Теодора (императорка)

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Теодора
Императорка на Византиската империја
Meister von San Vitale in Ravenna 008.jpg
Теодора, византиски мозаик во Равена
Византиска Императорка
На престол 9 август 527 - 28 јуни 548
Претходник Ефимија
Наследник Софија
Сопружник Јустинијан I
Роден(а) ц. 500
Кипар
Починал(а) 28 јуни 548 (на 48 год.)
Цариград
Почивалиште Црквата Свети Апостоли

Теодора (околу 500 - 28 јуни 548), била императорка на Византиската империја и сопруга на императорот Јустинијан I. Таа била една од повеќето влијателни и моќни императорки на Византиската Империја. Некои извори ја споменуваат како императорка регент со Јустинијан I како нејзиниот ко-регент.

Владеење[уреди | уреди извор]

Бунтот Ника[уреди | уреди извор]

Теодора се покажала како достоен и способен лидер за време на бунтот Ника. Имала две ривалски политички фракции во империјата, Плавите и Зелените, кои почнале да бунтуваат во јануари 532 за време на трката во хиподромот.[1] Демонстрантите запалиле многу јавни згради, и за нов император го прогласиле Ипатиј, внук на поранешниот цар Анастасиј I. Неможејќи да ја контролираат толпата, Јустинијан и неговите претставници се подготвиле да бегаат. На состанокот на советот на владата, Теодора зборувала против напуштањето на палатата и го истакнала значењето на некој кој починува како владетел, наместо да живее како прогонет или во бегство, велејќи: "ројалниот пурпур е најблагородниот покров."[2]

Нејзиниот утврден говор ги убедил сите, вклучувајќи го Јустинијан, кој се подготвувал да избега. Како резултат на тоа, Јустинијан им наредил на своите лојални војници предводени од два службеници да ги нападнат демонстрантите во хиподромот.[3] Историчарите се согласуваат дека храброста и одлучноста на Теодора го спаси престолот на Јустинијан, што тој никогаш не го заборавил.

Подоцнежен животот[уреди | уреди извор]

По бунтот Ника, Јустинијан и Теодора повторно го изградиле и реформирале Цариград и го направиле најпрекрасниот град на светот, градејќи или обновувајќи аквадукти, мостови и повеќе од 25 цркви. Најголемата од нив е црквата Света Софија, која се смета за олицетворение на византиската архитектура и една од архитектонските чуда на светот.

Теодора учествувала во правните и духовните реформи на Јустинијан, и нејзината вмешаност во зголемувањето на правата на жените било значително. Таа вовела закони за забрана на присилна проституција и ги затворила борделите. Таа создала еден манастир на азиската страна на Дарданелите наречена metanoia (покајание), каде што поранешните проститутки би можеле да се издржуваат. Таа исто така ги зголемила правата на жените за развод и сопственост, ја вовела смртната казна за силувањето, забранила изложеност на несакани бебиња, на мајките им даде некои права за старателство над своите деца и го забранила убиството на жена која извршила прељуба. Прокопиј напишал дека таа била природно наклонета да им помогне на жените во несреќа.[4]

Трајно влијание[уреди | уреди извор]

Нејзиното влијание врз Јустинијан било толку силно што по нејзината смрт, тој работел да донесе хармонија меѓу Миафизите и Халкедонските христијани во империјата, и тој го исполнил ветувањето да ја заштити нејзината мала заедница на Миафизитски бегалци во Хормисдас палатата. Теодора дала многу политичка поддршка на министерството на Јаков Барадеј, како и лично пријателство. Дил го кредитира модерното постоење на Јаковското христијанство подеднакво на Барадеј и Теодора.[5]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Dielh, ibid.
  2. Safire, William, ed, Lend Me Your Ears: Great Speeches in History, W.W. Norton & Co., New York, 1992, p. 37
  3. Diehl, ibid.
  4. Garland. Page 18.
  5. Diehl, ibid., p.184.
Претходник
Ефимија
Византиска царица
527–548
Наследник
Елија Софија