповед | Аријанско христијанство |
Теодорих Велики (454–526) бил крал на Остроготите (475–526), владетел на Италија (493–526) и еден од најзначајните владетели на доцната антика. Познат е по својата способност да го обедини германското и римското наследство, создавајќи стабилна држава во Италија по падот на Западното Римско Царство.
Ран живот и потекло
[уреди | уреди извор]Теодорих е роден околу 454 година во Панонија (денешна Унгарија) во кралското семејство на Остроготите од династијата Амали. Неговиот татко бил кралот Тиудимир, а мајка му Ерелиева. Како дете, на возраст од осум години, Теодорих бил испратен во Константинопол како заложник за да се обезбеди сојуз меѓу Остроготите и Источната Римска Империја (Византија). Таму поминал околу десет години, добивајќи римско образование и запознавајќи се со византиската политика и култура.
По враќањето кај своите луѓе, Теодорих брзо се истакнал како воен лидер. Во 474 година, по смртта на неговиот татко, станал крал на Остроготите.
Освојување на Италија
[уреди | уреди извор]Во 488 година, византискиот император Зенон го испратил Теодорих да ја освои Италија од Одоакар, кој го соборил последниот западноримски император Ромул Августул во 476 година. Теодорих ја прифатил задачата, делумно за да ги пресели своите луѓе од Балканот и да избегне конфликти со Византија.
По неколку години војна (489–493), Теодорих го победил Одоакар. Во 493 година, по опсада на Равена, Теодорих го поканил Одоакар на мировни преговори, но го убил за време на гозба, со што ја презел контролата врз Италија.
Владеење во Италија
[уреди | уреди извор]Теодорих владеел како крал на Остроготите, но формално признавал надмоќ на византискиот император. Неговата титула била rex (крал), но тој се однесувал како римски владетел, зачувувајќи ги римските институции, сенатот и администрацијата. Неговата престолнина била Равена.
Теодорих се стремел да создаде хармонија меѓу готското и римското население. Готите биле аријански христијани, додека Римјаните биле католици, но тој промовирал верска толеранција. Назначувал римски аристократи, како Касиодор и Боетиј, на високи административни позиции.
Под негово владеење, Италија доживеала период на стабилност и економски напредок. Тој вложувал во обнова на римската инфраструктура, како патишта, акведукти и јавни згради. Равена станала центар на уметност и архитектура, со значајни споменици како базиликата Сан Витале.
Надворешна политика
[уреди | уреди извор]Теодорих одржувал сложени дипломатски односи со соседните германски кралства (Франки, Вандали, Визиготи) и со Византија. Тој често користел брачни сојузи за да ги зајакне своите позиции, женејќи ги своите ќерки за кралеви на други германски племиња.
Кон крајот на неговото владеење, односите со Византија се влошиле поради верски и политички тензии, особено по заострувањето на односите меѓу аријанските Готи и католичките Римјани.
Последни години и смрт
[уреди | уреди извор]Во подоцнежните години, Теодорих станал сè попараноичен, особено по откривањето на наводни заговори против него. Тој го затворил и погубил филозофот Боетиј (525) и други римски сенатори, што предизвикало незадоволство кај римската аристократија.
Теодорих починал во 526 година во Равена, наводно од дизентерија. По неговата смрт, неговата ќерка Амаласунта станала регент за нејзиниот син Аталерих, но кралството брзо паднало во нестабилност.
Белешки
[уреди | уреди извор]- ↑ Whether this is a coin at all or a medallion to be only worn around the neck is debated by historians, due to its weight, detail and thickness.[1] The Late Latin inscription of Предлошка:Sqc also confounds, with "princis" possibly meaning, "princ[eps] i[nvictus] s[emper]" (roughly, 'ever-unconquered leader').[2] This medallion/coin found in Morro d’Alba portrays Theodoric in Roman imperial costume, bearing traditional emblems such as the orb and Victory, yet retaina Gothic features like a mustache and long hair. Historian Hans-Ulrich Wiemer interprets this as propaganda that presents Theodoric as both a Roman-style ruler and a Gothic warlord, reinforcing his authority among both populations.[3]
Наводи
[уреди | уреди извор]- ↑ Silber 1970, стр. 42.
- ↑ Steffens 1903, стр. 3.
- ↑ Wiemer 2023, стр. 14–15.
Извори
[уреди | уреди извор]- Amory, Patrick (1997). People and Identity in Ostrogothic Italy, 489–554. Cambridge; New York: Cambridge University Press. ISBN 0-521-57151-0.
- Arnold, Jonathan J. (2014). Theoderic and the Roman Imperial Restoration. Cambridge; New York: Cambridge University Press. ISBN 978-1-107-05440-0.
- Boethius (2000). The Consolation of Philosophy. Преведено од P. G. Walsh. Oxford and New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-283883-0.
- Brown, Peter (1989). The World of Late Antiquity: AD 150–750. New York and London: W.W. Norton and Co. ISBN 978-0-39395-803-4.
- Brown, Thomas S. (2007). „The Role of Arianism in Ostrogothic Italy: The Evidence from Ravenna“. Во J. B. Barnish; Sam J. Barnish; Federico Marazzi (уред.). The Ostrogoths from the Migration Period to the Sixth Century: An Ethnographic Perspective. Woodridge; Suffolk; Rochester, NY: Boydell Press. ISBN 978-1-84383-074-0.
- Burns, Thomas (1991). A History of the Ostrogoths. Bloomington; Indianapolis: Indiana University Press. ISBN 978-0-25320-600-8.
- Collins, Roger (2004). Visigothic Spain, 409–711. Malden, MA: Blackwell Publishing. ISBN 978-0-47075-461-0.
- Dailey, E. T. (2015). Queens, Consorts, Concubines: Gregory of Tours and Women of the Merovingian Elite. Leiden; Boston: Brill. ISBN 978-9-00429-089-1.
- Delbrück, Hans (1990). The Barbarian Invasions. History of the Art of War. II. Lincoln and London: University of Nebraska Press. ISBN 978-0-80329-200-0.
- Elton, Hugh (2018). The Roman Empire in Late Antiquity: A Political and Military History. Cambridge and New York: Cambridge University Press. ISBN 978-1-10845-631-9.
- Fletcher, Richard (1997). The Barbarian Conversion: From Paganism to Christianity. New York: Henry Holt. ISBN 0-8050-2763-7.
- Frassetto, Michael (2003). Encyclopedia of Barbarian Europe: Society in Transformation. Santa Barbara, CA: ABC-CLIO. ISBN 978-1-57607-263-9.
- Fried, Johannes (2015). The Middle Ages. Cambridge and London: The Belknap Press of Harvard University Press. ISBN 978-0-67405-562-9.
- Geary, Patrick J. (1999). „Barbarians and Ethnicity“. Во G.W. Bowersock; Peter Brown; Oleg Grabar (уред.). Late Antiquity: A Guide to the Postclassical World. Cambridge, MA: The Belknap Press of Harvard University Press. ISBN 978-0-67451-173-6.
- Halsall, Guy (2007). Barbarian Migrations and the Roman West, 376–568. Cambridge and New York: Cambridge University Press. ISBN 978-0-52143-543-7.
- Hartmann, Martina (2009). Die Königen im frühen Mittelalter (германски). Stuttgart: Verlag W. Kohlhammer. ISBN 978-3-17018-473-2.
- Haymes, Edward R.; Samples, Susan T. (1996). Heroic legends of the North: an introduction to the Nibelung and Dietrich cycles. New York: Garland. ISBN 0815300336.
- Heather, Peter (2013). The Restoration of Rome: Barbarian Popes & Imperial Pretenders. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-936851-8.
- Heinzle, Joachim (1999). Einführung in die mittelhochdeutsche Dietrichepik. Berlin, New York: De Gruyter. ISBN 3-11-015094-8.
- Heydemann, Gerda (2016). „The Ostrogothic Kingdom: Ideologies and Transitions“. Во Jonathan J. Arnold; M. Shane Bjornlie; Kristina Sessa (уред.). A Companion to Ostrogothic Italy. Leiden and Boston: Brill. ISBN 978-9004-31376-7.
- Hodgkin, Thomas (1896). Italy and Her Invaders. London: Oxford University Press.
- James, Edward (2014). Europe's Barbarians, AD 200–600. London and New York: Routledge. ISBN 978-0-58277-296-0.
- Johnson, Mark J. (1988). „Toward a History of Theoderic's Building Program“. Dumbarton Oaks Papers. 42: 73–96. doi:10.2307/1291590. JSTOR 1291590.
- Kim, Hyun Jin (2013). The Huns, Rome and the Birth of Europe. Cambridge University Press.
- Koenigsberger, H.G. (1987). Medieval Europe, 400–1500. Essex: Longman. ISBN 0-582-49403-6.
- Kulikowski, Michael (2019). The Tragedy of Empire: From Constantine to the Destruction of Roman Italy. Cambridge, MA: The Belknap Press of Harvard University Press. ISBN 978-0-67466-013-7.
- Langer, William L. (1968). „Italy, 489–554“. An Encyclopedia of World History. George G. Harrap and Co.
- Lienert, Elisabeth, уред. (2008). Dietrich-Testimonien des 6. bis 16. Jahrhunderts. Texte und Studien zur mittelhochdeutschen Heldenepik (германски). 4. Berlin: de Gruyter. ISBN 978-3484645042.
- Mango, Cyril (2002). „Introduction“. Во Cyril Mango (уред.). The Oxford History of Byzantium. New York: Oxford University Press. ISBN 978-0-19814-098-6.
- Näsman, Ulf (2008). „Från Attila till Karl den Store“. Во M. Olausson (уред.). Hem till Jarlabanke: Jord, makt och evigt liv i östra Mälardalen under järnåder och medeltid [Home to Jarlabanke: Land, power and eternal life in eastern Mälardalen during the Iron Age and the Middle Ages] (Swedish). Lund: Historiska media. ISBN 978-91-85507-94-8.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)
- Norwich, John Julius (1988). Byzantium: The Early Centuries. London: Guild Publishing.
- O'Donnell, James (1995). „Cassiodorus“. Georgetown University online text. Berkeley, CA: University of California Press. Посетено на 16 July 2017.
- Owen, Francis (1990). The Germanic People: Their Origin, Expansion & Culture. New York: Dorset Press. ISBN 978-0-88029-579-6.
- Ring, Trudy; Salkin, Robert M.; La Boda, Sharon (1996). International Dictionary of Historic Places: Southern Europe. Taylor & Francis. ISBN 978-1-884964-02-2.
- Rosenwein, Barbara H. (2009). A Short History of the Middle Ages. Toronto: University of Toronto Press. ISBN 978-1-44260-104-8.
- Silber, Manfred (1970). The Gallic Royalty of the Merovingians in Its Relationship to the Orbis Terrarum Romanum During the 5th and the 6th Centuries A.D. Zürich: Peter Lang.
- Steffens, Franz (1903). Lateinische Paläographie: Hundert Tafeln in Lichtdruck, mit gegenüberstehender Transscription, nebst Erläuterungen und einer systematischen Darstellung der Entwicklung der lateinischen Schrift. Freiburg: Universitäts-Buchhandlung. ISBN 9783112202593.
- Stenroth, Ingmar (2015). Goternas Historia (шведски). Göteborg: Citytidningen CT. ISBN 978-91-974194-8-2.
- Tung, Anthony M. (2001). Preserving the World's Great Cities: The Destruction and Renewal of the Historic Metropolis. New York: Clarkson Potter. ISBN 978-0-51770-148-5.
- Vasiliev, A. A. (1950). Justin the First. Cambridge, MA: Harvard University Press. OCLC 310492065.
- Wiemer, Hans-Ulrich (2015). „Rezension von: Jonathan J. Arnold: Theoderic and the Roman Imperial Restoration“. Sehepunkt. 15 (10).
- Wiemer, Hans-Ulrich (2023). Theoderic the Great: King of Goths, Ruler of Romans. Преведено од Noël Dillon. New Haven and London: Yale University Press. ISBN 978-0-30025-443-3.
- Wolfram, Herwig (1988). History of the Goths. Berkeley and Los Angeles: University of California Press. ISBN 0-520-05259-5.
- Wolfram, Herwig (1997). The Roman Empire and its Germanic Peoples. Berkeley and Los Angeles: University of California Press. ISBN 0-520-08511-6.